In Dallas, waar het Nederlands elftal zondag tegen Japan speelt, klimt het kwik dit weekend tot rond de 30 graden. Hoe kunnen spelers en fans het beste omgaan met hitte?
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Wordt het overal zo warm dit WK?
Dat verschilt per speelstad, aangezien er wordt gevoetbald in Mexico, de Verenigde Staten en Canada. The New York Times maakte op basis van historische gegevens een schatting van de te verwachten temperatuur per speelstad. Dallas is koploper, met een gemiddelde temperatuur van 32 graden bij de aftrap.
Wetenschappers schatten dat een kwart van de wedstrijden gepland staat op plekken en tijdstippen waarop de omstandigheden gevaarlijk kunnen uitpakken. Daarbij kijken de onderzoekers niet alleen naar temperatuur, maar ook naar de te verwachten luchtvochtigheid, wind en zonnestraling.
Is er geen airconditioning in de stadions?
Soms wel, soms niet. Het Nederlands elftal speelt de eerste twee poulewedstrijden in een stadion met airconditioning, waardoor het zowel voor spelers als fans goed uit te houden zal zijn. De temperatuur in het stadion zal bij de eerste wedstrijd in Dallas maximaal 22 graden zijn. Maar de laatste en mogelijk beslissende poulewedstrijd tegen Tunesië vindt vrijdag 26 juni plaats in het Arrowhead Stadium in Kansas City, waar het comfort van airconditioning ontbreekt.
Klimaatwetenschappers van World Weather Attribution (WWA) wijzen deze wedstrijd expliciet aan als risicovol. Wanneer Oranje aftrapt om 18.00 uur plaatselijke tijd, kan het daar flink heet zijn. Zo was het er vrijdag 11 juni rond die tijd nog 29 graden. De klimaatwetenschappers becijferden voorafgaand aan het toernooi een 7 procent kans dat het zo warm is dat sporten onverantwoord is. Dan zou de wedstrijd volgens richtlijnen van de internationale spelersvakbond Fifpro verplaatst moeten worden. Of dit dan ook echt gebeurt, is volgens de Fifpro ‘ter beoordeling van de organisatoren’.
De FIFA heeft dit WK bij alle wedstrijden extra drinkpauzes van drie minuten ingelast, halverwege de eerste en tweede helft. Als reden wordt de hitte aangevoerd, al speelt de mogelijkheid op inkomsten uit extra reclames waarschijnlijk ook een rol.
Vergeleken met het vorige WK in de Verenigde Staten (1994) verwachten wetenschappers nu meer hitteproblemen. Oorzaak: de opwarming van het klimaat.
Wat gebeurt er in het lichaam bij voetballen in de hitte?
Het sportende lichaam zet slechts een klein deel van de energie om in spierkracht om te rennen, springen en schieten. Liefst 80 procent wordt omgezet in warmte, en die moet je lichaam kwijt. Dat gaat een stuk lastiger als de omgeving zelf al heet is.
‘Ik verwacht zeker lichaamstemperaturen van boven de 39 graden’, zegt Coen Bongers, thermofysioloog van het Radboudumc en de HAN Academie voor Sport en Bewegen. Stadions zonder airconditioning zijn vaak nog warmer dan de rest van de stad. ‘Al die tienduizenden toeschouwers zijn zelf ook kleine warmtefabriekjes. Op een verkoelende wind hoef je bovendien niet te rekenen, die ketst af op de hoge tribunes.’
Om oververhitting te voorkomen, verwijden de bloedvaten en stroomt er meer bloed naar de huid. Het hart van de sporter moet harder werken, omdat het steeds meer energie nodig heeft om te koelen. Toch acht Bongers het risico op hitteberoertes bij de spelers klein. Daarbij vallen organen uit door oververhitting.
Bongers: ‘Voetbal is een intervalsport. Er wordt veel gesprint, maar de spelers staan ook veel stil, bijvoorbeeld rondom dode spelmomenten en tijdens de extra rustpauzes die zijn ingelast bij dit WK. Het zijn bovendien allemaal getrainde topsporters.’
Voor de fans is dit een ander verhaal. Die hoeven weliswaar geen grote sportprestatie neer te zetten, maar lopen op andere manieren risico op oververhitting. Bongers: ‘Fans zijn minder goed voorbereid op de warmte, hebben mogelijk onderliggende chronische aandoeningen of andere risicofactoren zoals een hogere leeftijd of hoge BMI, drinken onvoldoende of niet de juiste dingen, zoals alcohol. Bovendien dragen ze vaak een uitdossing die meer gemaakt is om mee te pronken dan om je koel te houden.’
Valt er te trainen op warmte?
Het lichaam kan zich tot op zekere hoogte aanpassen aan de hitte. Al bij de voorbereiding in Zeist zochten spelers de sauna en het Turkse stoombad op. ‘Slim’, aldus Bongers. ‘Zo went je lichaam aan de warmte en gaat het meer zweten, wat een van de belangrijkste manieren is om af te koelen. Met zo’n warm bad als pure hittetraining houd je bovendien de mogelijkheid open om een intensievere looptraining juist weer op een koeler moment van de dag te doen.’
Tijdens de wedstrijd zelf raadt Bongers de spelers aan om goed gebruik te maken van de rust-, drink- en koelpauzes, en om ijshanddoeken te gebruiken en koude drank of slushpuppy te drinken. Dat laatste moeten ze oefenen, zodat de maag aan de kou gewend raakt. ‘Toen ik zelf nog voetbalde in hete omstandigheden trok ik tijdens de rust een kletsnat, in koud water gedrenkt shirt aan, zodat je hele bovenlichaam 10 minuten kan koelen.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant