Terwijl de Verenigde Staten in oorlog zijn met Iran, is het land gastheer van het WK voetbal dat vandaag begint. Mede door het optreden van de immigratiedienst is er veel onrust rond het toernooi. Maar een politiek beladen WK is niet uniek.
Er gebeurt erg veel in de wereld rond dit WK, beseft Gijs de Jong, secretaris-generaal van de KNVB. Bij een perspresentatie eerder deze week in New York toonde hij een reeks internationale krantenartikelen die wél over het WK gingen, maar niet over voetbal.
Er waren tijden dat de KNVB steevast zou reageren op dit soort nieuws. "Maar we zijn inmiddels terughoudender", vertelde De Jong. "Als we moeten reageren op alles wat rond dit WK internationaal gebeurt, dan zijn we de hele dag bezig. Dat willen we niet."
De afgelopen dagen werd het internationaal niet rustiger rond het WK. Een Somalische scheidsrechter werd geweigerd bij aankomst in de Verenigde Staten en Iran dreigt wedstrijden stil te leggen als in het stadion geprotesteerd wordt tegen het bewind in het Aziatische land.
Ondertussen laait het geweld weer op tussen de VS en Iran, die al ruim drie maanden met elkaar in oorlog zijn verwikkeld, en waarschuwt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch dat het WK een "internationale schande" en "een platform voor repressie binnen de VS" kan worden.
Zo lijkt het WK 2026 aan de vooravond vooral een toernooi te worden van politieke spanningen en misstanden. In Amerikaanse steden zouden al massale protesten gepland staan. Naar verluidt worden er zelfs fluitjes uitgedeeld om migranten te waarschuwen, mocht immigratiepolitie ICE in de buurt zijn.
Human Right Watch en Amnesty International riepen de FIFA en Amerika al eerder op een 'ICE-bestand' na te leven. Het is geen gewaagde voorspelling dat het WK de geschiedenisboeken in zal gaan als een van de meest beladen WK's ooit.
"Er zijn meer beladen WK's geweest", zegt sporthistoricus Jurryt van der Vooren. "Dat begon met het tweede WK, in 1934 in het Italië van Benito Mussolini. Mussolini gebruikte dat toernooi voor fascistische propaganda. Daar heeft Adolf Hitler gezien dat je een sportevenement kunt inzetten voor politieke doeleinden. Dat heeft geleid tot de nazipropaganda tijdens de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn."
Van der Vooren noemt ook het WK van 1978 in Argentinië, waar destijds dictator Jorge Videla de dienst uitmaakte. Politieke tegenstanders werden - ook tijdens het toernooi - gemarteld en vermoord.
"Vanuit Nederlands oogpunt is dat nu, bijna 50 jaar later, het meest beladen WK ooit. Maar dat komt ook doordat Oranje meedeed en zelfs de finale haalde, terwijl er onder leiding van cabaretiers Freek de Jonge en Bram Vermeulen veel protest was in ons land."
Het WK van 1970 in Mexico - waar Oranje niet aan meedeed - staat voor veel (oudere) Nederlanders te boek als een van de mooiste WK's, vervolgt Van der Vooren. "Het wordt gezien als het toernooi van de prachtige Braziliaanse ploeg van Pelé. Maar in Mexico was destijds ook een militaire dictatuur, vergelijkbaar met Argentinië in de jaren zeventig.
"Twee jaar voor het WK van 1970 zijn in Mexico-Stad driehonderd mensen doodgeschoten die demonstreerden tegen de Olympische Spelen daar. Het is het grootste bloedbad uit de historie van de Spelen."
Vergeleken met een dergelijke schietpartij is het contrast met het huidige WK groot. Bovendien is de vraag hoezeer president Donald Trump tijdens het toernooi op de voorgrond zal treden, zoals Videla en Mussolini deden. Onlangs werd Trump bij de NBA Finals in New York massaal uitgefloten.
Sporthistoricus Paul Reef ziet dat Trump het rondom dit WK anders aanpakt dan de politieke leiders bij de WK's van 1934 en 1978. "Bij die toernooien was er sprake van politieke instrumentalisatie. Als Trump écht wil, zou hij het nog tien keer politieker kunnen maken dan hij nu doet", vertelt Reef.
In potentie heeft Trump dat wapen, als een van de grootste blikvangers ter wereld als het draait om media-aandacht.
"Vaak worden WK's gebruikt om steun van de bevolking te genereren of nationalisme aan te wakkeren. Dat deed Qatar in 2022 en Rusland in 2018. Trump maakt juist ruzie met Democratische gaststeden. Je kunt zeggen dat de regering van Trump het nalaat om een bepaald narratief rondom het WK te creëren."
Het feit dat toch het beeld bestaat van een WK met meer politieke lading dan eerdere edities, komt volgens Reef doordat mensen het nieuws eenvoudig kunnen volgen. "Vroeger was het minder zichtbaar. Mensen wisten wel dat er omstreden dingen gebeurden, maar er was niet dagelijks aandacht voor. Nu wel."
Bovendien is het lastig om nu al te bepalen hoe een WK de geschiedenisboeken in zal gaan. "Het WK van 1934 is beladen, omdat je weet waar het uiteindelijk heenging met de wereld", zegt Van der Vooren. "Destijds wist je nog niet waar de opkomst van het fascisme en het nationaalsocialisme toe zou leiden. Wat dat betreft is het afwachten met dit WK. Het is niet te voorspellen."
Source: Nu.nl algemeen