Hij wordt gezien als een potentiële verlosser en fans vernoemen zelfs hun kind of huisdier naar hem: Frenkie de Jong is al jaren de populairste speler van het Nederlands elftal. Wat maakt de middenvelder uit Arkel zo geliefd?
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Hij wordt gezien als een potentiële verlosser en fans vernoemen zelfs hun kind of huisdier naar hem: Frenkie de Jong is al jaren de populairste speler van het Nederlands elftal. Wat maakt de middenvelder uit Arkel zo geliefd?
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Het is raar om een opname van een interview met Frenkie de Jong af te luisteren. Ik ben ruim achttien jaar ouder en de collega-journalisten die tijdens het vraaggesprek naast mij aan tafel zaten veelal nog iets ouder. Een van hen is bijna 70 jaar.
Toch lijkt het – en dit klinkt heel vreemd, maar zo voelt het echt, voor mij althans – alsof De Jong de leraar is en wij, ervaren journalisten, de nieuwsgierige leerlingen.
De Jong is geen belerende of strenge leraar, wel een scherpe, vrolijke, relativerende en verbindende docent. Zijn stem is zelfs een beetje krakerig, hij antwoordt op rustige toon, maakt opmerkingen die ad rem zijn, en corrigeert soms de vragenstellers als die hun feiten niet helemaal op orde hebben of een uitspraak iets te vrijelijk interpreteren.
Verder weet Frenkie de Jong precies wat hij wel en niet kwijt wil. Hij heeft geen trek in heisa in de aanloop naar zijn tweede WK. Hij weet: alles wat hij zegt is clickbait. En zelfs als hij niets zegt, maar gewoon zijn werk doet, ligt het zwaartepunt in de berichtgeving op hem. Sites als nu.nl, ad.nl en sportnieuws.nl zetten na wedstrijden van Barcelona steevast ‘Frenkie de Jong’ in de kop. Zelfs als de middenvelder anoniem meehobbelde of zelfs helemaal ontbrak (‘Barcelona wint zonder Frenkie de Jong’).
Hij is al jaren de populairste speler van Oranje, een combinatie van zijn vloeiende bewegingen, slimme oplossingen, permanente glimlach (la sonrisa permanente noemen ze hem in Spanje) en wijze teksten.
Hij is een echo uit de tijd waarin voetbal nog puur en onschuldig leek, vinden oude zielen. Geen tatoeages, geen piercings, zijn blonde haar nog steeds net zo in een scheiding als bij zijn debuut voor Willem II.
De Jong doet niet mee aan modegrillen, een lekkere sweater of hoodie van Tommy Hilfiger of hooguit het iets hippere merk AMI, trainings- of spijkerbroek eronder, sneakers van sponsor Nike en klaar. In dat opzicht is hij een tegenpool van goede vriend Memphis Depay, die zich graag uitbundig uitdost.
De Jong kan daar overigens best van genieten, van zo’n extravagante speler als Depay of vroeger Ronaldinho. ‘Iedereen moet zijn hoe hij wil zijn. Hoe hoog je je sokken optrekt, of je een haarbandje omdoet, of iets om je pols draagt; maakt mij niet uit. Kinderen kopiëren het vaak, dat is toch grappig. Ik ben daar zelf nooit mee bezig geweest. Maar ik vind het leuk om te zien als spelers dat wel doen.’
Maar zelf brengt hij geen muziek uit, richt hij geen modemerk op en heeft hij geen eigen juich-act. Zelfs lucratieve reclamedeals laat hij veelal schieten. Alles draait om familie en voetbal.
Zijn spel is wat hem bijzonder maakt, voor velen onweerstaanbaar zelfs. Zijn kwaliteiten zijn niet in data te vatten, hij scoort weinig (afgelopen seizoen maar één keer) en geeft ook niet veel assists voor een middenvelder.
Eerder sprak ik Jackie Groenen over hem. Zij speelde in Oranje meer dan honderd interlands op min of meer dezelfde positie als De Jong. Groenen: ‘Hij doet dingen die ik leuk vind aan voetbal. Ten eerste: Frenkie brengt altijd rust in een team. Voor de andere middenvelders, maar ook voor de verdedigers. Dat wordt enorm onderschat. Hij beweegt heel vrij, maar bevindt zich altijd op de juiste plek. Door zijn positionering hoeven de andere middenvelders en verdedigers nooit paniekerig te zijn, want ze kunnen de bal altijd aan hem kwijt. En ze weten dat hij er altijd iets goeds mee doet. Hij kan het spel indien nodig versnellen of vertragen. Wat dat betreft hebben die jongens bij Barcelona en Oranje geluk.’
Ze vervolgde enthousiast: ‘Heb je weleens gelet op de zuiverheid van zijn passes, op de snelheid die hij aan ballen meegeeft? Ze zijn nooit te zacht of te hard. Het maakt bij hem ook niet uit of hij lang of kort moet spelen. Daarin is hij een perfectionist.’
Nog iets enthousiaster: ‘Maar wat mij vooral aanspreekt aan hem zijn die lichaamsschijnbewegingen. Hij staat laag op zijn benen en verplaatst zijn gewicht op zo’n manier dat de tegenstander uit balans is. En dan glipt hij erlangs. Heel natuurlijk, heel elegant. Het is een soort dans, een uniek gevoel voor lichaamsbeheersing. Hij heeft geen driedubbele scharen nodig. In die zin lijkt hij echt op Johan Cruijff.’
Niet iedereen is overigens laaiend enthousiast. Er is een soort kampenstrijd gaande onder kenners en pseudokenners. Sommigen vinden dat De Jong niet meer zoveel spektakel in zijn spel legt als in zijn Ajax-tijd. Hij speelt te veel breed en loopt soms onnodig met de bal. Ruud Gullit noemt hem vaak spottend ‘postbode’, een aanduiding die ook Marco van Basten weleens gebruikte. Jan Mulder is ook geen groot fan. Op eindtoernooien kon De Jong zijn stempel nog niet echt drukken.
Maar er zijn er genoeg die de middenvelder uit Arkel adoreren, hem nog steeds zien als een potentiële verlosser, die zelfs hun kind of huisdier naar hem vernoemen. Waar de adepten en critici het over eens zijn is dat het op het komende WK moet gebeuren: een vlammende Frenkie in het oranje shirt.
De tijd is rijp. De Jong is net 29, viceaanvoerder bij Barcelona en Oranje. Bij lange na niet zo dominant aanwezig op en naast het veld als Cruijff, bij lange na ook niet zo succesvol. Maar hij heeft bewezen een dragende speler te kunnen zijn, prijzen te kunnen winnen (acht in Spanje, twee in Nederland). Hij is extra gretig omdat hij het EK 2024 miste door een slepende enkelblessure.
Eind februari sloeg de schrik hem even om het hart toen hij op de training ineens een stevige pijn in zijn hamstring voelde. Zes weken lag hij eruit, hij miste de (verloren) kwartfinale in de Champions League tegen Atlético. ‘Heel vervelend en moeilijk te accepteren’, zei hij tijdens het groepsgesprek met de oudere journalisten in Zeist kort voor vertrek naar de VS.
Maar nu voelt hij zich nu fris, vertelde hij in Zeist. ‘Frisheid zit hem in de manier waarop je beweegt, hoe je je voelt. In heel drukke fases, als je om 4 uur ’s nachts thuiskomt van een verre Europese wedstrijd en twee dagen later weer moet spelen, leef je bijna als een zombie.’
