Het is nog steeds niet duidelijk of er daadwerkelijk een akkoord is tussen de VS en Iran, en over de inhoud is nog niets bevestigd. Uit uitgelekte details blijkt echter: Teheran lijkt in grote lijnen te krijgen wat het wil.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Na dagen van wederzijdse militaire aanvallen is er optimisme over een akkoord tussen Iran en de VS – en dit keer niet alleen op de sociale mediakanalen van president Donald Trump. Ook Pakistan, het land waar de onderhandelingen worden gevoerd, en Iran, dat tot nu toe altijd ontkende dat een akkoord nabij was, zeggen dat een overeenkomst nog nooit zo dichtbij is geweest.
Vooropgesteld: veel is nog onduidelijk. Ondanks alle signalen kan de deal op het laatste moment toch weer klappen. Bovendien weet niemand wat er precies in de tekst staat. De inhoud ligt uiterst gevoelig, omdat beide partijen het akkoord willen presenteren als een overwinning.
Alles wijst erop dat hiermee in elk geval geen definitief einde komt aan de spanningen. Volgens de details die zijn uitgelekt, zouden de twee partijen het staakt-het-vuren met nog eens zestig dagen verlengen, een bestand dat ook voor het front in Libanon zou gelden. Tijdens die periode moet verder worden onderhandeld over de voorraad verrijkt uranium en het nucleaire programma van Iran. Tijdens die gesprekken kan alsnog van alles misgaan, en het is onduidelijk wat er gebeurt als de twee partijen er na zestig dagen nog niet uit zijn.
Daarnaast zou Iran de Straat van Hormuz weer openen en zouden de VS hun blokkade van de Iraanse havens opheffen. Ook de toekomst van deze cruciale doorgang zou tijdens de onderhandelingen worden besproken, waarbij ook andere landen in de regio zouden worden betrokken. ‘Maar het wordt nooit meer zoals het was’, zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, in een interview met Iraanse staatsmedia. Iran en Oman zouden de controle over de Straat van Hormuz behouden en een ‘vergoeding’ in rekening brengen aan alle schepen die de waterweg passeren.
Andere gevoelige punten die bij toekomstige gesprekken aan de orde zouden komen, zijn het stapsgewijs opheffen van de sancties tegen Iran en de teruggave van de ruim 20 miljard euro aan bevroren tegoeden van Teheran. Volgens bronnen van Reuters zouden de Verenigde Arabische Emiraten nu al 8,5 miljard vrijgeven, maar later werd dat door het land zelf ontkend.
Nogmaals: het is onduidelijk wat er allemaal precies in het akkoord staat (Trump had vrijdag op sociale media al driftig geschreven dat er ‘NIETS’ klopt van de uitgelekte details), maar op het eerste gezicht lijkt Iran min of meer te krijgen wat het altijd al wilde hebben. Zo lagen de meeste ‘offers’ van Iran al op tafel tijdens de onderhandelingen in Genève, voordat de oorlog begon, en ook de belofte dat het geen kernwapen zal nastreven is niets nieuws: dat heeft het regime altijd al beweerd.
Maar meer dan honderd dagen na de oorlog, die het regime in Teheran niet omver heeft geworpen maar juist sterker lijkt te hebben gemaakt, lijkt een akkoord de enige manier te zijn om de Straat van Hormuz weer open te krijgen. Ondanks al het geweld en alle dreigementen geeft Iran geen centimeter toe, en het alternatief is een langdurig conflict of een voortslepende reeks escalaties die de regio en de wereldeconomie blijven ontwrichten.
De Amerikaanse vicepresident Vance formuleerde dat anders. ‘De overeenkomst is zo opgesteld dat de belangen van de VS en hun bondgenoten voorrang krijgen, en dat, als de Islamitische Republiek Iran aan haar verplichtingen voldoet, dit economische voordelen zal opleveren voor Teheran en de hele regio’, schreef hij op sociale media.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant