Holland Festival Pianist en kunstenaar Tomoko Mukaiyama maakte een persoonlijke installatieperformance over abortus en lichamelijke autonomie. ‘We Are The House’ is enigszins ongrijpbaar, maar ontroert uiteindelijk door een radicale intimiteit.
Just van Bommel in ‘We Are The House’.
Is mijn lichaam wel van mij? Rond die vraag cirkelt de installatieperformance We Are The House van de Nederlands-Japanse pianist en kunstenaar Tomoko Mukaiyama, die zaterdag in première ging in het Holland Festival. Met abortus als centraal motief onderzoekt ze de autonomie van het vrouwenlichaam. Wie beslist erover?
Mukaiyama vertelt dat ze als 22-jarige een abortus heeft gehad, wat ze voorheen altijd heeft verzwegen. Ze deelde haar verhaal en gevoelens van schuld en schaamte pas toen ze drie jaar geleden arts en activist Rebecca Gomperts ontmoette. Gomperts is de oprichter van Women on Waves, de organisatie die hulp biedt bij abortus in landen waar dat verboden is.
We Are The House
Van Tomoko Mukaiyama (concept, piano, stem, video). Video: Reinier van Brummelen. Performance: Just van Bommel. Compositie: Yannis Kyriakides. Gezien: 13/6 Muziekgebouw A’dam.
De zaal van het Muziekgebouw is ontdaan van stoelen en podium. In het midden staat een vleugel, aan drie kanten hangen grote schermen. Bezoekers schuifelen door de ruimte of zitten op de grond, terwijl performers Mukaiyama en Just van Bommel tussen hen door bewegen. Zij benaderen het onderwerp op verschillende manieren: muzikaal, gestileerd tot theatertekst, in een abstracte index van trefwoorden die op de schermen wordt geprojecteerd en als Mukaiyama’s onopgesmukte voordracht, in het Japans, over haar ervaring.
Wanneer Van Bommel in overtuigende en gerechtvaardigde woede ontsteekt, gericht tegen onder meer Trump, wordt de tekst wat voorspelbaar en daardoor vlak. De mensen die deze boodschap ingepeperd moeten krijgen, zijn niet in de zaal.
Pianist en kunstenaar Tomoko Mukaiyama.
Niettemin overtuigt en ontroert We Are The House, doordat de makers meestal kiezen voor emotionele complexiteit en het concrete en intieme. Op het bevreemdende af: zo is er een wonderlijk goed getimede video over octopussenseks in close-up, een sensueel kluwen van zuignappen en tentakels. Een hoogtepunt is de lange bezwerende monoloog waarmee Van Bommel zich richt tot een jonge vrouw die een abortus ondergaat in Japan, waar pas in 1990 een zwangerschapstest voor thuisgebruik beschikbaar kwam.
De androgyne Van Bommel is een hartveroverende verteller die haast onderkoeld spreekt over de krachten en wetten die inwerken op het vrouwenlichaam, effectief ondersteund door daverende elektronische crescendo’s.
Yannis Kyriakides componeerde sterke nieuwe pianomuziek met een obsessief, ritueel aandoend karakter. Terwijl Mukaiyama watervlugge notengolven uit de toetsen masseert, als een evocatie van Women on Waves, worden op het ritme van elektronisch vervormde pianoklanken losse woorden op de schermen gestanst: ‘Moet het lichaam worden gecontroleerd, gesurveilleerd, gecommodificeerd?’
Soms moet je een vraag blijven herhalen, ook al weet je het antwoord al.