is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking. Hij woont in Berlijn.
Bijna vier maanden oorlog met Iran heeft niets opgeleverd, behalve dat duidelijk is geworden dat de sterken minder sterk zijn dan ze denken – iets wat de Russische president Poetin ook ondervindt in Oekraïne.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De Amerikaanse president Donald Trump vierde zijn 80ste verjaardag met een kooigevecht voor het Witte Huis dat zijn imago als sterke, viriele leider moest onderstrepen. Tegelijkertijd sloot hij een deal met Iran die illustreert dat achter alle macho-vertoon een zwakke en incapabele president schuilgaat.
Bijna vier maanden oorlog met Iran heeft niets opgeleverd. De straat van Hormuz gaat – hopelijk – weer open, maar die was alleen dicht omdat de Verenigde Staten en Israël een oorlog tegen Iran zijn begonnen. Net als de ‘vredesdeal’ in Gaza is het akkoord met Iran geen deal, maar een (verlenging van het) staakt-het-vuren die de belangrijkste kwesties voor zich uitschuift.
Zo moet over het nucleaire programma van Iran weer worden onderhandeld. Na alle bombardementen van de afgelopen maanden zijn de Amerikanen terug bij de besprekingen die al liepen voordat de oorlog begon.
In theorie kunnen die gesprekken leiden tot een overeenkomst waarbij Iran zijn hoogverrijkt uranium – geschikt voor de productie van kernwapens – opgeeft, in ruil voor de geleidelijke opheffing van de Amerikaanse sancties. Of het zo ver komt, is de vraag. Onder Trump hebben de Amerikanen zich amateuristische onderhandelaars getoond, terwijl Iran zeer bedreven is in het vertragen en blokkeren van substantiële vooruitgang.
Ook van andere oorlogsdoelen is niets terechtgekomen. Het streven naar verandering van regime verdween al snel uit zicht, een bittere pil voor de Iraanse bevolking. In de deal van zondag wordt niet gesproken over Irans ballistische raketten en evenmin over zijn steun aan groeperingen als Hezbollah, Hamas en de Houthi’s.
Iran is militair en economisch verzwakt door de oorlog, maar heeft aan zelfvertrouwen gewonnen doordat het stand hield tegen het machtigste leger op aarde. Bovendien is de positie van de Revolutionaire Garde alleen maar versterkt.
Het akkoord tussen Iran en de VS is fragiel, ook vanwege de houding van Israël. Als Israël doorgaat met zijn oorlog in Libanon, zal Iran het akkoord opzeggen. Onduidelijk is in hoeverre Trump bereid of bij machte is om Israël in te tomen.
Hopelijk houdt de deal stand, waardoor een einde komt aan de verspilling van mensenlevens en materiële bezittingen, en verdere schade aan de wereldeconomie wordt vermeden.
De deal tussen Iran en de VS is ook om een andere reden verheugend. Trump gelooft in het recht van de sterkste, maar de oorlog tegen Iran heeft duidelijk gemaakt dat de sterken minder sterk zijn dan zij denken, iets wat ook de Russische president Vladimir Poetin in Oekraïne ondervindt.
Mede door technologische vernieuwingen, zoals goedkope drones, blijken de zwakken heel goed te kunnen standhouden. Hopelijk laten andere machthebbers dat goed tot zich doordringen, voordat ze zich in militaire avonturen storten.
Nu het recht van de sterkste niets oplevert, keert Trump noodgedwongen terug naar de diplomatie. Het internationaal recht werd de afgelopen jaren herhaaldelijk dood verklaard, maar diplomatie en recht zijn, hoe onvolkomen ook, de enige manier om conflicten tussen staten vreedzaam op te lossen.
Het recht van de sterkste is niet alleen moreel afkeurenswaardig, maar blijkt ook vaak ineffectief.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant