De kloof tussen de belofte en de praktijk van het internationaal recht wordt steeds groter: ondanks de speciale erkenning van kinderen in het internationaal oorlogsrecht lijden kinderen onevenredig zwaar in gewapende conflicten.
De beelden van zwaargewonde en doodgeschoten kinderen in Gaza en nu ook Libanon staan op ons netvlies gebrand. Of van kinderen die gewond op de grond liggen in een kapotgeschoten ziekenhuis, zonder elektriciteit en zonder medicijnen. We klikken steeds sneller weg bij de beelden van kinderen die met een gebutste pan in de rij staan voor een lepel eten, of die beschoten worden op de weg ernaartoe.
Het komt menig regeringsleider goed uit, ons wegkijken. Verantwoording afleggen over gemaakte burgerslachtoffers doen ze liever niet. Terwijl deze kinderen doelwit zijn geworden van strijdende partijen, in Gaza en Libanon, maar ook in Soedan, Myanmar, Haïti en Congo, blijven de oorlogsmisdaden tegen kinderen onder het internationaal oorlogsrecht onbestraft.
Over de auteur
Pim Kraan is directeur van Save the Children.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Save the Children weet uit eigen onderzoek dat één op de vijf kinderen vandaag in een conflictgebied opgroeit. Dat zijn 520 miljoen kinderen. We brengen het oorlogsleed dat kinderen wordt aangedaan al jaren in kaart en zien dat het aantal kinderslachtoffers toeneemt. We zien ook dat de bescherming van kinderen in conflictsituaties achterblijft, terwijl we weten dat kinderen in een oorlogssituatie veel kwetsbaarder zijn dan volwassenen en juist meer bescherming nodig hebben.
Kinderen lopen aantoonbaar zeven keer meer kans verminkt of gedood te worden bij een bombardement, omdat ze kleiner en minder sterk zijn. Kinderen gaan bij gebrek aan voedsel bovendien sneller achteruit dan volwassenen. Kinderen hebben in verhouding tot hun lichaamsgrootte meer voedingsstoffen nodig en hebben minder vet- en energiereserves dan volwassenen. Omdat hun immuunsysteem onvolgroeid is, zijn kinderen gevoeliger voor infecties die door ondervoeding worden verergerd.
Een kind dat ernstige ondervoeding lijdt, heeft elf keer meer kans om te overlijden aan een ziekte die normaal gesproken te behandelen zou zijn. Bij een kind verzwakken het hart, de lever en de nieren al na twee weken zonder voldoende voedsel. Na drie weken kunnen veelvoorkomende ziekten potentieel dodelijk worden.
Kinderen in een conflictgebied kunnen daarnaast zelden naar school en verliezen daarmee het kleine beetje houvast en routine dat ze nog hebben; daardoor hebben ze nog meer stress en kampen ze vaak met mentale problemen. Chronische stress in de vroege kinderjaren kan het neurologische en immuunsysteem zodanig veranderen dat kinderen decennialang vatbaar zijn voor mentale en fysieke gezondheidsklachten. Dit kan effect hebben op hoe ze met hun gevoelens omgaan en hun leren en redeneervermogen beïnvloeden. Bovendien lopen ze een hoger risico op aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en stofwisselingsziekten.
De schade blijft ten slotte niet beperkt tot het individuele kind – ze kan worden doorgegeven aan de volgende generatie. Kinderen van ouders die na de genocide in Rwanda een posttraumatische stressstoornis ontwikkelden, vertoonden aanzienlijk meer trauma’s en een lagere veerkracht dan leeftijdsgenoten van wie de ouders dat niet hadden.
Het bestaande kader van het internationaal humanitair recht is, mits het goed wordt toegepast, toereikend om kinderen de juiste bescherming te geven. Het probleem ligt in de manier waarop de wet wordt geïnterpreteerd en in de praktijk wordt toegepast. Kinderen worden routinematig gezien en behandeld als gewone leden van een burgerbevolking, als een soort ‘mini-burgers’, zonder dat er voldoende rekening wordt gehouden met hun unieke rechten, kwetsbaarheden en behoeften.
Kaders voor het beperken van schade aan burgers zijn namelijk berekend en afgestemd op de meest robuuste leden van de burgerbevolking, in plaats van op de meest kwetsbaren, de kinderen. In de praktijk is dit een fundamentele omkering van de bescherming waar het internationaal recht voor bedoeld is.
Voor een betere bescherming van kinderen zijn dus geen nieuwe verdragen nodig. Wel moet bestaande wetgeving consequent, volledig en vanuit een kindvriendelijk perspectief worden toegepast. Er moet in elke fase van het conflict rekening worden gehouden met de specifieke kwetsbaarheden van kinderen: van operationele planning en ontwerp, gebruik en juridische toetsing van wapens tot de uitvoering van vijandelijkheden en inspanningen om gerechtigheid te waarborgen. Dat betekent dat er protocollen moeten komen voor oorlogshandelingen, waarbij strijdende partijen worden verplicht extra maatregelen te nemen om kinderen tijdens conflicten te beschermen.
Militaire handboeken moeten worden aangepast. AI moet extra worden gereguleerd door menselijk toezicht om te voorkomen dat drones kinderen per vergissing tot doelwit kiezen. En er moeten hardere maatstaven komen in het internationale recht, zodat we sneller over oorlogsmisdaden spreken als het kinderen betreft.
Deze inspanning zou onmetelijke schade kunnen voorkomen, en de voordelen zouden verder reiken dan alleen voor kinderen. Kaders voor het beperken van schade aan burgers die zijn afgestemd op de kwetsbaarste leden van de bevolking, beschermen uiteindelijk de hele burgerbevolking. Het beschermen van kinderen is daarom geen beperkte vraag – het is een manier om meer schade aan mensen in het algemeen te voorkomen. Het is al dus de hoogste tijd om kinderen beter te beschermen en hun rechten steviger na te leven in het internationaal oorlogsrecht.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant