Cellist en componist Hildur Guðnadóttir is naast artiest ook ‘meedenker’ bij het Holland Festival in Amsterdam. Waar bevindt de IJslandse zich in haar carrière, en wat merkt het Holland Festival daarvan?
schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse muziek.
Hildur Guðnadóttir is cellist, componist en lid van een metalband. Tegelijkertijd zoekt ze rust in haar leven, biecht ze op tijdens haar interview met de Volkskrant. Even de Ten Katemarkt verkennen, misschien? Hartstikke leuk, als je toch om de hoek verblijft.
Absoluut niet. Guðnadóttirs weekend bestaat uit persmomenten en voorbereidingen voor het Holland Festival. Dit jaar is ze associate artist bij het podiumkunstenfestival in Amsterdam. Naast haar eigen concerten en nieuwe composities mocht ze meedenken over de programmering. Noem dat maar ‘meer rust in het leven’.
In 2017 vestigde de IJslandse Guðnadóttir (43) haar naam als filmmuziekcomponist met de soundtrack voor de Britse oorlogsfilm Journey’s End. Haar grootste successen beleefde ze in 2019. De dramafilm Joker won een Oscar en ook de serie Chernobyl kreeg veel belangrijke onderscheidingen. Die muziek bestaat volledig uit veldopnamen, gemaakt in een echte kerncentrale in Oost-Litouwen.
Guðnadóttirs oudere celloalbums waren al net zo duister als haar beroemde soundtracks. Neem Mount A uit 2010: drie minuten luisteren en je bent afgezonken naar de bodem van een inktzwart ijsmeer. Waar bevindt de IJslandse zich in haar carrière, en wat merkt het Holland Festival daarvan?
Zo’n tien jaar geleden verlegde u uw focus van cellospelen naar filmmuziek componeren.
‘Een van de redenen is mijn zoon, die inmiddels 13 is. Ik speelde driehonderd concerten per jaar en zo’n schema zag ik met hem niet zitten. Vanwege logistieke omstandigheden besloot ik me op componeren te richten, wat ik vanuit huis deed. Het was een van de beste beslissingen: componeren in plaats van touren.’
Tijdens de voorstelling Nærmynd op 15 juni speelt het Iceland Symphony Orchestra een greep uit Guðnadóttirs filmscores. Ook klinken er twee nieuwe composities en muziek van componisten die Guðnadóttir inspireren.
Is filmmuziek net zo interessant als autonome muziek componeren?
‘Ja, het maakt mij juist nieuwsgierig. Wat voor wereld proberen we te creëren en hoe kan ik die in geluiden vastleggen? Muziek moet deel uitmaken van het DNA van het verhaal, niet slechts een verflaagje zijn. Dat soort puzzels leg ik mezelf op, om geboeid te blijven. Bovendien kom ik op zoveel plekken waar ik anders nooit zou komen.’ Ze lacht: ‘Ik zou nooit naar een kerncentrale zijn gegaan.’
Na de tienjarige filmmuziekperiode verscheen vorig jaar haar album Where to From. Soms kwam Guðnadóttir midden in de nacht uit bed, pakte haar spraakrecorder en nam flarden melodieën op. Daaruit ontstonden negen composities, net zo sferisch en duister als voorheen. Tijdens het Holland Festival voert ze Where to From live uit.
Hoe is het om na tien jaar weer als cellist op het podium te zitten?
‘Het eerste Where to From-concert was afgelopen november. Het was doodeng. Ik oefen dagelijks, want de cello is een genadeloos instrument. Schoonheidsfouten kun je niet wegmoffelen, zoals met een pianopedaal. Dat vind ik de schoonheid van het instrument: als je een paar dagen niet hebt gestudeerd, merk je het al.’
Wat is het verschil tussen Where to From en uw oude cellowerk?
‘Op Where to From speelt stilte een belangrijke rol. Ik ben op zoek naar meer rust en kalmte in mijn leven. Stilte is bij uitstek geschikt om de tijd te vertragen.
‘Mijn oude muziek was spanningsvoller. Where to From is als een dagboek, met stukken die op een natuurlijke wijze zijn ontstaan. Door de jaren heen heb ik een gigantische bibliotheek aan geluidsfragmenten verzameld. Juist de stukken waarin stilte aanwezig was, grepen me aan.’
Een van de hoogtepunten tijdens het Holland Festival is de liveuitvoering van de duistere Chernobyl-soundtrack in de Gashouder, waarbij elektronica wordt gecombineerd met Guðnadóttirs cello en zang. De serie vertelt het afschuwelijke verhaal van de kernramp van Tsjernobyl in 1986.
Waarom speelt u Chernobyl juist in de Gashouder?
‘Een van de gruwelijkste elementen van het verhaal is de immense ruimte waar de mensen in de kerncentrale doorheen moesten rennen, na de explosie. De turbinehal die ik in de kerncentrale (in Litouwen, red.) betrad, is de grootste ruimte waar ik ooit ben geweest.
‘Het plaatsen van muziek in een bepaalde ruimte heeft me altijd gefascineerd. Muziek kan een ruimte namelijk veranderen. Tot nu toe heeft elk Chernobyl-concert plaatsgevonden in een industriële hal, nooit in concertzalen. Daar moet de muziek worden uitgevoerd, daar komen de geluiden tot leven.’
Naast het geven van eigen concerten op het Holland Festival nodigt Guðnadóttir ook gasten uit. De levende legende Meredith Monk stond bovenaan haar lijst. Gelukt: de 83-jarige componist en multidisciplinair kunstenaar komt.
Waarom wilde u Meredith Monk zo graag uitnodigen?
‘Het uitnodigen van Meredith Monk was een van mijn grootste wensen. Ik heb vreselijk veel zin in onze gezamenlijke talk (op 19 juni, red.). Monk is altijd al een toonaangevende vrouw geweest, in mijn ogen. Haar werkwijze en haar hele houding jegens muziek vind ik verbluffend.’
Monk verraste de kunstwereld in de jaren zestig met multidisciplinaire werken als 16 Millimeter Earrings, waarin dans, muziek en beeld samenkomen. Op haar schitterende Dolmen Music (1981) verkent ze alle mogelijkheden van de menselijke stem.
‘Monk is een grondlegger, in de breedste zin van het woord. Daarom is curator zijn misschien wel mooier dan zelf optreden. Hoe mijn eigen geest werkt, dat weet ik wel. Nu kan ik een kijkje nemen in het hoofd van anderen.’
Hildur Guðnadóttir op het Holland Festival: Nærmynd, met het Iceland Symphony Orchestra (15/6), Chernobyl (20/6), Where to From (23/6 en 24/6) en Passing Remark (26/6). Meer informatie op Hollandfestival.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant