Iran en de Verenigde Staten hebben een akkoord bereikt over een einde aan hun oorlog, inclusief het conflict in Libanon. Pakistan, dat bemiddelde tussen de twee landen, bevestigt dat het zogeheten memorandum van overeenstemming vrijdag wordt getekend in Genève. De afspraken gelden als een eerste stap richting verdere onderhandelingen, niet als definitief vredesakkoord.
Wat staat er in het akkoord met Iran?
De VS en Iran zijn het eens over een onmiddellijk en permanent einde aan de aanvallen over en weer. Daarmee wordt het bestand bevestigd dat sinds april geldt, maar de afgelopen tijd herhaaldelijk werd doorbroken. Ook moet het geweld tussen Israël en Hezbollah in Libanon stoppen.
Een belangrijk onderdeel is de heropening van de Straat van Hormuz, de zeestraat waar voor de oorlog ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gashandel doorheen ging. Iran heft de blokkade vanaf vrijdag op, maar wil samen met Oman wel de controle over het scheepvaartverkeer in de zeestraat houden. President Trump kondigde aan dat ook de Amerikaanse marineblokkade van Iraanse havens wordt beëindigd, nadat zeemijnen zijn opgeruimd.
Daarnaast moeten de sancties tegen Iran worden verlicht en bevroren tegoeden worden vrijgegeven. Over de verrijking van uranium door Iran wordt nog verder gepraat. De Amerikaanse vicepresident Vance zegt dat in het akkoord staat dat Iran nooit een kernwapen zal bezitten, al is onduidelijk hoe bindend die afspraak is.
Hoe is er gereageerd op het Iran-akkoord?
"Laat de olie maar stromen", reageerde Trump na bekendmaking van het akkoord, verwijzend naar de Straat van Hormuz. Op de Iraanse staatstelevisie wordt het akkoord gepresenteerd als bewijs dat Teheran de VS heeft gedwongen tot een akkoord. De Iraanse vicepremier waarschuwde wel dat het memorandum niet betekent dat Iran de Verenigde Staten vertrouwt en dat het leger alert blijft.
Toch klinkt er ook kritiek vanuit Iran. Hardliners wijzen erop dat de overleden ayatollah Ali Khamenei vlak voor zijn dood zei dat onderhandelingen met de VS de problemen van Iran niet zouden oplossen.
De hoop op een langdurig einde aan de oorlog zorgde voor stijgende aandelenkoersen en de laagste olieprijs in maanden. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Berendsen noemt het akkoord "een hoopvolle stap richting een duurzame oplossing".
Belang van de Straat van Hormuz voor VS en Iran
Niet voor niets richt Trump zich vooral op de Straat van Hormuz. De blokkade van de zeestraat joeg de energieprijzen in de VS omhoog: de Amerikaanse inflatie kwam in mei uit op 4,2 procent, het hoogste niveau in drie jaar. Dat komt voor Trump ongelegen, met de tussentijdse verkiezingen dit najaar in het vooruitzicht.
Ook voor Iran is de economie een drijfveer. De oorlog heeft het land enorme economische schade toegebracht, terwijl de situatie al moeilijk was voordat de oorlog begon. Teheran hoopt dat de VS miljarden aan tegoeden uit de Iraanse olieverkoop vrijgeeft en dat de sancties worden opgeheven.
Situatie in Libanon blijft gespannen
In Libanon geldt formeel een staakt-het-vuren, maar Israël en het Iran-gezinde Hezbollah voeren nog dagelijks aanvallen op elkaar uit. Zondag vielen daarbij nog drie doden. Onduidelijk is of beide partijen, zoals het akkoord beoogt, nu wel stoppen met de vijandelijkheden.
Israël is in elk geval niet van plan zich terug te trekken uit Zuid-Libanon. Volgens minister van Defensie Katz blijven de Israëlische troepen daar voor onbeperkte tijd, om bewoners in het noorden van Israël te beschermen tegen aanvallen
Landkaart Straat van Hormuz (@Gemini-AI-impressie) van Hezbollah.
Source: Fok frontpage