Zeker na het behalen van de landstitel met Barcelona (10 mei) nam De Jong geen risico meer met zijn lijf. ‘Een WK is bijzonder omdat het eens in de vier jaar is, je droomt ervan met je land te spelen. Al het clubvoetbal is gestopt, dus iedereen in Nederland staat achter nog maar één team: Oranje. Het hele land hoopt dat je wint. Die steun, dat is mooi.’
In essentie, zo vindt hij, is hij nog dezelfde speler als hij was toen hij doorbrak bij Ajax, bijna tien jaar geleden. ‘Natuurlijk verander je door ervaringen, leer je door momenten bij, pas je je spel nog net wat aan. Het is bijvoorbeeld heel moeilijk om te dribbelen en avontuurlijk te zijn als tegenstanders in een laag blok (heel defensief, red.) spelen. Het kan wél als tegenstanders meer ruimte geven. Maar… ik durf nog steeds te dribbelen in mijn eigen 16-metergebied, hoor.’
Hij schaart Nederland net onder de topfavorieten (‘Spanje, Frankrijk, Argentinië’) en heeft geen vrees voor de drukkende warmte in delen van Noord-Amerika. ‘Ik heb eerder in Dallas gespeeld, het is natuurlijk zwaarder, maar het wordt denk ik geen zomeravondvoetbal. Ik kan goed tegen warmte.’
Bijna presidentieel reageert hij op de ietwat uiteenlopende ambities van bondscoach Ronald Koeman en technisch directeur Nigel de Jong voor het komende WK. Koeman wil ‘zover mogelijk komen’, Nigel de Jong wil ‘wereldkampioen worden’.
‘Ik denk dat ze allebei wereldkampioen willen worden, dat is het doel. Maar het is logisch om te erkennen dat er nog meer landen zijn die een kans maken en goede selecties hebben. Wij hebben veel goede spelers, we zijn een beetje onvoorspelbaar, we hebben veel snelheid, veel fysieke kracht.’
Glimlachend: ‘Ik denk dat we ook aan de bal goed kunnen spelen, ook al zijn jullie het daar niet altijd mee eens.’
Van het energieke Japan is hij onder de indruk. Zweden en Tunesië zullen zich meer ingraven. Maar bevreesd dat het almaar inbeuken wordt op elf spelers die in loopgraven afwachten is ‘de eeuwige glimlach’ niet. ‘Hoe verder je in het toernooi komt, hoe minder defensieve ploegen je tegenkomt. De goede ploegen willen ook aanvallen en domineren.’
Koeman noemt hij ‘nog even scherp’ als in het begin. ‘Hij vindt goed de balans in spelers vertrouwen en verantwoordelijkheid geven en op het goede moment de boel op scherp zetten, dat is een van zijn grote kwaliteiten.’
Koeman geeft hem de vrijheid om te bewegen waar en hoe hij dat wil, net als zijn Barcelona-coach Hans Flick. Dat vindt hij ‘lekker’.
Koeman is de enige van zijn generatie die nog coach is. De Jong denkt na. ‘Rijkaard had er geen zin meer in, Van Basten vond het ook niet leuk.’
Dan weer met een glimlach: ‘Gullit… heeft er niet zoveel verstand van.’
Iedereen lacht om dit vrij zeldzame steekje onder water.
De manier waaróp een titel wordt gepakt, blijft voor De Jong van belang. Hij is nog steeds liefhebber van goed voetbal. Daarom was hij blij dat Paris Saint-Germain de Champions League won. ‘Je ziet vaak dat de stijl van de winnaar wordt gekopieerd. PSG is een team dat de aanval zoekt, dynamisch speelt met veel technische spelers, net als Bayern München. Wij doen dat ook met Barcelona.’
Spelen voor het Nederlands elftal doet hem veel. Dat voert terug naar zijn jeugd. Toen keek hij naar eindtoernooien met rood-wit-blauw-oranje geverfd haar, hij bekeek ook ‘talloze keren’ de film In Oranje.
Net als de hoofdpersoon in de film droomde hij als kind vaak over voetballen in een stadion voor het Nederlands elftal met tal van beroemde spelers. ‘En dan was ik die jongen zelf’, vertelde Frenkie de Jong me eerder tijdens een een-op-een-interview.
Het was een gesprek waarin de oester zich weer wat meer opende, waarbij oudste zoon Miles van 2,5 jaar zelfs even in beeld kwam. Hij was interviews ‘even zat omdat er zoveel onzin over me geschreven werd’. Maar door het vaderschap denkt hij vaak terug aan zijn eigen jeugd en hoe tof hij het vond zelf een interview te lezen met een speler van een grote club.
Ik vroeg hem naar zijn favorieten. Hij vertelde over een boek van Novak Djokovic getiteld Serve to Win. Het ging over hoe de Servische toptennisser zo fit blijft op latere leeftijd. Sindsdien eet De Jong gluten- en lactosevrij, want hij wil nog zeker tien jaar doorvoetballen. Maar ook het boek Tuesdays with Morrie, over de waardevolle wekelijkse gesprekken tussen een leraar en een oud-student, zette hem aan het denken. ‘Dat boek gaf me echt een vol gevoel. Dat je een goed persoon wil zijn, goede dingen wil doen voor andere mensen.’
Verder ging het over zijn liefde voor bijna antieke stadions als San Siro en De Koel, de klasse van Ronaldinho en Daley Blind en tot slot over zijn favoriete shirt, dat was het shirt van het Nederlands elftal. Ik vroeg een paar keer of hij dat nou echt meende. ‘Ja, echt, het is zo anders dan andere shirts. Dat oranje. Haast niemand heeft zoiets. Ik vond het geweldig om te zien dat er zo’n oranje zee was tijdens het laatste EK in Duitsland, hoewel het voor mij moeilijker was om naar te kijken omdat ik er zelf niet bij was door die blessure.’
In de VS zullen er minder Nederlandse supporters zijn. Maar iedereen zal kijken, iedereen zal meeleven, net zoals hij vroeger zelf deed. Vooral het WK 2006 en EK 2008 herinnert hij zich nog goed. Het waren ‘machtige avonden’, hij genoot misschien toen nog het meest van de traptechniek van Robin van Persie.
De liefde voor mooi voetbal heeft hij van zijn vader. John de Jong stopte Frenkie vol met informatie (boeken, filmpjes, verhalen) over zijn grote idool Johan Cruijff.
John de Jong vertelde erover toen ik hem begin maart bezocht in zijn rijtjeshuis in Arkel. Hij begroette me alsof hij me al jaren kende, serveerde thee met een gevulde koek (‘hartstikke vers, net gehaald bij de bakker’). Het theeglas zette hij op een onderzetter met de beeltenis van Cruijff erop. Aan de muur hing Cruijff ook, alsmede een foto van zijn zonen Frenkie en de twee jaar jongere Youri.
John de Jong is net zo vrolijk en opgeruimd als zijn zoon, maar praat nog wat enthousiaster en spontaner. Ook verschilt hun tongval, die van John is plat Brabants, Frenkie zou zo een reclame kunnen inspreken.
De Jong senior, nog steeds spelend in het vijfde van ASV Arkel met rugnummer 14, had tegeltjes als ‘Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd’ en ‘Geluk zit in kleine dingen’ opgehangen. Op tafel lag een geboortekaartje van een piepjonge Frenkie. ‘Die krijg ik voortdurend.’
Net had hij Frenkie nog aan de lijn, ze bellen elkaar veel, sowieso na wedstrijden. Meestal is John, die werkt als parkeercontroleur in Delft, dan veel positiever over het spel van Frenkie dan Frenkie zelf.
Dat zijn oudste zoon bij Ajax, Barcelona en het Nederlands elftal speelt vindt John de Jong nog steeds niet normaal. John: ‘Dat we dat allemaal mogen meemaken, hè. Tjongejonge.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant