De gezondheidstoestand van Mette-Marit is de afgelopen maanden hard achteruitgegaan. De Noorse kroonprinses staat momenteel op de wachtlijst voor een longtransplantatie en heeft haar werkzaamheden neergelegd. Het nieuws maakt veel los in Noorwegen: het aantal nieuwe orgaandonoren is flink gestegen.
Waar in mei gemiddeld zeventig ingevulde donorkaarten per dag binnenkwamen, waren dat er donderdag al ruim driehonderd. Een dag later liep dat aantal op naar bijna 2.200. "Dat zijn compleet krankzinnige cijfers, die we nauwelijks eerder hebben gezien", zegt een woordvoerder van Stiftelsen Organdonasjon (Stichting Orgaandonatie) tegen de Noorse krant Dagbladet.
In Noorwegen heerst volgens de Noorse koningshuisverslaggever Ole-Jørgen Schulsrud-Hansen een groot gevoel van empathie voor Mette-Marit, die lijdt aan chronische longfibrose. Daarbij is er sprake van littekenweefsel in de longen. Die kunnen daardoor minder goed of onvoldoende zuurstof opnemen. Er is geen geneesmiddel voor.
"Het is een vreselijke ziekte die je zelfs je ergste vijand niet toewenst", vertelt Schulsrud-Hansen aan NU.nl. "Het feit dat het hele gezin erdoor wordt getroffen, wekt natuurlijk medeleven op." De openheid van het Noorse hof over de verslechterde gezondheid helpt daarbij, zegt royaltyexpert Karlijn Hoftijzer. "Dat zorgt voor meer begrip en betrokkenheid bij het publiek. De koninklijke familie wordt daardoor menselijker en toegankelijker."
Nog niet zo lang geleden lag Mette-Marit juist onder vuur. De kroonprinses had tussen 2011 en 2014 regelmatig contact met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein en haar interview daarover kwam volgens veel Noren te laat. Daarnaast kwam ze in een negatief daglicht te staan vanwege de rechtszaak van haar zoon Marius Borg Høiby. Tegen de 29-jarige stiefzoon van Haakon is een gevangenisstraf van zeven jaar en zeven maanden geëist wegens verkrachting en mishandeling. De uitspraak is maandag.
Mette-Marit kampt sinds 2018 met longfibrose. Daardoor heeft ze last van zware kortademigheid. De kroonprinses is sinds 17 mei niet meer in het openbaar gezien. De longtransplantatie is de enige behandeling die haar ziekte kan verhelpen.
Haar gezondheid is in de afgelopen drie maanden sterk achteruitgegaan. "Zonder geschikte donor zou de kroonprinses naar verwachting nog ongeveer één tot twee jaar te leven hebben", zegt haar behandelend arts.
Het wachten op een donorlong bepaalt inmiddels haar dagelijks leven. Zolang de kroonprinses op de wachtlijst staat, mag ze niet naar het buitenland reizen. Ook is het belangrijk dat ze lichamelijk zo fit mogelijk blijft. Veranderingen in haar gezondheid moet ze direct melden, zodat artsen kunnen beoordelen of ze nog in aanmerking komt voor een donorlong.
Toch verwachten experts niet dat de afwezigheid van Mette-Marit direct schadelijk is voor het functioneren van de monarchie. "Zolang Harald en Haakon hun taken kunnen blijven uitvoeren, blijft de monarchie overeind", stelt de Noorse koningshuisverslaggever.
Wel zijn er taken die moeilijk op te vangen zijn. "De kroonprinses is beschermvrouwe van diverse organisaties", zegt hij. "Zij is een van de belangrijkste ambassadeurs van de Noorse literatuur in binnen- en buitenland. Haar rol om lezen te promoten, zal grotendeels stilvallen."
Zelfs als de longtransplantatie slaagt, is het volgens Hoftijzer onzeker of Mette-Marit volledig zal terugkeren in haar functie. "Het worden pittige jaren. Na een transplantatie wacht eerst een langdurig revalidatietraject. Veel van haar huidige werkzaamheden vragen een goede conditie, waardoor haar rol in de toekomst onzeker is."
Bovendien is Mette-Marit meer dan alleen een werkend lid van het koningshuis, stelt de royaltyexpert. "De kroonprinses is het visitekaartje van Noorwegen en vervult een verbindende rol binnen de monarchie. Zij geeft het koningshuis een stukje vrouwelijkheid."
Hoftijzer trekt daarbij een vergelijking met Nederland. "Net als koningin Máxima brengt Mette-Marit een vorm van elegantie en toegankelijkheid die belangrijk is voor het imago van het koningshuis."
De situatie heeft daarnaast grote impact op haar omgeving. Kroonprins Haakon keerde deze maand eerder terug uit Japan dan gepland om bij zijn vrouw te zijn. Hun 22-jarige dochter, prinses Ingrid Alexandra, heeft haar studie in Australië onderbroken. Zij zet haar opleiding voort in Oslo, zodat ze dichter bij huis is.
"De druk op de kroonprins bereikt nu een hoogtepunt. Niet alleen rust de toekomst van het koningshuis op zijn schouders, ook de ziekte van zijn vrouw vraagt voortdurend zijn aandacht", vertelt Schulsrud-Hansen.
Om die reden heeft Haakon een deel van zijn werkzaamheden voor de komende maanden geschrapt. "Hij moet dichter bij het ziekenhuis in Oslo blijven", zegt Schulsrud-Hansen. "Buitenlandse reizen staan voorlopig niet op de agenda. Later dit jaar staat enkel een binnenlandse reis gepland."
Duidelijk wordt hoe kwetsbaar de bezetting van het Noorse koningshuis momenteel is. Haakons zus Martha Louise vervult al sinds 2022 geen officiële rol meer binnen het koningshuis vanwege haar omstreden relatie met sjamaan Durek Verrett. Bovendien kampen de 89-jarige koning Harald en 88-jarige koningin Sonja met gezondheidsproblemen.
De mogelijkheid bestaat dat de situatie op termijn ook gevolgen heeft voor de volgende generatie, zegt Hoftijzer. Zij verwacht dat prinses Ingrid Alexandra, de toekomstige troonopvolger, mogelijk eerder dan gepland haar rol moet gaan vervullen.
Schulsrud-Hansen hoopt dat het niet zover hoeft te komen. "Ik gun Ingrid Alexandra de komende jaren een teruggetrokken leven. Als ze nu halsoverkop zou moeten stoppen met haar studie om zich volledig op een representatieve rol te richten, kan dat averechts werken. Ze kan ons beter van dienst zijn als we haar de tijd geven."
Source: Nu.nl algemeen