Biologie In de bodem leven buisjesvormige schimmelnetwerken in symbiose met planten. Vooral in gebieden met veel grasland zijn die netwerken omvangrijk.
Als je ze allemaal achter elkaar zou leggen, dan zou het wereldwijde netwerk van schimmeldraden een afstand van 110.000.000.000.000.000 kilometer overbruggen. 110 biljard – daarmee vergeleken is de afstand van de aarde tot de zon een kippeneindje. En dan gaat het alleen nog maar om één groep schimmels in de bovenste 10 centimeter van de bodem, schrijft een internationale groep biologen in tijdschrift Science.
Al langer zijn mycologen – schimmelkenners – geïnteresseerd in arbusculaire mycorrhiza: buisjesvormige schimmelnetwerken die in symbiose leven met ruim twee derde van alle plantensoorten. Die win-winsituatie ziet er als volgt uit: de mycorrhiza krijgen koolstof van de planten en geven in ruil andere voedingsstoffen terug. Zo wordt per jaar met gemak 1 miljard ton koolstof door de bodem getransporteerd, berekenden wetenschappers eerder al. Maar hoe uitgebreid het schimmeldradennetwerk was, wist niemand.
Onderzoekers hebben decennialang wereldwijd bodemmonsters genomen om de schimmeldradendichtheid te meten. Op de foto’s: Bhutan, Mongolië, Ghana en Arizona (VS).
Op initiatief van SPUN (voluit: de Society for the Protection of Underground Networks, opgericht door de in Nederland werkende hoogleraar en schimmelexpert Toby Kiers) is er nu wel een berekening gekomen. De onderzoekers verzamelden bodemdata uit 322 onderzoeken en ontwikkelden zelflerende computermodellen om de wereldwijde schimmeldradenverspreiding te berekenen. Zo becijferden ze niet alleen de enorme lengte, maar ook de biomassa. Bij elkaar opgeteld hebben de schimmeldraden naar schatting een gewicht van 300 miljoen ton, iets minder dan veertig kilo per mens op aarde. Het kan 60 miljoen ton meer of minder zijn, benadrukken de onderzoekers, omdat er ook ecosystemen zijn waar nog te weinig gegevens over bekend zijn. Maar zeker is dat het om een indrukwekkende hoeveelheid gaat. Vooral in gebieden met veel grasland zijn de mycorrhiza talrijk.
Mycorrhiza gezien door een microscoop. De ronde structuren zijn sporen. De foto was oorspronkelijk zwart-wit, maar is ingekleurd om details beter te kunnen onderscheiden.
Koolstof ‘vloeit’ door een netwerk van schimmeldraden.
Omdat zulke grote getallen abstract blijven, en de schimmelnetwerken zich ook nog eens in de bodem bevinden, besloten de SPUN-mycologen om hun bevindingen te visualiseren. Zo kwamen ze tot indrukwekkende kaarten van een ondergrondse wereld waar niet de mensen maar de mycorrhiza de dienst uitmaken.
Screenshots uit de interactieve kaart van SPUN: Europa, China, sub-Sahara-Afrika, Caraïbisch gebied.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin