Rob Jetten beloofde ‘lef en ambitie’. Eenmaal aan de macht is zijn optimisme al meerdere keren misplaatst gebleken. Ook bij het stikstofdossier zijn er nog genoeg hobbels op de weg.
In april kreeg premier Rob Jetten de vraag of de asielwetten ongeschonden door de Eerste Kamer zouden komen. Zijn antwoord: ‘Daar heb ik eigenlijk alle vertrouwen in.’
De asielnoodmaatregelenwet sneuvelde enkele dagen later in de Eerste Kamer.
Politiek redacteur Frank Hendrickx bericht wekelijks over de mechanismen achter de politieke gebeurtenissen.
In mei kreeg de premier de vraag of hij geloofde dat de vakbonden en werkgevers weer aan tafel zouden komen om te onderhandelen over een sociaal akkoord. Antwoord: ‘Ik heb er eigenlijk alle vertrouwen in dat we al die partijen weer om tafel kunnen krijgen.’
De vakbonden kondigden enkele dagen later stakingen aan.
Onlangs kreeg de premier de vraag of hij er van overtuigd is dat er voor de zomer een groot pakket komt om Nederland van het stikstofslot te halen.
Antwoord: ‘Ja.’ Toen een journalist tegenwierp dat er ‘kinken in de kabel’ zouden zijn bij de onderhandelingen, zei de premier resoluut: ‘Die kinken, die zijn er niet.’
Sinds de verkiezingen zweert Jetten bij een onverwoestbaar optimisme. De D66-leider beleefde zijn politieke doorbraak toen hij als invaller voor Geert Wilders tijdens het RTL-verkiezingsdebat als enige garandeerde dat een kabinet onder zijn leiding 100 duizend woningen per jaar zou bouwen. Bij hem brandde de groene lamp, bij de overige deelnemers de rode. CDA-leider Henri Bontenbal zei destijds: ‘Dit is een van de redenen waarom mensen het vertrouwen in de politiek verliezen: er worden te vaak te grote beloftes gedaan.’
Jetten wilde er niets van weten. ‘Het ontbreekt gewoon aan lef en ambities om te zeggen: we gaan door roeien en ruiten om dit voor elkaar te krijgen.’
Experts wezen meteen op het illusionaire gehalte van Jettens garantie. Er zijn de afgelopen jaren simpelweg te weinig vergunningen verstrekt om de komende kabinetsperiode honderdduizend woningen per jaar te kunnen bouwen – iets wat in 1990 voor het laatst gebeurde.
Het verklaart mede waarom Jetten zoveel haast heeft met zijn stikstofplannen: het is de enige manier om de vergunningverlening weer op gang te krijgen. Volgens de premier staat dan ook vast dat het kabinet op 26 juni met een doorbraak op stikstof komt. De week daarna zal de Tweede Kamer erover debatteren. Jetten hoopt met de steun van onder andere oppositiepartijen Progressief Nederland (Pro) en JA21 ook nog eens een meerderheid van ‘honderd zetels’ achter zich te krijgen.
De oppositie reageert al langer enigszins verwonderd op Jettens onverbeterlijke optimisme, al is ‘naïviteit’ ook een woord dat inmiddels in die kringen valt. Hoe het stikstofpakket van de coalitie eruit gaat zien, weet de oppositie niet, laat staan dat er onderhandeld wordt over hun eisen in ruil voor steun. Volgens de agrarische belangenorganisatie LTO is het kabinet zelf nog verwikkeld in ‘fundamentele discussies’ over wat er precies moet gebeuren.
Toch is Jetten overtuigd van een positieve uitkomst op 26 juni. Het doet denken aan de formatie. Ook toen wilde de D66-leider per se dat de deadline van 30 januari gehaald zou worden, al was het een formaliteit geweest om die op te rekken. Achter de schermen liet Jetten weten liefst een paar weken eerder klaar te willen zijn om zo te laten zien dat een nieuw tijdperk van daadkracht en samenwerking was aangebroken.
Het CDA ging mee in die tijdsdruk, ook omdat de partij het destijds onverantwoord vond om in een roerige wereld een disfunctioneel VVD-BBB-rompkabinet aan de knoppen te laten. Alleen de VVD had minder haast en daarmee een sterke onderhandelingspositie. Onder druk van de naderende deadline wisten de liberalen tal van concessies binnen te slepen.
Rond het stikstofdossier liggen de krachtsverhoudingen binnen de coalitie anders. Opnieuw is het Jetten die door roeien en ruiten wil gaan, maar dit keer is het CDA minder genegen om zich op sleeptouw te laten nemen. Bij die partij valt te horen dat het mooi is als de deadline wordt gehaald, maar belangrijker is dat er een goede aanpak ligt. Zorgvuldigheid gaat boven snelheid.
Het CDA is huiverig voor al te drastische maatregelen. Daarbij gaat het vooral om het verminderen van het aantal dieren dat per hectare gehouden mag worden en de bandbreedte van de zones rond natuurgebieden waar straks amper nog stikstof uitgestoten mag worden. Om de pijn te verzachten wordt er nu al gesproken over variabele zones, maar zo’n aanpak past moeilijk in de modellen van het Planbureau voor de Leefomgeving. Doorrekenen van de exacte resultaten van het beleid wordt dan lastig.
Net als tijdens de formatie werkt een naderende deadline in het voordeel van de partij die het minste haast heeft. Als Jetten vertraging wil voorkomen, zal hij waarschijnlijk concessies moeten doen aan het CDA. Dat is niet zonder risico. Gaat Pro een duur stikstofpakket steunen waarvan misschien niet eens vaststaat dat de toch al afgezwakte doelen gehaald gaan worden?
Bij D66 zijn ze ervan overtuigd dat Jesse Klaver niet al te moeilijk gaat doen als de coalitie onderling eenmaal een deal heeft gesloten. De komende weken moet blijken of Jettens optimisme dit keer wel gerechtvaardigd is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant