Op het tiendaagse festival op Terschelling, dat afgelopen vrijdag begon, is er dit jaar naast veel poëtische verstilling ook volop ruimte voor maatschappelijk engagement.
schrijft voor de Volkskrant over theater.
Boven het strand aan de Noordzeekant van Terschelling hangen paarsblauwe wolken als ruimteschepen laag in de lucht. Acht cellisten zetten haast onhoorbaar in: alsof ze hun plek tussen het ruisen van zee en wind nog moeten bevechten. Het is vrijdagavond half elf, en voordat de kleuren definitief wegtrekken neemt de lucht spectaculaire vormen aan.
In het bijzondere avondconcert Star Map zitten de muzikanten van Cello Octet Amsterdam ruggelings in een kring op het strand. De repetitieve compositie van Kate Moore stuwt de blikken haast vanzelf naar die overweldigende zonsondergang en de traag voorbijdrijvende wolken. Al snel schittert de eerste ster aan het firmament: Oerol 2026 is begonnen, Terschelling vormt anderhalve week lang het decor voor bijzondere theatervoorstellingen en kunstprojecten.
Al is decor niet het goede woord, want in de beste traditie van locatietheater is de omgeving meestal meer dan alleen een mooie setting: de locatie wordt, als het goed is, een soort ‘medespeler’, een essentieel onderdeel dat een artistieke stempel drukt.
In Star Map lijken de muzikanten soms met snelle, korte strijken te reageren op het ritmisch aanspoelen van de golven, die je als een reusachtige metronoom confronteren met het voortdurend verstrijken van de tijd. Tegelijkertijd lijken de lang uitgerekte, diepe klanken diezelfde tijd juist te vertragen. Uiteindelijk werkt dit bijzondere onderonsje tussen natuur en cellisten toe naar een even groots als intiem crescendo.
‘Moedig zal ik pijpen totdat ik mijn vrijheid terugheb’, zegt actrice Marloes IJpelaar één strandopgang verderop in Azc de musical, als haar personage fantaseert over het leven als feministische vluchteling. Acteur en schrijver George Tobal, die ooit zelf zijn geboorteland ontvluchtte, ontmantelt haar grootspraak in een oogwenk: vluchten is geen dagje Zandvoort aan Zee, merkt hij fijntjes op.
Azc de musical is een collage van korte scènes, waarin de makers verschillende perspectieven op (vermeende) verdraagzaamheid laten zien. Dat kan interessant zijn, maar in regie van Koos Terpstra blijft het een verzameling losse aanzetjes, die door de letterlijkheid van de tekst en de schreeuwerige speelstijl vaak de diepte mijden. Ook jammer is dat de locatie onbenut blijft.
Met suffige danspasjes en liedjes flirten de makers met het musicalgenre, al voeren ze deze keuze niet heel sterk door. Dat geldt over de hele linie: scènes worden vaak te lang uitgesponnen of juist afgekapt voordat het echt wrang wordt. Een handvol mooie momenten, zoals een re-enactment uit oorlogsfilm Sophie’s Choice, blijven daarmee eilandjes in een uitwaaierend geheel dat nergens naartoe werkt.
Naast de jachthaven van West-Terschelling wordt het publiek ondertussen verwelkomd bij een feestelijk bedoelde buurtbarbecue: ‘Hey gappie, neem nog een lekker lappie.’
Collectief YoungGangsters situeerde actiemusical North Side Story in een volksbuurt die moet plaatsmaken voor dure nieuwbouw. Terwijl de spanningen oplopen, vallen aannemerszoon Rommeo (Rutger Remkes) en gemeentemedewerker Julia (Sara Afiba) als een blok voor elkaar.
Zoals altijd bij YoungGangsters loopt de boel feestelijk uit de hand in weldadig maar niet heel verrassend slapsticktoneel, met breed uitgemeten vechtscènes vol opspattend bloed en rondvliegende kipspiesjes. Toneelschrijver Jibbe Willems zorgde voor eigenzinnige, shakespeareaanse taal vol fijne woordgrapjes; de spelers vinden een goede balans tussen onbeschaamd, smeuïg én liefdevol spel, waardoor je beide kampen in je hart sluit.
North Side Story is vermakelijk feelgoodtheater over de wooncrisis, waarin de tragedie op de valreep wordt omgebogen tot komedie: tussen alle polarisatie gloort heus nog hoop.
Zo kwamen hoop en verontrusting de eerste dagen op Oerol vaker samen, in een openingsweekend waarin expliciet engagement en poëtische verstilling elkaar volop afwisselden. Het festival opende vrijdagmiddag met een collectieve moshpit tussen honderd jaar oude naaldbomen, in een eenmalige rituele rave waarin Collectief Nau vol goede moed de apocalyps vierde: ‘Alles gaat overhoop / over hoop’.
Later die avond vertelde actrice Sophie van Winden, aan het begin van Star Map, dat pupillen in het donker verwijden: contrast verdwijnt, grenzen vervagen, de wereld wordt groter. Ook theater verbreedt je blik, en dus zullen de Oerol-bezoekers de komende dagen geregeld met wijde pupillen op de tribune zitten, bij voorstellingen waarin verwondering en verontrusting naadloos samengaan.
Locatietheater
Star Map
★★★★☆
van Kate Moore, door Cello Octet Amsterdam. Eindregie Belle van Heerikhuizen, tekst Marjolijn van Heemstra
Azc de musical
★★☆☆☆
van George Tobal, regie Koos Terpstra
North Side Story
★★★☆☆
door YoungGangsters, regie Annechien de Vocht en Jochem Stavenuiter
13-14/6, verschillende locaties op Terschelling. Oerol duurt nog t/m 21/6.
Vanwege bezuinigingen bij de NPO komt er na deze editie een einde aan Opium op Oerol, de culturele talkshow van Cornald Maas die doordeweeks op NPO 2 wordt uitgezonden vanaf Terschelling.
Het programma had de afgelopen achttien jaar memorabele gasten. Ontroerend en ontwapenend waren Joost Prinsen en Noraly Beyer, die in 2022 hartverwarmend napraatten over een Orkater-voorstelling. Ook Sarah Janneh maakte vorig jaar veel indruk met keelsnoerende previews uit haar veelgeprezen voorstelling Brabo Leone.
Voor Yentl en de Boer betekende hun dagelijkse bijdrage aan het programma in 2015 zelfs hun landelijke doorbraak. Aanstaande dinsdag is het duo opnieuw te gast in het programma.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant