In Mexico-Stad is het WK overal en tegelijkertijd nergens. Voetbalreclames en -versieringen te over, maar de toeristen lijken nog niet massaal naar Mexico te zijn gekomen en de Mexicanen grijpen het toernooi vooral aan om te protesteren.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
De vijf Tsjechische vrienden op het Starbucks-terras aan de verkeersader Reforma in Mexico-Stad zijn twee dagen voor aanvang van het WK nog een beetje zoekende. ‘Het eten is geweldig’, zegt Lukas Klimanek (48). ‘De vrouwen zouden beter kunnen.’
De mannen kennen elkaar van de middelbare school. Klimanek herinnert zich Maradona’s ‘hand van God’ uit 1986, het magische doelpunt tegen Engeland in het Azteca-stadion in Mexico-Stad. Hij was toen 8 jaar. ‘Als we ooit naar een WK zouden gaan, dan moest het Mexico worden.’
Ze hebben kaartjes kunnen bemachtigen voor Tsjechië tegen Zuid-Korea deze donderdag in Guadalajara. ‘400 euro per kaartje, net te doen.’ Hun land speelt twee groepswedstrijden in Mexico en één in de VS, maar daar gaan ze niet heen. ‘Omdat het de VS is’, zegt hij met een blik die voor zich moet spreken. ‘Amerikanen begrijpen niets van voetbal’, vult Georg Goch aan. ‘Hier in Mexico is voetbal een religie’, zegt Klimanek.
Maar is die voetbalgekte ook al een beetje te voelen in de Mexicaanse hoofdstad, amper twee dagen voor de aftrap? ‘De stad is leeg’, stelt Goch. ‘We zijn hier sinds zondag en we zien amper supporters.’ Wat de vrienden wel hebben gezien, zijn de protesten tegen de regering van president Claudia Sheinbaum. ‘Demonstraties, wegblokkades, het gaat meer over politiek dan over voetbal.’
Er is iets raars aan de hand met dit WK, dat gelijktijdig plaatsvindt in de drie Noord-Amerikaanse landen Mexico, Canada en de VS (met het leeuwendeel van de wedstrijden in dat laatste land).
In de Mexicaanse hoofdstad is het WK overal aanwezig in de vorm van eindeloze reclames, muurschilderingen, paarse axolotl-versieringen (Mexico’s nationale salamander) op rotondes en metrowagons, oranje bloemen die normaal gesproken alleen voor de Dag van de Doden worden geteeld, supermarktacties, nieuwsitems en praatshows.
Maar daags voor de inaugurele wedstrijd is van de voorspelde golf van buitenlandse bezoekers nog weinig te merken. Niet ver van de Tsjechische vrienden raast het verkeer van de middagspits rond de Engel van de Onafhankelijkheid. Onder het emblematische standbeeld op de rotonde proberen enkele tientallen mensen de WK-stemming er een beetje in te krijgen. Bij nadere inspectie blijken veel aanwezigen in Mexico-shirt tot het influencersgilde te behoren.
De Mexicaans-Amerikaanse rapper Skeey peest over de trappen rond het monument, een filmende telefoon in de hand. Hij draagt een Mexico-shirt, een LA-petje en een zonnebril. De rapper hoopt een hit te scoren met zijn WK-nummer México, ra, ra, ra, ay les va (daar gaan ze).
Hij is op de hoogte van de politieke spanningen tussen zijn twee landen en hun presidenten, de intimiderende Donald Trump en de balancerende Claudia Sheinbaum, maar over die ‘bullshit’ moet het nu niet gaan. ‘Laten we een good time hebben, man.’
Ook op dit verkeersplein is de spanning zichtbaar die de Tsjechische toeristen al opmerkten: de spanning tussen het megatoernooi van wereldvoetbalbond Fifa en de diepe nationale problemen waarmee gastland Mexico worstelt.
Onderaan het monument hangt een spandoek dat herinnert aan de ‘meer dan 133 duizend vermisten’. Het Mexicaanse drugsgeweld kost jaarlijks duizenden mensen het leven, duizenden anderen worden ontvoerd en komen terecht in het ellenlange vermistenregister. Hun familieleden lopen deze donderdag een protestmars om aandacht te vragen voor deze nationale crisis.
Een andere groep die het voetbaltoernooi aangrijpt om de linkse regering van Sheinbaum het mes op de keel te zetten, zijn de leraren. Ze eisen meer loon en vooral een hoger pensioen, want de huidige uitkering is lager dan het Mexicaanse minimumloon. Duizenden leraren hebben al ruim een week meerdere straten rond het Zócalo bezet, het centrale plein van Mexico-Stad, waaraan het presidentieel paleis grenst.
Tevens het plein waarop gedurende het WK het ‘Fifa Fan Festival’ plaatsvindt: een omheind festival met alle wedstrijden op een megascherm. Maar dat feest dreigt verstoord te worden door de lerarenvakbond die voorlopig van geen wijken wil weten. Om het festival en het regeringspaleis te beschermen, heeft het stadsbestuur alle toegangswegen afgesloten met metershoge barricades. Honderden politieagenten bewaken het fort.
Binnen de verdedigingswal zijn veel winkels en restaurants gesloten. In de lobby van Hotel Catedral staat slechts één gast bij de balie. De bezetting is ongeveer 70 procent, zegt medewerker Ana Alvarez (34). De gespannen situatie in het stadshart kost het hotel klanten, vertelt ze. ‘We hebben de afgelopen week meerdere annuleringen gehad.’
Ze begrijpt haar demonstrerende landgenoten wel. ‘De overheid steekt veel geld in het WK, terwijl Mexico met zoveel onopgeloste problemen zit.’ Wanneer ze met de metro naar werk gaat, ziet ze hoe het stadsbestuur de stations en wagons haastig heeft opgevrolijkt.
Vlak buiten de barricades bivakkeren de leraren in koepeltentjes tussen de smalle straten. ‘Ik hou van voetbal’, zegt basisschoolconciërge José Ortiz (51), ‘maar dit gaat om onze rechten.’ De president had een goede beurt kunnen maken als ze snel een akkoord zou hebben gesloten, zegt hij. ‘In 2024 beloofde ze in haar campagne al dat ze voor de leraren zou opkomen.’
Sheinbaum zou aanvankelijk de openingswedstrijd bekijken op het festivalterrein op het Zócalo, maar met de boze leraren vlakbij ziet ze daar mogelijk van af, zei ze dinsdag. Het toernooi dat een voorganger acht jaar geleden binnenhaalde, begint steeds meer een hoofdpijndossier te worden.
Het ene protest leidt bovendien tot het andere. De middenstand rond het stadsplein, die hoopte op goede zaken tijdens het WK, is boos op de stakende leraren. ‘Onze handel is compleet ingestort’, zegt de Venezolaanse Alexis Fernandez (33), die namaak WK-shirts verkoopt. Zijn winkelstraat loopt dood op de betonnen barricade. Op de muur hangt een briefje: ‘Kloteleraren, krijg de pleuris.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant