Bij de VVD daalt het besef in dat het kabinet voor steun aan de kabinetsplannen om te bezuinigen op de sociale zekerheid niet zonder de vakbonden en linkse oppositie kan. Tijdens het partijcongres van de liberalen riep VVD-leider Dilan Yeşilgöz zaterdag de bonden en links op om met het kabinet mee te denken.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘We moeten durven hervormen, zodat onze sociale voorzieningen niet vastlopen’, was de oproep van Yeşilgöz aan de vakbonden en – zonder de partij bij naam te noemen – Progressief Nederland. Na de formatie sloot zij de partij nog categorisch uit van formatiegesprekken.
Deze zomer moet het minderheidskabinet bij de oppositie op zoek naar steun voor de begroting van 2027. Al weken puzzelen premier Rob Jetten en VVD-minister van Financiën Eelco Heinen hoe het kabinet aan voldoende zetels in de Eerste en Tweede Kamer kan komen om Prinsjesdag zonder kleerscheuren te halen.
Lang leefde binnen D66, VVD en CDA het idee dat zij per onderwerp op zoek konden naar steun, waarbij nu eens over rechts kon gaan en dan over links. Nu blijkt dat oppositiepartijen daar weinig voor voelen, liggen bredere akkoorden, waarin meerdere onderwerpen met elkaar samenhangen, meer voor de hand.
Een constructie waarbij een deal wordt gesloten met Pro én JA21 kan het kabinet uit het hoofd zetten. Pro-leider Jesse Klaver maakte in een interview met de Volkskrant zaterdag duidelijk dat dat voor hem geen optie is. Niet alleen staan Pro en JA21 financieel-economisch lijnrecht tegenover elkaar, de partij van Joost Eerdmans pleit in haar verkiezingsprogramma voor ‘remigratie’. Dat begrip wordt door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding gezien als een extreem-rechts hondenfluitje.
Het kabinet moet wat Klaver betreft kiezen of over rechts of over links wil. Pro wil een miljardenverschuiving waarbij de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid en de lastenverzwaringen op arbeid worden ingeruild voor hogere belastingen op vermogens en winsten.
Klaver zag zaterdag zijn onderhandelingspositie versterkt worden. Op het oprichtingscongres van Pro kondigde Hans Spekman als voorman van de grootste vakbeweging, de FNV, aan lid te worden van de nieuwe fusiepartij en met Klaver op te trekken om de bezuinigingen van tafel te krijgen.
Inmiddels lijkt de VVD de politieke rekensom ook te hebben gemaakt, getuige de oproepen van niet alleen Yesilgöz, maar ook fractievoorzitter Ruben Brekelmans: ‘Tegen de bonden zeg ik: we zullen moeten hervormen. We mogen de rekening niet neerleggen bij onze kinderen.’ Yesilgöz waarschuwde de bonden dat hun verzet ‘economische groei en vooruitgang’ in de weg zou zitten.
Zonder Pro te noemen, had zij ook een sneer voor de linkse partijen. ‘Mijn oproep aan de linkerkant van de Kamer, waar het gesprek alleen maar kan gaan over meer belastingen en belastingverhogingen: die zijn al intens hoog. Laten we kijken waar de overheid zelf iets minder kan doen zodat we vooruit kunnen komen.’
In de belastingdruk zitten veel verschillen. Onlangs bleek uit een rapport van het CPB dat de gemiddelde belastingdruk voor midden- en hoge inkomens tussen de 30 en 35 procent ligt, en voor de allerhoogste inkomens op 28 procent. De welvaartsverschillen nemen toe. Adviezen om de scheve verhoudingen te herstellen, werden door opeenvolgende kabinetten genegeerd. Een expertgroep van ambtenaren adviseerde in 2022 al om vermogens zwaarder te belasten.
Ook dit kabinet legt de adviezen naast zich neer. Om onder meer de extra miljarden voor defensie te dekken kiest het voor 6,5 miljard bezuinigingen op de sociale zekerheid en komt er een lastenverzwaring voor werkenden aan. Het IMF uitte vorige maand nog scherpe kritiek op deze ‘vrijheidsbijdrage’, omdat een belastingverhoging op arbeid werken minder lonend maakt.
Het VVD-congres stond verder in het teken van het nieuwe Liberaal Manifest, een 26 pagina’s tellende toekomstvisie over waar de partij in 2048 moet staan. Het is een aanzet om de ideologische koersstrijd binnen de partij richting te geven.
Al in het Rutte-tijdperk klonk er kritiek dat de partij aan kleur op de wangen verloor. Na het vertrek van de recordpremier begonnen de conservatieve en progressieve vleugels in de partij te openlijk te botsen. Honderden VVD’ers keerden zich tegen het besluit van de partijtop om de samenwerking met de PVV aan te gaan. Dat was voor VVD-begrippen een ongekende uiting van publiek ongenoegen.
Het manifest gaat uit van klassieke VVD-geloofsartikelen over een kleine overheid en de verantwoordelijkheid van het individu. Concrete politieke vraagstukken komen niet aan bod. Wie wil weten hoe de liberalen de positie van Europa ten opzichte van de VS, Azië en Rusland zien of op zoek is naar een antwoord op de groeiende macht van techbedrijven en de impact van kunstmatige intelligentie, hoeft het document niet open te slaan. Ook visies op de hypotheekrenteaftrek, de woningbouw, stikstof en migratie komen in het stuk niet terug.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant