Eerst checken, dan dubbelchecken en zéker niet antwoorden. Dat is de kern van een nieuw protocol over hoe te handelen bij het oppikken van een signaal dat mogelijk van een buitenaardse beschaving komt.
is wetenschapsjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde.
Stel, je bent sterrenkundige en met je radiotelescoop pik je een ogenschijnlijk kunstmatig signaal op uit het heelal. Wat dan? Meteen online gooien dat je buitenaards leven hebt ontdekt? Of toch nog even een slag om de arm houden?
Dat laatste, aldus een nieuw protocol dat onlangs geratificeerd is door de International Academy of Astronautics (IAA). Die organsiatie heeft een eigen SETI-commissie, waarbij SETI staat voor de Search for Extra-Terrestrial Intelligence. En ja, als je zoekt naar buitenaardse intelligentie, moet je je natuurlijk ook afvragen wat je moet doet als je beet denkt te hebben.
Onder leiding van radioastronoom Michael Garrett van de Universiteit van Manchester, de voorzitter van de commisie (en ooit directeur van het Nederlandse radiosterrenkundig instituut Astron), zijn er nu nieuwe regels en aanbevelingen opgesteld voor het geval E.T. contact met ons opneemt.
Dat werd hoog tijd, want de wereld ziet er anders uit dan vijftien jaar geleden – de periode waaruit het oude protocol stamt. In een tijd waarin nepnieuws welig tiert en waarin kunstmatige intelligentie er vrolijk op los fantaseert, is grote zorgvuldigheid geboden bij een wereldschokkende ontdekking als die van een buitenaardse beschaving.
En stel dat dat kunstmatige signaal helemaal niet uit de kosmos komt maar door een hacker in de computer van de telescoop is geplaatst? Als je het opzienbarende nieuws dan meteen wereldkundig maakt, ontstaat er opwinding – of paniek – voor niets.
De belangrijkste richtlijn uit het nieuwe protocol is dan ook: eerst alles grondig wetenschappelijk verifiëren. ‘We roepen niet meteen ‘aliens!’ als we een gek piepje opvangen’, aldus Garrett in een persbericht van het SETI-instituut. ‘De wetenschappelijke methode schrijft voor dat we alles eerst checken, dan nog eens checken, en daarna aan anderen vragen om het te checken.’
Een tweede belangrijke aanbeveling: niet meteen antwoorden. Ja, als je als astronoom echt zeker weet dat je een boodschap van een buitenaardse beschaving hebt opgevangen, wil je misschien ook de eerste zijn die reageert. Maar volgens Garrett en zijn commissieleden is dat een beslissing van de mensheid als geheel, die bij voorkeur door de Verenigde Naties moet worden genomen. Per slot van rekening is het maar de vraag of het verstandig is om ons bestaan kenbaar te maken aan aliens: wie weet hebben die niet het beste met ons voor.
De nieuwe ‘Declaration of Principles’ gaat ook in op praktische aspecten als het beschermen van wetenschappers. Tijdens de coronapandemie hebben we ervaren dat de boodschappers van ingrijpend nieuws hun leven soms niet zeker zijn; het principe ‘don’t shoot the messenger’ lijkt al lange tijd bij het grofvuil te liggen.
Tot slot wordt er een subcommissie van onder andere sociale wetenschappers en ethici in het leven geroepen die advies moet gaan uitbrengen over de te verwachten maatschappelijke consequenties van de ontdekking van buitenaardse intelligentie.
Nu de nieuwe regels zijn geratificeerd door de International Academy of Astronautics, is de hoop dat ook andere organisaties zich erachter zullen scharen, inclusief de Verenigde Naties. Een eerste stap vormt de presentatie, begin oktober, aan de wetenschappelijke gemeenschap, tijdens het 77ste internationale astronautencongres in het Turkse Antalya.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant