Nederlands elftal Met de skyline van New York op de achtergrond, kan Oranje geen indruk maken in de laatste test voor het WK. Niet alleen het missen van kansen is een probleem. „Het is duidelijk dat we dingen moeten aanpassen.”
Bondscoach Ronald Koeman tijdens de oefeninterland tegen Oezbekistan in New York, maandag.
In de schaduw van de bomen staat een klein peloton politieagenten van de New York City Police Department ontspannen op een dijkje te kijken naar Oranje tegen Oezbekistan. Op de achtergrond, met ertussen een aftakking van de Hudson River, blinkt de skyline van Manhattan. Verkeer dendert niet ver van het stadion over snelweg I-278. Overal flitsen gele stipjes langs, deze maandagmiddag in New York, van taxi’s tot klassieke schoolbussen.
Het bescheiden Icahn Stadium op Randalls Island, Manhattan, is met de felblauwe sintelbaan meer gericht op atletiek dan op voetbal. Usain Bolt liep hier in mei 2008 zijn eerste wereldrecord op de honderd meter. Al kent deze plek ook een illuster voetbalverleden: de Braziliaanse legende Pelé maakte er in juni 1975 zijn debuut voor New York Cosmos.
Nu werkt het Nederlands elftal hier, zonder toeschouwers, de laatste test af voor het WK voetbal in de VS, Canada en Mexico. Het lukte voetbalbond KNVB niet om in een groot stadion in New York een oefenduel mét publiek te organiseren. De stad is op dit moment sowieso in de ban van de basketbalfinale in de NBA, maandagavond speelden de New York Knicks in Madison Square Garden de derde wedstrijd tegen San Antonio Spurs. President Donald Trump zou komen, was de verwachting.
Waar Oranje twee jaar geleden in de halve finale van het EK zorgde voor een volksverhuizing naar Dortmund, begint deze WK-campagne in de VS sober. In relatieve rust werkte het een vierdaags trainingskamp af in Orangeburg, ten noorden van New York. Voor het vertrek naar het basiskamp in Kansas City, deze dinsdag, speelde Oranje twee oefenpotjes tegen WK-debutant Oezbekistan, 51ste op de FIFA-wereldranglijst. Alleen het eerste duel telde als officiële interland.
„Ik ben heel erg benieuwd”, zei directeur betaald voetbal Marianne van Leeuwen maandagochtend bij een persmoment op het Nederlands consulaat-generaal aan 3rd Avenue. Want, legde ze uit: bondscoach Ronald Koeman had gezegd dat hij begint met de basiself die ook zal starten in het eerste WK-duel tegen Japan komende zondag. Een generale repetitie dus.
Invaller Guus Til (uiterst rechts) krijgt in de slotfase een rode kaart na hands.
„Doe maar!”, roept aanvoerder Virgil van Dijk als middenvelder Ryan Gravenberch halverwege de eerste helft dreigt aan te leggen voor een afstandsschot. „Jammer, jammer”, roept hij, als die poging ruim over gaat – richting Manhattan.
Koeman staat in het eerste kwartier geïrriteerd langs de lijn bij twee onzorgvuldige passes van diezelfde Gravenberch. Twee keer lijdt het tot balverlies. Als Gravenberch links kan openen op de opkomende linksback Micky van de Ven, wijst Koeman: dáár moet hij spelen. Gravenberch doet dat pas in tweede instantie. „Eerder!”, roept Koeman vervolgens.
Oranje domineert in de eerste helft, maar kort voor rust ontbreekt de verdedigende organisatie een aantal keer. En wordt duidelijk hoe kwetsbaar de ploeg is onder druk. Oezbekistan heeft niet de creativiteit en kracht om daarvan te profiteren.
Spelers voelen soms nog niet aan wat in bepalende fases van een wedstrijd nodig is. Koeman roept naar verdediger Van de Ven die tegen het eind van de eerste helft, bij een 1-0 voorsprong, in zijn ogen te hoog staat. „Micky kom terug, nog één minuut.” Van de Ven loopt rustig terug.
Zo is de twijfel bij Oranje zes dagen voor het eerste WK-duel zichtbaar. Net als in het verloren oefenduel tegen Algerije afgelopen woensdag, lukt het niet om een duel tegen een relatief beperkte tegenstander te controleren. Oranje wint ternauwernood met 2-1, na een chaotische slotfase.
Cody Gakpo benutte twee strafschoppen, waarvan de winnende diep in blessuretijd. Igor Sergejev tikte kort ervoor de 1-1 binnen in een bijzonder slordige fase van Oranje. Dat was gefrustreerd over een rode kaart voor invaller Guus Til vanwege hands. Een domper was het geblesseerd uitvallen van doelman Bart Verbruggen – onduidelijk is nog hoe ernstig het is.
Cody Gakpo maakt de winnende 2-1 uit een strafschop.
Problematisch zijn de vele gemiste kansen. Spits Donyell Malen schuift een opgelegde mogelijkheid naast, nadat hij woensdag tegen Algerije ook enkele keren faalde. Rechteraanvaller Crysencio Summerville wordt in de openingsfase gelanceerd, maar speelt de bal net te ver voor zich uit. Na een goede aanval lukt het middenvelder Tijjani Reijnders niet binnen te koppen. Later mist Summerville, die met zijn snelheid voor veel dreiging zorgt, ook nog een open kans.
Positief voor Oranje is dat het die mogelijkheden wel creëert. Via de flanken – met links het koppel Van de Ven-Gakpo en rechts Denzel Dumfries-Summerville – is de ploeg zeer creatief, snel en dus gevaarlijk. Maar de aanvallers zijn niet efficiënt. Koeman noemt het „ondermaats” dat in twee opeenvolgende oefenduels geen goals zijn gemaakt uit open spel. „Als je dusdanige kansen creëert” maar alleen twee strafschoppen benut, zegt Koeman, „dan gaan we niet ver komen”.
Er zijn meer problemen. In de opbouw oogt Oranje regelmatig statisch. Rechter centrale verdediger Jan Paul van Hecke is minder beweeglijk dan de geblesseerd afgevallen Jurriën Timber, die meer dynamiek en creativiteit brengt. Ook ontbreekt het aan variatie op het middenveld – met Reijnders en Gravenberch die vaak naast elkaar spelen.
„Het is duidelijk dat we dingen moeten aanpassen”, zegt spelmaker Frenkie de Jong. „Ik denk dat de positionering in balbezit misschien soms iets anders kan. Dus keuzes aan de bal, dat we ook [beter] weten wáár we naar toe spelen. Als we dat veranderen, gaan we automatisch beter spelen.”
Zo vliegt Oranje dinsdag met enkele uitdagingen naar Kansas City. „Er zijn genoeg dingen die beter moeten”, zegt Koeman, met een rood aangelopen hoofd – zijn donkere pet die hij na de rust droeg is inmiddels af.
Achter hem doen de reserves hun warming-up voor het tweede oefenpotje tegen Oezbekistan – waarin twee keer 30 minuten wordt gespeeld. Oranje verliest die met 2-1.