De jeugdbescherming in Midden-Nederland past een omstreden methode toe als kinderen na een scheiding één ouder niet willen zien. Ze worden gedwongen te wonen bij die ‘verstoten’ ouder. Dit kan desastreus uitpakken, blijkt in drie zaken die de Volkskrant onder de loep nam. Drie bevindingen:
1. De theorie rond ouderverstoting is onder meer door de Verenigde Naties als schadelijke pseudowetenschap bestempeld, maar wordt in Nederland zonder voorbehoud gebruikt.
Volgens de theorie van ouderverstoting kan de ene ouder een kind zo manipuleren met valse beschuldigingen dat het kind zonder een gegronde reden het contact met de andere ouder afwijst. Dit concept is in de jaren tachtig bedacht door de inmiddels omstreden Amerikaanse psychiater Richard Gardner.
In een rapport van de Verenigde Naties werden in 2023 de verstrekkende gevolgen beschreven van deze ‘pseudowetenschap’: wereldwijd zijn er voorbeelden van kinderen die door familierechters zijn gedwongen te gaan wonen bij een gewelddadige of misbruikende ouder (vaak de vader), nadat beschuldigingen van huiselijk geweld werden gepareerd met een onterecht beroep op de theorie van ouderverstoting.
In onder meer Groot-Brittannië, Italië, Spanje en de Verenigde Staten zijn er maatregelen genomen om te voorkomen dat de controversiële theorie de rechtspraak beïnvloedt. Ook in Nederland heeft deze theorie de afgelopen decennia enorm aan invloed gewonnen, maar er is nauwelijks maatschappelijk debat over. Vaak is het idee leidend dat een kind na een scheiding koste wat kost contact moet onderhouden met beide ouders.
Familierechter en voorzitter van de expertgroep jeugdrechters Ellen van Kalveen signaleert dat die gedachte wellicht wat is doorgeslagen in het Nederlandse familierecht. ‘Want contact is niet altíjd goed, de veiligheid van het kind moet voorop staan.’
2. De aanpak van de gedwongen verhuizing leidt soms tot uithuisplaatsingen naar een jeugdzorginstelling, terwijl dat te voorkomen zou zijn geweest.
In drie onderzochte casussen in de regio Midden-Nederland (Utrecht en Flevoland) werden kinderen van gescheiden ouders door de jeugdbescherming en de rechter gedwongen bij de ouder te gaan wonen die ze juist niet wilden zien. Door hen te scheiden van hun ‘favoriete’ ouder, zou diens manipulatie kunnen worden doorbroken, was het idee.
In de drie kwesties had deze onorthodoxe aanpak rampzalige gevolgen. In de zaak van een 15-jarig meisje leidde de gedwongen verhuizing naar haar moeder er zelfs toe dat zij uiteindelijk in een jeugdzorginstelling belandde. De tiener wilde zelf het liefst bij haar vader wonen. Uit het ruim 2.800 pagina’s tellende dossier blijkt ook dat er geen gegronde reden was om te vermoeden dat haar vader niet voor haar zou kunnen of willen zorgen.
Kinderpsychiater en jeugdzorgexpert Peter Dijkshoorn, die het dossier op verzoek van de Volkskrant bekeek, constateert dat de instanties in deze zaak zich hadden moeten realiseren welke schade hun controversiële aanpak zou aanrichten. ‘Zoals vaker in de jeugdzorg, zijn zorg en bescherming verdergegaan op hun spoor en hebben ze niet achterom gekeken of ze zelf misschien een vergissing hebben gemaakt.’
3. Jeugdbescherming Save, verantwoordelijk voor het welbevinden van kinderen die in de provincies Utrecht en Flevoland onder toezicht zijn gesteld van de rechter, werkt samen met een omstreden Britse therapeut.
Save paste de methode van de gedwongen verhuizing van kinderen meermaals toe, ook al is deze niet wetenschappelijk onderbouwd. Daarbij werken deze jeugdbeschermers vanaf 2024 samen met de Family Separation Clinic van de omstreden Britse therapeut Karen Woodall, die bekendstaat als een fanatieke aanhanger van deze controversiële aanpak van ouderverstoting. Woodall en Save wilden niet ingaan op de vraag van de Volkskrant hoe de samenwerking precies is ontstaan.
Wel is bekend dat Woodall in Utrecht een training heeft gegeven aan medewerkers van Save over ‘dwingende controle van kinderen in de context van een echtscheiding’. Bovendien heeft zij als deskundige een rapport geschreven over het 15-jarige meisje, dat in een rechtszaak is gebruikt. Woodall sprak daarvoor niet met de tiener zelf.
Woodall vindt dat de mening van kinderen niet hoeft te worden gehoord in rechtszaken waarin contactverlies met een ouder een rol speelt, omdat zij dusdanig zouden worden gemanipuleerd dat hun mening niet ter zake doet.
Opvallend is dat de kinderrechter in Midden-Nederland in de zaak van de 15-jarige tiener besloot dat zij en haar twee jaar jongere broertje niet meer zouden worden uitgenodigd voor het zogeheten kindgesprek. Dat gaat in tegen de standaardprocedure in familierechtzaken en is volgens critici een schending van kinderrechten. De rechtbank Midden-Nederland gaat niet in op vragen over deze casus.
Source: Volkskrant