Bij een WK voetbal komen normaal fans uit de hele wereld elke vier jaar in vrijheid samen om hun land naar triomfen te zingen. Dit WK blijkt alles anders: supporters, teamofficials en zelfs een scheidsrechter hebben te horen gekregen dat ze de VS, vanwege hun afkomst, niet in mogen.
Iva Venneman is buitenlandredacteur bij de Volkskrant. Ze schrijft vooral over Afrika en het Mondiale Zuiden. Mark Misérus is nieuwsverslaggever bij de Volkskrant. Hij schrijft vooral over sport en media.
De Somalische scheidsrechter Omar Abdulkadir Artan werd deze week teruggestuurd naar Turkije, waar hij op het vliegtuig naar de VS was gestapt. Artan, vorig jaar nog uitgeroepen tot beste scheidsrechter van Afrika, had de eerste Somalische scheidsrechter op een WK voetbal moeten worden. Maar na de landing in Miami werd hem de toegang tot de VS ontzegd.
Vergelijkbare berichten volgen elkaar momenteel op. Zo mocht de fotograaf van het Iraakse voetbalteam de VS niet in. Aymen Hussein, de voetballer die Irak afgelopen maart naar het WK had geschoten tijdens het beslissingsduel tegen Bolivia, kreeg pas een stempel nadat Amerikaanse immigratiefunctionarissen hem op de luchthaven van Chicago aan een zeven uur durend verhoor hadden onderworpen. De spelers van Oezbekistan werden maandag gefouilleerd voor ze hun laatste oefenwedstrijd tegen het Nederlands elftal speelden.
Ook een groot deel van de begeleidingsstaf van Iran komt de VS niet in. De spelers, die tijdens het WK al naar Mexico zijn uitgeweken om er te trainen, zijn welkom. Maar zij mogen alleen inreizen op de dagen dat ze in de VS spelen (alle drie de groepswedstrijden vinden op Amerikaanse bodem plaats) en moeten daarna zo snel mogelijk het land verlaten.
‘Wraakzuchtig gedrag’, reageerde de Iraanse voetbalbond woedend, nadat de visa van de begeleiders waren geweigerd. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft gezegd dat de Iraanse delegatie nauwgezet in de gaten zou worden gehouden vanwege mogelijke banden met de Iraanse Revolutionaire Garde.
Al langer is bekend dat de Verenigde Staten, die het WK met Canada en Mexico organiseren, hun immigratie- en visumbeleid onder leiding van Donald Trump fors hebben aangescherpt. Sinds juni 2025 geldt voor negentien uitsluitend niet-westerse landen een volledig inreisverbod. Onder meer Somalië, het geboorteland van scheidsrechter Artan, staat op die zwarte lijst. Voor 22 voornamelijk Afrikaanse landen is de visumprocedure aangescherpt.
Toch was er hoop dat de VS, in elk geval voor de zes weken die dit WK duurt, clementie zouden betrachten. Het is staande praktijk dat de gastlanden tijdens internationale sportevenementen hun visumrestricties opschorten, al is het maar om – voor even – de illusie te wekken dat de hele wereld welkom is. Onder meer China (tijdens de Zomerspelen van 2008), Rusland (WK 2018) en Qatar (2022) zetten op die manier hun beste beentje voor. Onder aanvoering van Trump lijken de VS zich niets van die doctrine aan te trekken.
De strenge screening kost ook allerlei journalisten het WK, constateert de internationale associatie voor sportjournalisten AIPS. Pers uit Iran en Haïti krijgt geen visa, omdat er een reisverbod voor hun landen geldt. Mediaploegen uit de Democratische Republiek Congo wordt de toegang tot de Verenigde Staten geweigerd sinds het ebolavirus een maand geleden in hun land opdook.
Zelfs journalisten uit Afrikaanse en Aziatische landen waarvoor geen officiële reisbeperkingen gelden, worden tijdens dit WK in hun werk gehinderd. Ze krijgen, in tegenstelling tot hun Europese collega’s, meestal een visum waarmee ze maar één keer de Amerikaanse grens kunnen oversteken. Daarmee is het onmogelijk om verslag te doen van een WK dat in drie landen wordt gespeeld.
‘Het schept een gevaarlijk precedent’, zegt AIPS-voorzitter Gianni Merlo telefonisch tegen de Volkskrant. Als het de VS nu al niet lukt om 48 landen welkom te heten, hoe moet het dan tijdens de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles, als de hele wereld is uitgenodigd, vraagt hij zich af. ‘Sport zou moeten gaan over het slaan van bruggen tussen landen. Niet over politiek.’
Ook supporters worden door de Amerikanen dwarsgezeten. Iraanse fans die tickets via de Iraanse voetbalbond hadden gekocht, ontdekten dinsdag dat die tickets ongeldig zijn verklaard. Supporters uit Afrikaanse en Arabische landen werd soms de toegang tot het land geweigerd, waardoor het Amerikaanse deel van het WK vooral een westers feestje dreigt te worden.
Sporthistoricus Jurryt van de Vooren kan zich geen ander sportevenement herinneren waar journalisten, fans en begeleiders van teams zo massaal aan de poort werden tegengehouden. ‘Er zijn wel vaker landen geweigerd bij sporttoernooien, denk aan Zuid-Afrika vanwege de apartheid, of Joegoslavië bij het EK 1992. Maar wat er nu gebeurt, is het gevolg van het beleid van een van de organiserende landen. Dat is toch echt anders.’
Volgens Van de Vooren tonen de weigeringen aan hoe zwak de wereldvoetbalbond – de organisator van het WK – staat. ‘Het is stil’, zegt de sporthistoricus over het niet-toelaten van scheidsrechter Artan. De Fifa, die gaat over de toewijzing van de WK-arbiters, is ‘niet betrokken bij immigratieprocedures van het gastland’, aldus een summiere verklaring. Fifa-voorzitter Gianni Infantino gaat prat op zijn goede contacten met Trump. Maar of hij in Artans geval een beroep heeft gedaan op de Amerikaanse president, is niet bekend.
Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch waarschuwt al langer dat Trumps harde immigratiebeleid een schaduw over dit WK zou werpen, door ‘de wereld te vertellen weg te blijven’. Van de Vooren: ‘En dat voltrekt zich nu onder onze ogen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant