Waarom bestaat er geen verplichting om transparant te zijn wanneer mails, projectplannen of rapportages grotendeels door kunstmatige intelligentie worden opgesteld, vraagt Naomi Inez Wielinga zich af.
Toen ik laatst een mail verkeerd adresseerde en een reactie kreeg van Matthijs van de klantenservice, vroeg hij mij mijn verzoek nader te specificeren. Ik las direct dat ik te maken had met kunstmatige intelligentie en niet een mens.
Een mens ziet direct een menselijke vergissing en dat deze mail niet voor hem bedoeld was, AI ziet dat (nog) niet. Nergens in de mail stond vermeld dat Matthijs kunstmatig werd aangestuurd. Het knaagde aan me en zette me tot denken.
Waarom vermelden organisaties niet dat hun klantenservice gebruikmaakt van AI?
Over de auteur
Naomi Inez Wielinga is theatermaker en muziekdocent.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Waarom bestaat er geen verplichting om transparant te zijn wanneer mails, projectplannen of rapportages grotendeels door kunstmatige intelligentie worden opgesteld? We doen het massaal, maar doen tegelijkertijd alsof we het niet doen.
In de cultuursector zie ik hetzelfde gebeuren. Organisaties gebruiken AI om projectplannen te schrijven die naadloos aansluiten op de richtlijnen van fondsen. Begrijpelijk ook, want makers en instellingen worden vaak vooral beoordeeld op basis van hun plannen en veel minder op basis van wat zij daadwerkelijk op een podium, in een atelier of in een repetitieruimte laten zien.
Het systeem is ingericht op formulieren, beleidsdoelen en meetbare resultaten. Op spreiding van activiteiten, publieksbereik, volgersaantallen en ‘onderscheidende keuzes’. Er is veel minder ruimte om als fonds nieuwsgierig te zijn naar de mens, de organisatie achter het plan, de drijfveren, de levensloop, de twijfel, het proces en het doorzettingsvermogen.
Alles is tegenwoordig kunstmatig op te pompen: bereik, zichtbaarheid, professionele taal, ambitie. Maar talent niet. Doorzettingsvermogen en levenservaring ook niet.
En dan die voortdurende fascinatie voor ‘jonge makers’? Zelf had ik in mijn twintiger jaren niet de ruimte om een studie af te maken. Eerst moest ik opnieuw leren vertrouwen op het leven na de moord op mijn moeder. Mijn ontwikkeling verliep anders dan de standaardroute van studie, carrière en succes.
Daarom zou ik fondsen willen oproepen om eens na te denken over een laatbloeiersregeling. Voor makers die hun talent later ontwikkelen, omdat hun leven eerst werd bepaald door verlies, armoede, zorg, geweld of andere vormen van tegenslag. Dat zou pas werkelijk bijdragen aan inclusiviteit. Want diversiteit gaat niet alleen over afkomst, kleur of gender; het gaat ook over levenslopen.
Veel beleid lijkt nog altijd uit te gaan van het idee dat iedereen dezelfde kansen heeft gehad om op hetzelfde moment te beginnen. Alsof het gebaande pad de norm is en afwijkingen daarop de uitzonderingen zijn. Maar niets is minder waar in onze diverse samenleving.
Als laatbloeier van middelbare leeftijd zou ik bovendien graag meer laatbloeiers op het podium willen zien. Niet alleen jonge makers, maar ook mensen die pas later in hun leven de ruimte vonden om hun talent serieus te nemen.
Misschien moeten we daarom massaal in opstand komen tegen de systeemwereld die we gezamenlijk hebben opgetuigd. Laten we alle AI-helpdesks overspoelen met verkeerd geadresseerde mails.
Stuur de notaris bijvoorbeeld een vraag over je telefoonabonnement. Of vraag Vodafone advies over de notariële akte van je nieuwe woning. Dien een subsidieaanvraag in bij de dierenarts en maak een afspraak voor een vaccinatie bij het cultuurfonds.
Misschien raakt AI dan zó in de war dat Matthijs zijn baan weer terugkrijgt. En dat hij dan eindelijk kan antwoorden zoals een mens dat zou doen: ‘Het spijt me, mevrouw Wielinga, maar volgens mij is deze mail niet voor mij bedoeld. Ik zal hem als niet verzonden beschouwen. En trouwens: van harte gefeliciteerd met de aankoop van uw huis.’
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant