De inflatie stijgt, de economische groei neemt af. Toch zal er op korte termijn geen recessie komen, is de verwachting. Dat kan veranderen als de sluiting van de Straat van Hormuz veel langer duurt of als de AI-bubbel knapt.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Ja, de oorlog in het Midden-Oosten heeft het leven duurder gemaakt. Toen Nederland na jaren van hoge inflatie eindelijk in een neergaande prijsspiraal zat, ging de Straat van Hormuz dicht. Is het leven opeens weer 0,2 procent duurder dan geraamd.
En ja, ook de economische groei krijgt flinke klappen. Nederland stevende af op een groei van 1,2 procent van het bruto binnenlands product. Maar door de oorlog zitten consumenten in een vertrouwensdalletje en zetten zij hun geld liever op de spaarrekening. Bedrijven exporteren minder: de wereldhandel vertraagt, en de hoge olieprijs maakt het duurder om fabrieken te laten draaien. Gevolg: de groei komt dit jaar op een schamele 0,8 procent.
En ook ja, dat heeft vervelende langetermijngevolgen voor de schatkist. Het begrotingstekort loopt dit jaar op tot een onverwachte 3,3 procent, hoger dan de Europese norm voorschrijft. Het kabinet zal meer moeten lenen en krijgt dus ook meer last van hogere rentelasten.
Dus nee, zegt Bas ter Weel, directielid monetaire zaken van De Nederlandsche Bank (DNB) die deze cijfers vrijdag presenteerde in de voorjaarsraming van de bank, het valt niet mee. ‘De inflatie zou dalen, die stijgt nu. We raken een derde van onze economische groei kwijt. Dat zou ik niet gering willen noemen.’
Maar toch. Uit het basisscenario van de raming van DNB blijkt ook dat de inflatie dit jaar uitkomt op 2,7 procent, ruim láger dan de 3 procent van vorig jaar. De rekenmeesters van de bank voorzien voor volgend jaar een groei van 1,2 procent, en dat is hóger dan zij in december 2025 nog verwachtten. Consumenten gaan weer luxe goederen kopen, de uitvoerdip is van korte duur. Zelfs in het meest ongunstige scenario – de onzekerheid is groot – komt Nederland niet in een recessie terecht.
En neem de beurzen: de AEX steeg vrijdag vrolijk verder, tot boven de 1.070 punten, naar weer eens een nieuw record. De Amerikaanse S&P 500 is sinds het oorlogsdieptepunt in maart bijna 17 procent gestegen. Ondertussen is de Straat van Hormuz nog altijd gesloten, en is er, wat de Amerikaanse president Donald Trump ook via Truth Social de wereld in knalt, nog altijd geen akkoord om de oorlog definitief te beëindigen.
Hoe kan dat? Waarom lijkt de impact van de oorlog op de economie zo mild?
Het korte antwoord, zegt Marieke Blom, hoofdeconoom bij ING: ‘Een energiecrisis is nog geen economische crisis’. Dat geldt zeker als je het vergelijkt met de oliecrisis van de jaren ’70. De afhankelijkheid van olie is namelijk spectaculair gedaald. Van elke honderd liter olie die de economie toen nodig had om te functioneren, zijn er nu nog maar dertig over (relatief gezien, want de economie is wel gegroeid).
Daarbij komt dat de stijging van de olieprijzen vooralsnog meevalt. ‘Voor de oorlog was er sprake van overproductie van olie’, zegt Blom. ‘Duizend miljoen vaten per jaar. Die reserves worden nu ingezet.’
En ook de verminderde gas-productie blijkt vooralsnog goed te kunnen worden opgevangen. Azië heeft een alternatief gevonden in steenkool, ‘heel pijnlijk’, aldus Blom. Sowieso, ‘leuk feitje’, zegt Blom, ‘de LNG-productie uit Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten beslaat maar 3 procent van de wereldwijde gasproductie’.
Bovendien is in de vier jaar, sinds die andere energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne, veel veranderd. Maakte energie in 2022 nog 8 procent van het boodschappenmandje uit waarmee DNB de inflatie berekent, inmiddels is dat al een vol procentpunt gezakt: 7 procent.
Alles over economie vindt u hier.
Optimisme heerst er zeker op de beurzen. En dat is met reden, zegt Ralph Wessels, hoofd beleggingsstrategie bij ABN Amro. ‘De markten zien twee partijen die het niet willen laten escaleren.’ Zelfs in deze week, waarin president Trump meldde het Iraanse olie-eiland Khargh in te zullen nemen en er over en weer beschietingen waren, reageerden de beurzen nauwelijks. De strijdende partijen happen wel, maar ze bijten niet, is de gedachte.
Wessels: ‘De markten gaan er daarom vanuit dat de Straat van Hormuz deze zomer weer opengaat.’ Vrijdag doken de olieprijzen onder de 90 dollar per vat, de laagste stand in drie maanden tijd.
Fundamenteler is het vertrouwen in de economie. Dat is en blijft hoog. Zonder de oorlog, weet Wessels zeker, hadden de beurzen nog veel hoger gestaan. ‘Als je die hele Straat weglaat, gaat het echt behoorlijk goed met de economie.’ Bedrijven in zowel Europa, de VS als de opkomende markten laten winsten en winstgroeiverwachtingen zien van boven de 10 procent.
Daarbij geldt wel: ‘de tijd tikt’. Als de Straat van Hormuz in augustus nog steeds gesloten is, denkt Wessels, ‘komen we op een punt dat ook wij in de westerse wereld de tekorten in energie gaan merken. Dat zal de inflatie nog verder doen oplopen, wat ten koste zou gaan van de economische groei.’
En ook waar, zegt Wessels: ‘We zijn wel degelijk een bubbel aan het bouwen’. De waardes van AI-bedrijven gaan enorm de hoogte in, de beursgangen van Space-X, Anthropic en OpenAI zijn een teken aan de wand. Die bubbel zal voorlopig nog niet knappen, denkt hij.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant