Door all-in te gaan bij Donald Trump hoopte Fifa-voorzitter Gianni Infantino op een smetteloos WK voetbal, waar de hele wereld welkom zou zijn. Die gok pakt verkeerd uit, blijkt nu de Amerikanen hun strenge immigratiebeleid onverminderd toepassen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
Er was een tijd dat sportorganisaties hun oren niet lieten hangen naar de autoritaire leiders van een land, en zelfs tegen Adolf Hitler in durfden te gaan. De voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité, Henri de Baillet-Latour, wees de Führer er tijdens de Zomerspelen van 1936 in nazi-Duitsland op dat het toernooi toch echt van de sporters was. En dat het Olympiastadion in Berlijn voor even geen Duits grondgebied was, maar aan het IOC toebehoorde.
Sporthistoricus Jurryt van de Vooren noemt het voorbeeld om duidelijk te maken dat sportorganisaties hun invloed soms schromelijk onder- en dan weer overschatten. De lange lijst aan supporters, officials en zelfs een scheidsrechter die de afgelopen dagen aan de Amerikaanse grens werden geweigerd of tegengewerkt, maakt volgens hem in elk geval duidelijk wie het voor het zeggen heeft bij het WK voetbal.
Stafleden van de Iraakse en Iraanse delegatie komen de VS niet in, fans en journalisten uit Afrikaanse landen blijven noodgedwongen thuis. Arbiter Omar Abdulkadir Artan uit Somalië dacht zijn droom achterna te gaan door op zijn eerste WK te fluiten, maar kwam niet verder dan het vliegveld van Miami.
Dat hij in het bezit was van de juiste papieren en documentatie van de Fifa en foto’s van zijn loopbaan als professioneel scheidsrechter kon overleggen, maakte op de immigratiecontroleurs weinig indruk. ‘Het kan me niet schelen wat je voor je beroep doet. De wet blijft de wet’, reageerde hoofd Rodney Scott van de Amerikaanse douane- en grensbewaking bij persbureau Reuters op de ophef.
De Amerikanen passen, kortom, hetzelfde strenge immigratiebeleid toe als altijd. Artan zou twee maanden geleden waarschijnlijk ook op het vliegtuig terug zijn gezet. De immigratieregels zijn dit WK niet veel strenger dan ze al waren: de zwarte lijst met negentien niet-westerse landen is sinds juni 2025 ongewijzigd. Somalië, het land van Artan, staat ook op die lijst.
Nu het WK helemaal niet zo gastvrij blijkt als beloofd, richt de kritiek zich daarom vooral op de Fifa. De wereldvoetbalbond heeft immers lang uitgestraald dat het allemaal goed zou komen, vooral door all-in te gaan bij Donald Trump.
De harde taal en de waarschuwingen van de Amerikaanse president ten spijt, het WK zou een feestje worden waarop de hele wereld welkom was. Niet alleen de spelers, benadrukte Fifa-voorzitter Gianni Infantino vorig jaar op het congres van de bond, maar ‘iedereen die erbij betrokken is en zeker ook de supporters’. Die boodschap kwam ook van de Amerikaanse regering, verzekerde de Zwitser.
Toen een Zuid-Afrikaanse journalist hem er later specifiek naar vroeg, zei Infantino dat die garantie zeker ook geldt voor inwoners van Afrika die hun land op het WK achterna willen reizen (er doen tien Afrikaanse landen mee). ‘Er bestaan veel misvattingen’, begon hij zijn antwoord, maar iedereen is welkom in Canada, Mexico en de VS. ‘Wie zich plaatst, kan komen met zijn supporters, dat beloof ik.’
Ten tijde van de toewijzing in juni 2018 waren er ook al zorgen over het immigratiebeleid onder Trump, die toen een jaar aan de macht was. Maar door de ervaringen van eerdere WK’s en Trumps schriftelijke toezegging aan Infantino dat geen bezoeker gediscrimineerd zou worden, hield de Fifa het vertrouwen in een goede afloop. Dus zou het bij het 23ste WK vooral gaan om de 48 teams die meedoen – een record – en het feit dat drie landen het samen organiseren (ook een record).
Aan de vooravond van de openingswedstrijd tussen Mexico en Zuid-Afrika moet Infantino constateren dat al die garanties en beloften tot de voordeur blijken te gelden. Wellicht nog verder op scherp gezet door de oorlog tegen Iran die Trump hoofdbrekens bezorgt, sluiten de VS simpelweg de poort voor wie (uit een land komt dat) niet wordt vertrouwd.
Wellicht om de president in het gareel te houden en in elk geval de spelers uit onwelgevallige landen als Iran, Haïti, Ivoorkust en Senegal te kunnen binnenloodsen, koos Infantino ervoor om Trump te paaien, te bewieroken en te overladen met aandacht en cadeaus (zoals de speciaal voor hem bedachte vredesprijs). Maar het WK heeft Trump niet op andere gedachten gebracht, ook omdat het een bijzaak is in een land waar voetbal flauwtjes wordt beleefd.
Dat is het verschil met andere autoritaire regimes die eerder het WK organiseerden: Rusland (2018) en Qatar (2022) hadden het toernooi nodig om hun imago op te poetsen en de aandacht af te leiden van het binnenvallen van een ander land, of van bouwvakkers die uit steigers vielen. Ze deden wat de Fifa vroeg, zoals kolossale, door airconditioning gekoelde stadions te bouwen of (tijdelijk) de rechten van minderheden te respecteren. Soms plooide de Fifa mee, zoals tijdens de ophef over regenboogsymbolen in Qatar.
Trump heeft zulke sportswashing niet nodig. Voor hem blijft ‘America First’ het devies, WK of geen WK. Hij trekt zich niets aan van kritiek en goede gewoonten en gebruikt het toernooi om het Amerikaanse immigratiebegeleid nog eens voor het voetlicht te brengen. Hij bepaalt de spelregels, en het is aan de Fifa en de voetbalwereld om die te volgen.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant