De zittende Armeense premier Nikol Pasjinjan is er ondanks zijn stevige verkiezingswinst niet in geslaagd de beoogde tweederdemeerderheid van de zetels binnen te slepen. De grondwetswijzigingen die nodig zijn om vredesgesprekken met buurland Azerbeidzjan voort te zetten, kan zijn partij nu niet eigenhandig doorvoeren.
is correspondent Rusland van de Volkskrant.
Volgens de voorlopige einduitslag krijgt Pasjinjans Burgercontract 64 van de 101 zetels. Dat is voldoende om veranderingen door te voeren in bijvoorbeeld de kieswet, maar om de grondwet te kunnen wijzigen zijn minimaal 68 zetels vereist. De twee oppositiepartijen die een fractie hebben in het nieuwe parlement zijn niet van zins Pasjinjan tegemoet te komen.
De partij Sterk Armenië van Pasjinjans grootste rivaal Samvel Karapetjan won volgens de voorlopige uitslag 21 zetels. De pro-Russische Karapetjan beticht de centrale kiescommissie ervan het tellen van de stemmen ’s nachts te hebben onderbroken toen duidelijk werd dat Pasjinjans partij het beduidend slechter deed dan verwacht. Maar hij onthoudt zich van verder commentaar tot de definitieve uitslag wordt bekendgemaakt.
Karapatjan heeft huisarrest en wordt ervan beschuldigd dat hij heeft opgeroepen tot een gewelddadige machtsovername. Hij kreeg wel de gelegenheid zijn stem uit te brengen. Volgens Karapetjan zijn zevenhonderd leden van zijn partij opgepakt in de aanloop naar de verkiezingen en zitten er 75 in voorarrest.
De partij van Karapetjan, noch de oppositiegroep Armenië-Alliantie zijn bereid om Pasjinjan ook maar ergens tegemoet te komen. Toch toonde Pasjinjan zich in zijn nachtelijke persconferentie na het sluiten van de stembussen positief over de uitslag en de gevolgen ervan voor het vredesproces, al wilde hij niet ingaan op de vraag hoe hij nu toch een grondwetswijziging kan realiseren.
‘Ik hoop dat dit positief wordt ontvangen in Turkije en Azerbeidzjan. We moeten de vrede tussen Armenië en Azerbeidzjan institutionaliseren’, aldus de premier. ‘Turkije moet de grens openen en natuurlijk moeten we diplomatieke betrekkingen aanknopen.’
Armenië en Azerbeidzjan hebben vooral het afgelopen jaar vooruitgang geboekt in de besprekingen over een duurzame vrede, na drie decennia van oorlog en spanning in en om de enclave Nagorno Karabach in Azerbeidzjan en de Armeense grensregio’s. Armenië is op ieder moment bereid te tekenen, maar Azerbeidzjan stelt voorwaarden, zegt politicoloog en onderhandelingsexpert Narek Minasyan. Eerder dit jaar bezocht hij de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe, als lid van een van de eerste Armeense missies daar in meer dan dertig jaar.
‘Azerbeidzjan eist dat de Armeense grondwet wordt gewijzigd, omdat daar volgens hem territoriale claims in staan’, zegt Minasyan (35). ‘Wij zijn het daar niet mee eens en het heeft geleid tot een pauze in het onderhandelingsproces.’
Zoals het er nu uitziet kan Pasjinjan niet eigenhandig de vereiste veranderingen doorvoeren. ‘Als de regeringspartij of welke partij ook geen constitutionele meerderheid heeft in het parlement, komt er een impasse in het vredesproces’, aldus Minasyan. ‘In dat geval hebben we waarschijnlijk een nieuwe onderhandelingsronde nodig met Azerbeidzjan, want we moeten de nieuwe situatie evalueren.’
Dat vredesakkoord zal er dus voorlopig waarschijnlijk niet komen, maar volgens Minasyan is er hoe dan ook belangrijke vooruitgang geboekt in het proces van de demarcatie van de grenzen en op het gebied van communicatie.’
Dat laatste geldt dan eerst en vooral voor de afspraken die zijn gemaakt, onder toezicht van de Amerikaanse president Donald Trump, voor een corridor die Azerbeidzjan via Armeens grondgebied moet verbinden met de Azerbeidzjaanse exclave Nachitsjevan, als onderdeel van een handelsroute die China en Europa met elkaar moet verbinden.
Dat initiatief behelst ook de heropening van de grenzen van Armenië met Azerbeidzjan en Turkije. De aanleg van de corridor, met de welluidende naam Tripp (Trump Route for Peace and Prosperity), moet al dit jaar beginnen.
‘Het vredesproces zelf is een erg emotionele aangelegenheid’, weet Minasyan. ‘Veel mensen denken dat we een vredesverdrag tekenen en dan vrienden zullen zijn. Dat is niet realistisch, gezien de decennia van vijandschap die achter ons liggen. De wonden zijn nog heel vers en de humanitaire gevolgen nog altijd zichtbaar.’
Volgens de expert is nu vooral realpolitik nodig, het herstel van diplomatieke betrekkingen, demarcatie van de grenzen en hervatting van wederzijdse handel. ‘Maar dat betekent niet dat we ons in de komende jaren zullen verzoenen. Daarvoor zijn tientallen jaren nodig. Beide partijen hebben tijd nodig om de trauma’s van dit conflict te verwerken.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant