In de twee jaar sinds de publicatie van een rapport over misstanden in de gesloten jeugdzorg hebben 38 van de 51 deelnemers aan het onderzoek een poging gedaan om uit het leven te stappen. Vijf deelnemers zijn overleden, blijkt uit vervolgonderzoek dat dinsdag is gepresenteerd.
Het gaat om onderzoek naar misstanden op zogenoemde ZIKOS-afdelingen, dat staat voor Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie.
In maart 2024 publiceerde Jason Bhugwandass, zelf ervaringsdeskundige, een rapport over de ZIKOS-afdelingen. Voor het rapport Eenzaam gesloten sprak hij met 51 jongeren over hun ervaringen. Uit die gesprekken kwam naar voren dat de afdelingen onveilig waren voor de kinderen die er verblijven. Dat bevestigde de inspectie later ook na onderzoek.
In een nieuw rapport Eenzaam gestorven, dat dinsdag is gepubliceerd, beschrijft Bhugwandass wat er met zijn aanbevelingen van destijds is gedaan en hoe het nu met de betrokken jongeren gaat. "Van de zeven aanbevelingen die in het rapport stonden, is er maar één volledig opgevolgd: het sluiten van de afdelingen. De overige aanbevelingen zijn helemaal niet of slechts gedeeltelijk opgevolgd."
Bijna alle jongeren die deelnamen aan het onderzoek hebben nog last van psychische klachten. Driekwart van hen kampt met fysieke klachten. Vijf jongeren die meewerkten aan het eerste onderzoek zijn inmiddels overleden en 38 jongeren deden een zelfmoordpoging in de periode tussen het uitkomen van de twee rapporten in. Het recentste rapport werd gepresenteerd in een doodskist omringd door foto's van de overleden jongeren, zoals te zien op de foto bij dit artikel.
Veel jongeren die in deze zwaarste vorm van gesloten jeugdzorg hebben gezeten en daar te maken hebben gehad met misstanden, wachten nog steeds op "erkenning, nazorg of financiële hulp", stelt Bhugwandass in het nieuwe rapport. "De problemen van de jongeren hebben twee jaar langer kunnen sudderen en het gebrek aan erkenning en opvolging is een extra beschadiging geweest."
In Nederland waren er tot 2024 twee ZIKOS-afdelingen, in Zetten en in Harreveld. Die werden na het eerste rapport gesloten. De organisaties die de afdelingen beheerden, iHub en Pactum, maakten tijdens de presentatie excuses. "Het leed dat jongeren op de ZIKOS-afdeling hebben ervaren, had nooit mogen gebeuren", zegt de directeur zorg van Pactum. Ze hoopt dat de excuses en erkenning kunnen bijdragen aan herstel.
Jeugdzorg Nederland zegt in een reactie dat jongeren niet de hulp hebben gekregen die ze nodig hadden. "Terwijl deze jongeren behoefte hadden aan zorg, veiligheid, nabijheid en perspectief, heeft de gesloten jeugdzorg veel jongeren juist verder getraumatiseerd", stelt de koepel. De jongeren werden "geconfronteerd met ingrijpende vrijheidsbeperkende maatregelen en er is sprake geweest van geweld en misbruik".
De branchevereniging zegt het leed te willen erkennen en te willen bijdragen aan herstel. Daarom praat de organisatie naar eigen zeggen over hoe "erkenning, excuses en herstel op een betekenisvolle manier vorm kunnen krijgen".
De belangenorganisaties MIND (voor cliënten in de geestelijke gezondheidszorg) en ExpEx (voor jongeren uit de jeugdhulp) willen dat jeugdzorginstellingen het "lichamelijk, seksueel en psychisch geweld" op de gesloten afdelingen erkennen. De instanties moeten volgens de organisaties niet alleen excuses aanbieden, de schade compenseren en nazorg geven, maar ook de cultuur in de jeugdzorg verbeteren.
Denk jij aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand anders? Bel 113 of 0800-0113 of chat via 113.nl.
Source: Nu.nl algemeen