Wie nuchter naar de beursgang van SpaceX kijkt, kan niet anders dan concluderen dat hier een enorme zeepbel wordt gecreëerd. Dat is niet alleen gevaarlijk voor beleggers, maar ook voor de democratie.
De wereld heeft zijn eerste biljonair, of op zijn minst bijna. Dankzij de beursgang van SpaceX van vrijdag is het vermogen van Elon Musk in de buurt van de 1.000.000.000.000 dollar uitgekomen.
Musk is een meester in het opzetten van ondernemingen die technologische grenzen verleggen, zoals autofabrikant Tesla en satellietbedrijf Starlink, maar hij is vooral een meester in het vertellen van futuristische sprookjes. De beursgang van SpaceX gaat gepaard met toekomstvisioenen over AI-datacenters die door de ruimte zweven en het heelal dat wordt gekoloniseerd. Beleggers geloven dat blijkbaar massaal.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Wie naar de kale cijfers kijkt, ziet een bedrijf dat vooralsnog vooral verlies maakt. Een bedrijf dat ook een merkwaardig samenraapsel is. Musk heeft zijn AI-bedrijf xAI onder SpaceX geschaard, net als het socialemediaplatform X. Hij lijkt de goede reputatie van SpaceX te gebruiken om zijn bedrijven met een twijfelachtigere of ronduit slechte reputatie op te poetsen.
Extreem hoge koersen komen vaker voor bij grote technologische doorbraken. Ook tijdens de opkomst van internet schoten de koersen omhoog, maar waarderingen zoals bij SpaceX gaan daar nog eens vele malen overheen.
Het bedrijf van Musk profiteert in de eerste plaats van zijn ruimtevaartfantasieën, maar zeker ook van de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Ze dragen beide bij aan het geloof dat een volledig nieuwe wereld aanstaande is, een wereld waarin oude financiële en economische wetten niet langer gelden.
Musk heeft een financieel perpetuum mobile gecreëerd. Doordat hij succesvol was met techbedrijven, wordt hij serieus genomen als toekomstvoorspeller. En doordat hij serieus genomen wordt als toekomstvoorspeller, wordt elk nieuw bedrijf dat van die toekomstvoorspellingen gaat profiteren een succes.
Wie er nuchter naar kijkt, kan niet anders dan concluderen dat hier een enorme zeepbel wordt opgeblazen, groter dan ooit. Die zeepbel moet vroeg of laat uit elkaar spatten, net zoals bij de dotcombubbel gebeurde rond de laatste eeuwwisseling. Ook toen werd een geheel nieuwe wereld voorspeld, waarin veel efficiënter kon worden gewerkt en recessies tot het verleden zouden behoren. Toen de hooggespannen verwachtingen niet werden waargemaakt, doken de koersen naar beneden.
Dat kan in de huidige wereld wel even duren. Door de voortdurende monetaire injecties van de centrale banken is er zoveel geld in omloop, op zoek naar rendement, dat zeepbellen veel groter kunnen worden dan voorheen. De totale ineenstorting van de bitcoin laat om die reden ook lang op zich wachten.
Er zijn ook te veel partijen met belangen. Veel bedrijven, maar ook investeerders, hebben zwaar ingezet op AI. Er is hun veel aan gelegen om het geloof in de AI-revolutie verder te verspreiden en te versterken.
Het opblazen en uit elkaar spatten van zeepbellen heeft ontwrichtende gevolgen. De investeerders van het eerste uur worden ongelooflijk rijk ten koste van de massa die achteraf net te laat blijkt te zijn ingestapt.
Het grootste gevaar is dat door de beursgang van SpaceX – en de beursgangen van AI-bedrijven die nog gaan volgen – nog meer geld en dus nog meer macht bij een beperkt aantal individuen terechtkomt. Dat is zeker gevaarlijk als die individuen er zulke enge mens- en maatschappijbeelden op nahouden als Musk.
Musk zet zijn vermogen in om politieke macht te vergaren. Hij gebruikt zijn platform X om de publieke opinie naar extreemrechts te duwen. In een gezonde democratie en samenleving zouden overheid en toezichthouders ingrijpen om een dergelijke machtsconcentratie tegen te gaan. Investeerders met een geweten – of met gezond verstand – zouden de aandelen SpaceX links moeten laten liggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant