Artsen en politici hebben een inschattingsfout gemaakt door mensen tijdens de coronacrisis alleen te laten sterven op de intensive care en in verpleeghuizen. Die bekentenis deed intensivecarearts Diederik Gommers maandag na 3,5 uur verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
De angst voor het virus was zó groot dat familieleden geen afscheid mochten nemen van hun eigen stervende moeder of vader. Dat was fout, zei Gommers maandag, vechtend tegen de tranen. ‘Het grootste drama, als ik terugkijk op deze pandemie, is dat wij mensen alleen dood hebben laten gaan op de intensive care.’
Het moment waarop Gommers die woorden uitsprak, was het meest emotionele van de coronaverhoren tot nu toe. De verhoren duren nu drie weken en hebben tot doel te onderzoeken hoe een dodelijke virusuitbraak zoals corona in 2020 en 2021 de volgende keer beter aangepakt kan worden in Nederland. Ook voormalig premier Mark Rutte moest vorige week getuigen.
Gommers, die destijds lid was van het Outbreak Management Team (OMT), had de eerste uren van zijn verhoor nog de volledige controle over zijn emoties – hij sprak over aantallen ic-bedden, precieze data en procedures. Maar toen het ging over de mensen die moederziel alleen stierven in hun bed, raakte Gommers zichtbaar ontdaan.
‘Er is een moment geweest, ik weet niet meer precies hoelang, maar in maart (2020, red.) kon het zo zijn dat familieleden niet bij hun geliefde mochten zijn terwijl die op het punt stond te overlijden’, zei Gommers. ‘En dat moeten we echt nooit meer doen.’
De plots beladen sfeer ontging voorzitter Daan de Kort van de coronacommissie niet. Hij dempte zijn stem en vroeg zachtjes: ‘En hoe zouden we dat in de toekomst kunnen voorkomen?’
Gommers: ‘Nou ja, dan moeten we het anders organiseren. Maar dit soort maatregelen mogen we nooit meer nemen. Je kunt niet alleen doodgaan. Daar ben je niet voor op de wereld gezet. Het is gewoon heel belangrijk dat we dit soort essentiële dingen tegen elkaar zeggen: dit kan gewoon niet, hè?’
Niet alleen op de intensive care stierven mensen in hun eentje, legde Gommers uit. Dat gebeurde ook in verpleeghuizen, terwijl het coronavirus in 2020 en 2021 in volle hevigheid door Nederland raasde. Bezoekuren werden soms van het ene op het andere moment afgeschaft, zelfs smekende familieleden mochten niet naar binnen.
Voorzitter De Kort vroeg daarop nogmaals expliciet wat Gommers zou willen adviseren om soortgelijk scenario’s te voorkomen. Hoe zou de boel volgens hem in de toekomst anders georganiseerd moeten worden?
Gommers’ antwoord was menselijk, maar nog niet erg praktisch doordacht. Hij maakte een vergelijking met ebola, een dodelijke en zeer besmettelijke infectieziekte die momenteel in delen van Afrika woedt. Zelfs bij zo’n virus, dat veel dodelijker is dan corona, zou de medemenselijkheid niet uit het oog moeten worden verloren en zou contact mogelijk moeten zijn, benadrukte Gommers. Maar hoe, dat zei hij er niet bij.
De ic-arts zei wel dat de mate van dodelijkheid van het virus een rol zou moeten spelen bij het bepalen van de exacte maatregelen.
‘Ik bedoel, covid was een drama, maar het virus an sich was niet heel dodelijk, tenzij je ouder was dan 75 jaar’, zei Gommers. ‘Als we nu kijken naar ebola, wat nu heerst in Afrika, dan is contact veel moeilijker, want dan loop je echt gevaar. Maar dan nóg vind ik dat we gewoon met elkaar moeten zeggen: de maatregelen worden nooit zo streng dat je niet bij iemand die op punt staat te overlijden mag komen. Dat moeten we gewoon met elkaar afspreken dat we dat nooit meer doen.’
In de rest van het verhoor toonde Gommers zich vooral van zijn nuchtere kant. Hij hekelde de ‘politieke druk’ die hij en andere leden van het OMT soms voelden tijdens de corona-uitbraak.
Zo vond hij het niks dat de premier en een groepje ministers tijdens de tweede coronagolf, in het najaar van 2020, op zondagen bijeenkwamen in het Catshuis om nieuwe coronamaatregelen te bedenken, waarna het OMT daar vervolgens op maandagen over moest beslissen. ‘Wij hadden het gevoel dat we moesten tekenen bij het kruisje’, zei Gommers. ‘Dat gaf ons een heel slecht gevoel.’
Ook had Gommers er ‘echt moeite mee’ dat het team van gezondheidswetenschappers vragen kreeg voorgelegd van het kabinet over ‘sluitingen van kappers, sportscholen, winkels en horeca’. Gommers: ‘Wij moeten gaan over de vraag ‘is er nog ruimte om het virus te laten circuleren?’. Niet of bepaalde horecagelegenheden dicht moesten. Ik vond dat we daar onder druk werden gezet.’
Omgekeerd vond de ic-arts dat politici tijdens de coronacrisis soms ook ten onrechte op de stoel van medici waren gaan zitten. Zo vertelde hij over een fikse ruzie die hij had met toenmalig premier Rutte en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid over de maximale leeftijd van personen die nog behandeld zouden worden als er te weinig ic-capaciteit zou zijn.
‘Toen knetterde het echt in het Catshuis’, zei Gommers. ‘Ik heb gezegd dat zij daar niet over gingen. Leeftijd wordt altijd meegenomen bij een ic-opname. Wij maken die keuzes naar eer en geweten. Laat dat over aan de professionals.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant