Op de Waddeneilanden is grote onrust ontstaan door plannen om geliefde natuurgebieden af te sluiten voor publiek. Op Terschelling is zelfs de Werelderfgoedstatus niet meer heilig. ‘De boodschap is haast: blijf maar in je vakantiehuisje.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Marloes Fopma merkt het aan haar gasten. ‘Het beleven van natuur maakt je bewust van de waarde ervan.’ Onder de naam Eilandmeisje verzorgt de Terschellingse ‘bijzondere belevenissen voor nieuwsgierige buitenmensen’. Schemerwandelingen op de Boschplaat, bijvoorbeeld. Maar juist dat ruige natuurgebied wordt misschien wel afgesloten voor mensen.
Dat bleek althans uit kaartjes die Rijkswaterstaat afgelopen periode toonde op besloten informatiebijeenkomsten. Die werden georganiseerd in het kader van het vernieuwen van het zogenoemde beheerplan waarvoor de organisatie verantwoordelijk is. Daarin komen maatregelen die nodig zouden zijn om de natuur in het gebied – met Europese Natura 2000-status – in stand te houden. Het moet in 2028 ingaan.
Fopma hoorde toevallig over de gewraakte kaartjes. ‘Eigenlijk willen ze de hele Boschplaat en de Noordsvaarder afsluiten. Onvoorstelbaar.’
Eenzelfde lot zou het nieuwe Groene Strand, de Vliehors op Vlieland, de Hon op Ameland, de Balg op Oost-Schiermonnikoog en de Slufter en de Hors op Texel treffen.
Fopma kroop in de pen. ‘Sluit natuurgebieden op de Wadden niet af’, stond er boven het opinieartikel dat eerst in de Terschellinger en later ook in de Leeuwarder Courant verscheen.
‘De gedachte is dat de natuur herstelt als wij verdwijnen. Maar daarin zit een fundamentele misvatting. Wij zijn hier geen passanten. Wij wonen hier. Wij zijn de Wadden’, schreef ze.
Het stuk is inmiddels zeventigduizend keer gelezen. De bijval is massaal. ‘Ik heb verwoord wat heel veel eilanders en gasten voelen.’ Juist als je binding hebt met een plek, is haar overtuiging, wil je er goed voor zorgen.
Er kwam een petitie (inmiddels zesduizend keer ondertekend) en in allerijl werd een stichting opgericht: Wij zijn de Wadden. Er zijn bestuursleden gevonden op alle eilanden. ‘Best bijzonder, want meestal zit iedereen letterlijk en figuurlijk op z’n eigen eiland.’
De balans tussen mens en natuur is op de Wadden altijd al een gevoelig evenwicht geweest. De eilandeconomieën zijn sterk afhankelijk van toerisme, en die toeristen komen juist voor rust, ruimte en natuur. ‘Het is dus in ons eigen belang die te behouden’, zegt Fopma.
Ze vindt het wrang dat industriële activiteiten ondertussen worden ontzien. Zelf baggert Rijkswaterstaat de vaargeulen, er wordt zout gewonnen bij Harlingen, er zijn vergevorderde plannen voor een stroomkabel dwars door Schiermonnikoog, en bedrijven lozen hun afwalwater met pijpen op het wad. ‘Maar met een bootje droogvallen of pieren steken op het wad, dat bedreigt de natuur?’
Bovendien, zegt ze: de Boschplaat is tijdens het broedseizoen al grotendeels afgesloten voor publiek. ‘Dat begrijpt iedereen. Maar altijd, helemaal? Dan wordt de boodschap haast: blijf maar in je vakantiehuisje.’
De onrust kreeg inmiddels ook politieke weerklank. In de gemeenteraad van Terschelling werden vorige week meerdere moties in stemming gebracht om er alles aan te doen de plannen te voorkomen. Die hebben veel commotie veroorzaakt, zei initiatiefnemer Klaas Smit (Samen Terschelling).
Eilandbestuurders hebben een gesprek aangevraagd met Rijkswaterstaat, zei burgemeester Roel Cazemier. ‘Ze hebben inmiddels erkend dat ze het erg onhandig hebben aangepakt.’
Rijkswaterstaat bevestigt desgevraagd het bestaan van de kaartjes ‘van tientallen gebieden binnen het waddengebied die kansrijk zijn voor ecologisch herstel’. Maar, laat een woordvoerder weten: de kaartjes hebben nog geen formele status. Ze zijn getoond ‘ter ondersteuning van het proces’.
Op de informatieavonden wordt ‘breed en verkennend gekeken naar potentiële locaties’ waar ‘zonering van publiek ecologisch kansrijk kan zijn’. Het doel is ‘juist om op te halen welke belangen en (on)mogelijkheden hierbij spelen, zodat dit medegebruik meegenomen kan worden naar de volgende fase’.
Het stelt de eilanden niet gerust. Het gaat ook om de manier van denken, zegt het Terschellingse CDA-raadslid Marieke van ’t Leven-Lodder. Een eerder doel was bijvoorbeeld: 45 broedparen van de blauwe kiekendief. ‘Maar wie garandeert die als er geen mens meer op de Boschplaat komt? Het is altijd een belangenafweging.’
Behalve het beheerplan-in-wording van Rijkswaterstaat is er bovendien nog een bedreiging. Ook het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) kwam langs op het eiland, vanwege een nieuw ‘Beleidskader Waddenzee’.
Op die bijeenkomst werd eveneens gemeld dat de natuur achteruitholt. Dat zou ingrijpende maatregelen rechtvaardigen, waaronder het afsluiten van gebieden en het verbieden van activiteiten.
En dat steekt, omdat toen de Wadden in 2009 de status van Unesco Werelderfgoed kregen, was beloofd dat daar geen nieuwe beperkingen uit zouden voortvloeien.
‘Het gebied is juist uniek als resultaat van een eeuwenlange interactie tussen natuur, visserij, landbouw en andere menselijke activiteit’, zegt Van ’t Leven-Lodder.
Zij wil zelfs wel laten onderzoeken hoeveel draagvlak er nog op het eiland is voor het Werelderfgoed-etiket. Burgemeester Cazemier ontraadde die motie ten zeerste. ‘De Werelderfgoed-status bezorgt ons enorme faam’, zei hij, waarna de raad de motie aanhield.
Van ’t Leven-Lodders wilde vooral een signaal afgeven, zegt ze. ‘De status heeft ons eiland inderdaad veel gebracht. Wij willen er ook echt niet opeens van af. Maar het moet zich niet tegen ons gaan keren.’
Bewoners zijn de bewakers van het Waddengebied, is haar overtuiging. ‘Nu staat Oerol voor de deur. Als ergens een oeverzwaluw wordt aangetroffen, zoeken ze gewoon een andere locatie voor de voorstelling.’
Zelf genoot ze altijd van een picknick in de duinen, of paardrijden op de Boschplaat – net als haar dochters nu. ‘Je moet het eiland kunnen blijven beleven, daar hoort geen hek omheen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant