Donderdagavond begint het WK voetbal 2026 in de Verenigde Staten, Canada en Mexico met de openingswedstrijd in Mexico-Stad. Door het strenge migratiebeleid van de Amerikaanse regering staat het toernooi onder hoogspanning. Elf vragen en antwoorden over het WK.
Waarom vindt het WK plaats in drie landen?
Dit is het eerste wereldkampioenschap dat gezamenlijk wordt georganiseerd door drie landen. De VS en Mexico probeerden in 2010 al samen het WK van 2022 te organiseren, maar Mexico trok zich terug vanwege geldproblemen en de VS verloren de verkiezing van Qatar. Drie jaar later probeerde naast de VS en Mexico ook Canada het WK van 2026 te organiseren. Om meer kans te maken, werd in 2017 besloten die twee kandidaturen samen te voegen.
De drie landen troefden tegenkandidaat Marokko mede af doordat er nu voor het eerst in de historie 48 landen meedoen aan het WK. Dat is makkelijker te organiseren met meerdere gastlanden samen. De meeste wedstrijden (78) op dit WK zullen overigens worden gespeeld in de Verenigde Staten. Mexico en Canada hebben elk dertien wedstrijden toegewezen gekregen.
Het WK in 2030 zal worden gehouden in zelfs zes landen: Spanje, Portugal, Marokko, Uruguay, Paraguay en Argentinië. De drie Zuid-Amerikaanse landen organiseren dan slechts elk één wedstrijd als onderdeel van de festiviteiten van het honderdjarig bestaan van het WK.
De VS zijn in oorlog en weigeren deelnemers, fans en officials uit sommige landen. Welke gevolgen heeft dat voor het toernooi?
Fifa-baas Gianni Infantino liet vorige zomer nog weten dat iedereen welkom zou zijn in Canada, Mexico en de Verenigde Staten. Inmiddels blijkt dat niet het geval. Vooral Iran wordt tegengewerkt door de Amerikanen. Zo heeft een deel van de Iraanse staf geen visum gekregen voor de VS. Het team moest zijn uitvalsbasis verplaatsen naar de Mexicaanse stad Tijuana, terwijl Iran al zijn groepsduels in de Verenigde Staten afwerkt. Spelers en stafleden die op wedstrijddagen wel in de VS komen, moeten diezelfde dag nog terug naar Mexico. Verder zouden kaartjes voor Iraanse fans zijn ingetrokken.
Een door de Fifa voor dit WK aangewezen Somalische scheidsrechter kreeg bij aankomst in de VS geen toegang tot het land. Een Iraakse teamfotograaf maakte hetzelfde mee. Meerdere WK-deelnemers werden onderworpen aan intensieve veiligheidscontroles, waarbij ze soms urenlang werden vastgehouden door de Amerikaanse autoriteiten.
Vanwege de strenge visumregels kunnen fans uit Iran, Haïti en vijf Afrikaanse landen niet naar de VS reizen. Er bestaat de vrees dat agenten van de immigratiedienst ICE rond de elf stadions in de VS mensen willekeurig zullen aanhouden om hun papieren te controleren.
Het is in grote delen van de VS en Mexico zeer heet. Hoe gaat het WK daar mee om?
De klimaatdienst van de Verenigde Naties waarschuwde maandag dat een kwart van de wedstrijden op het WK gespeeld zal worden in extreme hitte. Vooral de wedstrijden in Kansas City, Boston, Miami, Philadelphia, San Francisco en New Jersey zijn een risico voor fans en spelers, aangezien deze stadions geen dak en airconditioning hebben. Nederland speelt op 26 juni in Kansas City in het Arrowhead Stadium de laatste groepswedstrijd tegen Tunesië.
Veel landen zijn al vroeg naar het WK gereisd om te kunnen acclimatiseren. Dat geldt ook voor het Nederlands elftal. Oranje maakte eerst een tussenstop in New York, om pas later te vertrekken naar zijn basiskamp in Kansas City. De Fifa heeft maatregelen genomen tegen de hitte: tijdens beide helften zijn drinkpauzes verplicht en de spelersbanken zullen worden gekoeld. Na forse kritiek zag de Fifa af van het plan om supporters te verbieden wegwerpflessen mee te nemen naar het stadion.
Naast de hitte kunnen ook onweer en bliksem een spelbreker worden, bewees het WK voor clubs van vorig jaar in de VS. In totaal werd toen zes keer een wedstrijd stilgelegd, soms tot wel twee uur lang. Dat clubtoernooi vond toen plaats tijdens de piek van het onweerseizoen in de VS en datzelfde geldt nu ook voor het WK.
Welke invloed heeft de Amerikaanse sportcultuur op het toernooi?
Met prijzen van een paar honderd tot vele duizenden euro’s per kaartje wordt dit WK voor fans het duurste ooit. De gemiddelde prijs van een finalekaartje is zelfs zo’n 13 duizend dollar – op het WK van 2022 in Qatar was dat 1.600 dollar. Fans kunnen ditmaal ook voor 79 dollar (ongeveer 69 euro) hun naam laten verschijnen op het grote scherm in het stadion.
Tijdens de WK-finale zal er voor het eerst een show plaatsvinden in de rustpauze tussen de eerste en tweede helft. Met optredens van Madonna, Shakira en K-popgroep BTS op 19 juli in het stadion in New Jersey volgt de WK daarmee het voorbeeld van de Super Bowl. Hierdoor wordt de rustpauze opgerekt tot een halfuur.
Verder zullen alle 26 selectiespelers van een nationaal team zich voor het klinken van de volksliederen rond de middencirkel verzamelen, in plaats van alleen de basisspelers. Voor de wedstrijd worden de nationale vlaggen getoond van de duellerende landen, die dan elk bijna een half veld zullen bedekken.
Wat betekent de deelname van 48 landen voor de opzet?
De uitbreiding van 32 naar 48 landen leidt ertoe dat er in totaal 104 wedstrijden zullen worden gespeeld, waarvan 72 in de groepsfase. Het format is daarvoor aangepast naar een poulefase van twaalf groepen met elk vier teams. Alle nummers 1 en 2 uit de groepen gaan door naar de knock-outfase. Daar voegen de acht beste nummers 3 zich bij. Zo vallen er na ruim twee weken voetballen zestien landen af.
Het EK kent met 24 deelnemers een vergelijkbare opzet. In 2024 eindigde Nederland als nummer 3 in de poule, maar ging Oranje alsnog door naar de volgende ronde. Met 4 punten is een land al nagenoeg zeker van de volgende ronde. Met 3 punten zal het doelsaldo waarschijnlijk bepalend worden.
Oranje is met Japan, Zweden en Tunesië ingedeeld in groep E. Eén overwinning en een gelijkspel zijn hoogstwaarschijnlijk dus al genoeg om door te gaan naar de volgende ronde.
Na de groepsfase volgen de zestiende finales. Hiervoor zijn bepaalde posities in de poules aan elkaar gekoppeld, waardoor de nummers 1 in de groepsfase zowel tegen nummers 2 als nummers 3 kunnen uitkomen. Als nummer 3 tref je altijd een groepswinnaar.
Na deze ronde volgen de achtste finales, kwartfinales, halve finales, de troostfinale en de finale. Wie wereldkampioen wil worden, moet zijn laatste vijf wedstrijden op het toernooi winnen.
Mocht Nederland in de eerste fase groepswinnaar worden, dan komt het uit tegen de nummer 2 van poule C. Hierin zitten Brazilië, Marokko, Schotland en Haïti. Wordt Oranje tweede in de poule, dan wacht de winnaar uit C en is de kans op een confrontatie met Brazilië groot. Bij de derde plek en genoeg punten zijn er verschillende opties qua tegenstander.
Welke landen gelden als favorieten voor de titel?
De twee grootste favorieten voor de WK-titel zijn Spanje (met Lamine Yamal als sterspeler) en Frankrijk (met Kylian Mbappé). Ook regerend wereldkampioen Argentinië, Engeland, Portugal, Brazilië en Duitsland gelden als kanshebbers voor de titel. Duitsland zou met een vijfde wereldtitel Brazilië kunnen evenaren als recordwinnaar. Nederland behoort samen met België, Noorwegen en Colombia tot de outsiders. Vier landen maken hun debuut op dit toernooi: Curaçao, Kaapverdië, Jordanië en Oezbekistan. Voor deze vier naties is het op zich al een overwinning om uit te mogen komen op een WK.
Wat zijn de kansen van het Nederlands elftal?
De verwachtingen over Oranje zijn nog niet bijster hoog na de blessures voor Jurriën Timber, Jerdy Schouten, Xavi Simons, Stefan de Vrij en Matthijs de Ligt en de matig verlopen oefenduels tegen Algerije (0-1) en Oezbekistan (2-1). In deze tweede termijn van Ronald Koeman als bondscoach heeft het Nederlands elftal bij dertien pogingen nog niet weten te winnen van een land uit de top 25 van de Fifa-ranglijst.
De KNVB heeft als doelstelling dat het Nederlands elftal minimaal de halve finale moet zien te halen. De poulefase moet Oranje kunnen overleven, maar een eventuele volgende ronde lijkt lastiger, gezien de potentiële opponenten uit poule C. Databureau Opta geeft Oranje een kans van 15,2 procent om de halve finales te halen en 3,6 procent om het toernooi te winnen.
Is er nog andere Nederlandse inbreng op dit WK?
Ja, Danny Makkelie is een van de scheidsrechters op dit toernooi. Hij fluit in de nacht van vrijdag op zaterdag het eerste duel van de VS tegen Paraguay. En bij het team van Curaçao is Dick Advocaat de bondscoach en zijn bijna alle spelers geboren in Nederland. Alfred Schreuder, onder meer ex-trainer van Ajax, gaat mee als assistent van de Duitse bondscoach Nagelsmann.
Scheidsrechter Rob Dieperink zou als videoscheidsrechter in actie komen op het WK, maar daar ging een streep door naar zijn aanhouding in Engeland op verdenking van aanranding; de zaak tegen hem werd geseponeerd wegens gebrek aan bewijs. Dennis Higler is nu de enige Nederlandse videoscheidsrechter op het WK.
Hoe zit het met nieuwe regels en strengere straffen?
De Fifa heeft een aantal nieuwe regels aangekondigd, bedoeld om tijdrekken en spelbederf tegen te gaan. Zo krijgen spelers die worden gewisseld niet meer dan tien seconden de tijd om het veld te verlaten. Als een speler zich daar niet aan houdt, moet diens invaller minimaal een minuut wachten alvorens hij bij een volgend dood spelmoment het veld kan betreden.
Bij doeltrappen en inworpen hebben spelers bij herhaaldelijke, bewuste vertraging nog slechts vijf seconden de tijd om het spel te hervatten. Is de doeltrap of de inworp dan nog steeds niet genomen, dan kan de doeltrap worden omgezet in een hoekschop voor de tegenstander en kan de inworp aan het andere team worden toegekend.
Spelers die tijdens een wedstrijd op het veld behandeld worden moeten voortaan minimaal één minuut buiten de lijnen blijven alvorens zij mogen terugkeren. Tactisch overleg tussen trainer en spelers is niet toegestaan tijdens een blessurebehandeling.
Verder riskeren spelers een rode kaart als zij bij een opstootje al pratend hun mond afschermen of het veld verlaten. De videoscheidsrechter (VAR) krijgt meer bevoegdheden en mag scheidsrechters nu ook wijzen op een mogelijke fout bij het geven van een hoekschop en op een mogelijk ten onrechte gegeven tweede gele kaart.
Welke bekende voetballers ontbreken op dit WK?
Ondanks de uitbreiding van het aantal deelnemende landen zijn er nog altijd topspelers die niet in actie komen op dit WK. Bijvoorbeeld omdat hun land zich niet heeft gekwalificeerd. Zo ontbreken onder anderen Robert Lewandowski (Polen), Kvicha Kvaratskhelia (Georgië), Gianluigi Donnarumma (Italië), Dominik Szoboszlai (Hongarije) en Rasmus Højlund (Denemarken).
Daarnaast ontbreken op het toernooi bekende namen van geblesseerde spelers, zoals die van Hugo Ekitike (Frankrijk), Lennart Karl (Duitsland), Rodrygo (Brazilië), Jurriën Timber (Nederland) en Fermín López (Spanje).
Andere bekende spelers ontbreken omdat ze niet zijn opgeroepen door hun bondscoach, zoals bijvoorbeeld geldt voor Cole Palmer (Engeland), Trent Alexander-Arnold (Engeland), Dean Huijsen (Spanje), Eduardo Camavinga (Frankrijk) en João Pedro (Brazilië).
Wanneer kan ik naar wedstrijden kijken? En waar?
Het tijdsverschil met Nederland bedraagt zes tot negen uur, afhankelijk van de locatie van het stadion waar een WK-wedstrijd plaatsvindt. De vroegste wedstrijden beginnen om 18.00 uur Nederlandse tijd. Ook om 06.00 uur in de Nederlandse ochtend kunnen WK-duels aanvangen.
Alle 104 wedstrijden worden live uitgezonden door de NOS (op NPO 1, NPO Start en NOS.nl). Bij programma’s van Talpa, zoals De Oranjezomer en Vandaag Inside Oranje zijn fragmenten te zien.
Het Nederlands elftal speelt zondag om 22.00 uur zijn eerste groepswedstrijd tegen Japan. Daarna volgen de wedstrijden tegen Zweden op 20 juni om 19.00 uur en Tunesië op 26 juni om 01.00 uur Nederlandse tijd.
Vanwege de late speeltijden blijven horecazaken in ongeveer de helft van de Nederlandse gemeenten langer open om de wedstrijden van Oranje (en andere nationale ploegen) live te kunnen vertonen. Op wkvoetbalkijken.nl valt te zien waar de wedstrijden worden uitgezonden. Niet alle kroegen maken daarbij gebruik van grote schermen, omdat de NOS daarvoor volgens hen te veel geld vraagt. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer pleit voor het gratis mogen vertonen van de WK-duels van het Nederlands elftal, zolang bij die vertoning niet meer dan vijfduizend mensen aanwezig zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant