is oud-politicus, adviseur en podcastmaker.
ChatGPT schrijft veel sneller een column dan ik dat – met twee vingers driftig tikkend op een toetsenbord en dan weer starend naar de nu zwaarbewolkte lucht – kan. Kunstmatig intelligente apps zijn sowieso veel sneller met het maken van verslagen, het brainstormen over nieuwe oplossingen en wat niet al. In 1997 was het nog een hele schok toen de beste schaker ter wereld, Gary Kasparov, in een zeskamp door Deep Blue definitief mat werd gezet. Nu worden we op alle fronten digitaal overlopen door hordes nullen en eentjes die al rennend ook nog eens hun snelheid en precisie kunnen verbeteren.
Natuurlijk struikelt kunstmatige intelligentie nog steeds weleens. Palantir, het Amerikaanse techbedrijf van de niet door moraal gehinderde Peter Thiel, levert het Pentagon de digitale middelen om veel sneller en intenser oorlog te voeren dan de over grote landkaarten gebogen generaals dat ooit zouden kunnen. In de oorlog tegen Iran werden de doelen en schema’s voor de Amerikaanse bombardementen door de digitale infrastructuur van Palantir bepaald. En als je dan geen goede update hebt uitgevoerd, kan er weleens een meisjesschool worden geraakt en worden 175 leerlingen en docenten gedood. Vervelend, maar voor Peter Thiel zijn dat slechts kinderziektes op weg naar een Brave New World.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In de tijd waarin kunstmatige intelligentie ons qua snelheid en denkkracht overklast, is nu de grote vraag: wat maakt ons mens? Waarin zijn wij anders of beter dan de machtige machinerie van Peter Thiel? Met Magnifica Humanitas (‘Schitterende mensheid’) publiceerde paus Leo zijn eerste encycliek en probeert hij op die vraag antwoord te geven. Zijn zorg is niet dat kunstmatige intelligentie (‘AI’) menselijk wordt, maar dat het de vraag is of wij ménsen nog wel menselijk blijven. Als alle grote beslissingen – van personeelsbeleid tot bombardementen, van oogstplannen tot bedrijfsstrategie – bij ons wegdrijven en genomen gaan worden door AI dat ons veel te slim af is, wie zijn wij dan nog? Doen we er nog wel toe?
Het is veelzeggend dat paus Leo XIV zich heeft vernoemd naar paus Leo XIII. Die laatste trok zich in zijn tijd het lot van de arme arbeidersklasse aan. Een kleine elite van machtige industriëlen werd schathemeltjerijk over de kromme ruggen van het klootjesvolk dat zich voor een habbekrats in ellendige omstandigheden in het zweet werkte. Het waren de enkelingen die de velen vertrapten. Daarom schreef paus Leo XIII in 1891 ook een encycliek: Rerum Novarum. Anders dan Marx en later Lenin predikte de Katholieke kerk geen bloedige revolutie, maar gaf ze het startsein voor sociale wetgeving waaraan wij onze verzorgingsstaat mede te danken hebben.
Paus Leo XIV ziet, net als zijn naamgenoot van toen, dat enkelingen bizarre hoeveelheden macht en geld naar zich toe trekken ten koste van de velen. Peter Thiel ziet zichzelf als verlosser bij wie al die macht en al dat geld in de juiste handen is en hij belooft ons een mooie, nieuwe wereld. Paus Leo gelooft daar helemaal niets van. Net als zijn verre voorganger moet hij niets hebben van een wereld waarin de machtige enkeling de massa vertrapt.
Hij is vuurbang voor een samenleving waarin technologie in handen van heersers ons geen vrijheid meer laat en waarin – om het Nederlands te zeggen – Anne Frank al helemaal geen schijn van kans meer zou hebben. Paus Leo is de morele stem die nieuwe vormen van slavernij aanklaagt, omdat hij gelooft dat alle mensen geschapen zijn met waardigheid en recht op vrijheid. Net als in 1891 kan dit het startsein zijn van beteugeling van de donkere instincten van de machtigen en de ongebreidelde hebzucht van de rijken.
De digitale infrastructuur die ervoor zorgde dat de Iraanse meisjesschool werd gebombardeerd is door Palantir van Peter Thiel aan het Pentagon geleverd. De eerste ontwikkeling daarvan was echter het werk van Anthropic van Dario Amodei. Maar omdat hij de immorele toepassingen al kon voorzien, stopte Amodei dit project. Hij ging met paus Leo XIV meedenken en was te gast toen die zijn eerste encycliek presenteerde.
In een wereld waarin Peter Thiel ons doet afvragen wie we nog zijn als mens, is het Dario Amodei die antwoord geeft. We zijn morele wezens die geschapen zijn om het goede te doen en voor elkaar te zorgen.
En al geloof je de goede bedoelingen van Amodei niet, dan hebben we – Goddank – altijd de paus nog.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant