Zondagavond opent Oranje zijn WK in Dallas tegen Japan. Een examen, zegt bondscoach Ronald Koeman. Het verleden biedt alvast hoop: sinds 1974 verloor Nederland nooit zijn eerste wedstrijd op een wereldkampioenschap.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Wie de geschiedenis van de eerste wedstrijd van Oranje op een WK voetbal bestudeert, ontwaart een paradox. De op papier verreweg moeilijkste wedstrijd leverde verreweg de grootste zege op: 5-1 tegen wereldkampioen Spanje, in 2014.
Eerst leidde Spanje nog met 0-1, waarna het wachten was op de 0-2. Maar toen voltrok zich de totale omkering, met de zweefkopbal van Robin van Persie en de bedwelmende dribbels van Arjen Robben als ijkpunten.
Dat resultaat zegt iets over de onvoorspelbaarheid van de sport. Bondscoach Louis van Gaal had in 2014 een voor Nederlandse begrippen relatief defensief systeem bedacht, met vrijheid voor zijn aanvallende sterren. Veel van de verdedigers speelden destijds in de eredivisie, Robben en Van Persie waren uitblinkers bij grote clubs, Bayern München en Manchester United.
Op het WK van 2026 is het min of meer andersom: de verdedigers onder leiding van Virgil van Dijk (Liverpool) en Denzel Dumfries (volgend seizoen Real Madrid) zijn internationaal het hoogst gewaardeerd, met de aanval is het afwachten. De verleiding is groot: ga toch lekker verdedigen en counteren in de hitte, met de snelheid die het team voorin te bieden heeft. Maar dat past niet zo bij de mores van Nederland.
De geluiden uit het kamp van Oranje zijn duidelijk en onduidelijk tegelijk: ja, ze hopen en verwachten klaar te zijn. Ze hopen dat de spits eindelijk weer scoort, wie dat ook moge zijn. Ze hopen dat de afstemming op het middenveld beter is dan in recente duels, qua onderlinge afstanden, en dat Bart Verbruggen fit genoeg is om te keepen.
Bondscoach Koeman spreekt van een examen tegen Japan, zondag in Dallas. Hij zegt dat hij niet meer twijfelt, dat hij anders zijn huiswerk niet goed zou hebben gedaan. Maar ja: moeilijk scoren en soms niet goed gepositioneerd staan op het veld, verdwijnt dat met een vingerknip?
‘We hebben grote dromen’, zei aanvoerder Virgil van Dijk in Kansas City. De eerste flarden van zo’n droom zijn sowieso spannend, want de eerste wedstrijd op een WK is ook een verkenning van een soms onbekend gebied.
Veel van de Japanse internationals hebben een verleden of heden in de eredivisie, en als team zijn ze moeilijk te verslaan gebleken. Japan heeft eindeloos gekeken naar het Europese voetbal en daarop een soms betere variant gevormd.
Bovendien is de eerste wedstrijd sowieso speciaal, vanwege de extra spanning, of omdat de tegenstander van een ander continent komt, met een wat andere stijl van voetballen. Zo was het vaak met Oranje, met Uruguay (1974), Iran (1978), Egypte (1990), Saudi-Arabië (1994) en Senegal (2022) als eerste tegenstander. Sinds de ‘moderne’ tijden vanaf 1974 verloor Nederland overigens nooit zijn eerste wedstrijd.
In 1974 ontstond de landenversie van het ‘totaalvoetbal’ in het duel met Uruguay (2-0). Ja, ze wisten dat ze goed waren, Johan Cruijff & co, maar het was het eerste naoorlogse WK waaraan Nederland deelnam en oranje was nog een onbekende kleur in het internationale voetbal. In 1978 nam Rob Rensenbrink de rol van Cruijff over tegen Iran (3-0, drie doelpunten).
In 1990 verzuimde de op de lauweren van 1988 rustende ploeg de kans om de titel te grijpen en was het openingsduel met Egypte (1-1) typerend voor de rest van het toernooi. In 1998 kreeg Patrick Kluivert de rode kaart tegen de Belgen (0-0) en loste bondscoach Guus Hiddink dat probleem op door Phillip Cocu in de spits te zetten in het tweede en derde duel.
In 2006 raasde Arjen Robben vanaf de middenlijn naar de enige goal tegen Servië. In 2010 won Nederland op een warme middag in Johannesburg met moeite van de Denen (2-0), en de laatste WK’s waren werkstukken van Louis van Gaal. In 2014 dus tegen Spanje (5-1), in 2022 tegen Senegal (2-0).
Al met al heeft Oranje sinds 1974 een geweldige prestatie geleverd, met onder meer drie finaleplaatsen. Drie keer verloren, dat wel. Nederland is het beste land zonder wereldtitel. Dat jaagt de verwachtingen altijd op, hoewel die in Nederland zelf juist niet zo hoog zijn.
Wie je ook spreekt, in welk buitenland dan ook, ze beginnen over Cruijff, Van Basten, Rijkaard, Gullit of Van Persie. De schaduw uit het verleden hangt boven het weerbarstige heden. Want er is geen Cruijff meer, en ook geen Van Basten, hoewel die vooral bekend is van het gewonnen EK in 1988. Op het enige WK dat hij speelde was hij vrijwel onzichtbaar.
En dat brengt ons bij paradox 2. Memphis Depay heeft al die grootheden met verve ingehaald, in alle cijfers: met 55 doelpunten en 35 assists is hij verreweg de succesvolste international. Het probleem is: hij is niet helemaal fit, zoals hij dat ook niet was in 2022, en op het EK van 2024.
Zijn beste WK was zijn eerste, met twee prachtige goals als invaller in 2014, toen hij nog een jonge speler was van PSV. Qua goals op toernooien is hij inmiddels ingehaald door Cody Gakpo, met zes treffers op de laatste versies van WK en EK. En om Japan te weerstaan heeft Oranje goals nodig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant