Het Nederlands elftal begint zondag aan een van de meest beladen WK's ooit. Er was de roep om een boycot, maar dat werd nooit een serieuze optie. NU.nl bezocht Oeki Hoekema, de enige Nederlandse voetballer die wél een WK boycotte.
In de deuropening van zijn appartement op de begane grond in Heerenveen staat Oeki Hoekema. "Hier is het", zegt hij. De 77-jarige oud-speler van clubs als PSV, Go Ahead Eagles, SC Cambuur en het Belgische Lierse SK heeft muziek aan staan. "Ja, ik hou van reggae."
Binnen is hier en daar zichtbaar dat hij voetballer was. Hoekema zet de koffie op bierviltjes van Cambuur, waar onlangs een skybox (Club Oeki) naar hem werd vernoemd. "Eigenlijk heet ik Uilke Piebe, maar dat vond ik als kind te moeilijk om uit te spreken. Dus werd het Oeki."
Hoogtepunt in de voetbalcarrière van Hoekema was zijn eerste en enige interland voor Oranje, de EK-kwalificatiewedstrijd tegen Luxemburg (0-8) in november 1971. Hij vormde de Nederlandse voorhoede met Johan Cruijff en Piet Keizer en scoorde één keer.
Zeven jaar later was Hoekema nog groter nieuws. Hij was de enige Nederlandse voetballer die zich aansloot bij de boycot van het WK 1978 in Argentinië, opgezet door de cabaretiers Freek de Jonge en Bram Vermeulen. "Ik heb een petitie ondertekend en zo aangegeven dat ik achter het protest stond", zegt Hoekema. "Niet wetende dat ik de enige Nederlandse voetballer zou zijn."
Hoekema wist al te goed wat er destijds aan de hand was in Argentinië. Het waren de jaren van de militaire dictatuur van Jorge Videla. Hoekema las er stukken over in de Volkskrant. "Over de mensen die daar op grote schaal werden vermoord door het regime. Ze werden boven zee uit vliegtuigen gegooid."
Het leek Hoekema geen land om een WK te spelen, al maakte hij ook geen serieuze kans meer op een plek in de selectie. Maar in plaats van steun te krijgen van andere voetballers, moest hij zich tot zijn eigen verbazing verdedigen.
Dick Nanninga, die in de met 3-1 verloren WK-finale tegen Argentinië scoorde voor Oranje, noemde De Jonge en Vermeulen "Dram en Preek". En Willem van Hanegem zei dat Hoekema maar lekker "met zijn rode kop op Texel moest gaan knipperen". Hoekema, glimlachend: "Ach, ik ken Willem een beetje. Ik neem het hem niet kwalijk."
Hoekema had meer moeite met de discussies met Martin Toet, destijds zijn ploeggenoot bij FC Den Haag. "Ik moest me verantwoorden. Er werd van alles bij gehaald. Ik werd in de linkse hoek geduwd, voor communist uitgemaakt. Ik ben wel links, maar het gaat niet om links of rechts. Het gaat om mensenrechten, het was een humane kwestie. Alsof rechtse mensen niet humaan kunnen zijn. Wat is dat voor onzin?"
Er waren wel voetballers die het met hem eens waren, weet Hoekema. "Dan zei ik: 'Teken de petitie dan.' Maar dat wilden ze niet. Want dan zou er ook van alles op hen afkomen."
"Daar heb ik het best moeilijk mee gehad", vervolgt hij. "Het gaat toch om je eigen rechtvaardigheidsgevoel? Wat heb je aan dat soort mensen als er oorlog uitbreekt? Het klinkt zwaar, maar ik ben toen een beetje het vertrouwen in de mens verloren."
Ondertussen reisde Hoekema op woensdagavonden met Vermeulen en De Jonge door het land om over de protestactie te spreken. Maar dat gaf hem weinig voldoening. "In die zalen kwamen alleen maar mensen die het met ons eens waren. Wat schoot ik daarmee op? Ik hoefde die mensen niet te overtuigen. Dus stopte ik ermee."
Het is ook eigenlijk niets voor hem. "Ik heb een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Misschien komt dat van mijn vader. Hij weigerde als soldaat te vechten in de oorlog in Indië en moest een jaar de cel in voor dienstweigering. Maar hij stond wel voor zijn waarden. Zo ben ik ook. Maar ik ben geen activist. Ik loop niet voorop in een protestmars."
In maart van dit jaar startte de petitie om Oranje het WK in de Verenigde Staten te laten boycotten, maar Hoekema ondertekende die niet. "In Argentinië verdwenen duizenden mensen, kinderen werden vermoord. Dat is een ander verhaal dan de misstanden nu in de VS. Ik ben geen fan van Donald Trump, maar die jongens moeten daar wel lekker gaan voetballen."
Hoekema gaat ook kijken naar het WK en Oranje. Maar het shirt waarin hij destijds zelf in het Nederlands elftal speelde, heeft hij niet meer. Laat staan dat hij het zou ophangen in zijn huis. Hij heeft iets anders waar hij trots op is en wijst naar het toilet in de gang. "Daar hangen twee oorkondes."
De oud-voetballer kreeg ze in augustus 2023 op de Argentijnse ambassade in Den Haag uit handen van de destijds 92-jarige Estela de Carlotto. Zij is voorzitter van de Dwaze Moeders, een Argentijnse groepering die om opheldering vroeg over hun verdwenen mannen en kinderen.
Volgens de oorkonde heeft Hoekema als enige Nederlandse voetballer "exceptioneel bijgedragen aan het blootleggen van de Argentijnse staatsterreur". Het moment dat hij de oorkonde kreeg van de vrouw op hoge leeftijd raakte hij geëmotioneerd. Nu staan er weer tranen in zijn ogen.
"Ik voelde de dankbaarheid. Ineens kreeg dat waarvoor ik het gedaan had een gezicht. Ik was toch een beetje een eenmanslegertje tegen de boze buitenwereld. Als je dan 45 jaar later zo'n respons krijgt, doet dat veel."
Hoekema had de oorkondes ook in de woonkamer kunnen ophangen. "Maar dat voelde niet goed. Ik wil mezelf niet op de borst kloppen. Maar meestal gaat bezoek wel een keer naar het toilet." Lachend: "Daarom hangen ze daar. Dan zijn ze alsnog zichtbaar."
Toen Hoekema de oorkondes kreeg, was zijn vrouw erbij. Ze maakten plannen om samen een reis naar Argentinië te maken. "Maar daarna is ze zo achteruitgegaan, het gaat er samen niet meer van komen."
Zijn vrouw heeft inmiddels vergevorderde alzheimer. Ze woont in een verzorgingstehuis iets verderop.
"Ik ga elke dag naar haar toe. Ik wil nu niet voor langere tijd naar Argentinië. Als ik straks alleen ben en ik voel me goed genoeg, dan kan ik alsnog de reis naar Argentinië maken. Dat ben ik ook van plan. Ik ben nog nooit in Argentinië geweest. Na al die jaren wil ik het met eigen ogen zien."
Source: Nu.nl algemeen