Dreigt de oorlog in het Midden-Oosten weer uit de hand te lopen, nu Israël en Iran het direct op elkaar gemunt hebben? We bellen met correspondent Rob Vreeken. ‘Het bestand is een voortzetting van de oorlog met andere middelen.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Rob. Iran vuurde zondagavond raketten af op Israël, als vergelding voor Israëlische aanvallen op Beiroet. Wat is de strategie van Teheran?
‘Iran is duidelijk over zijn bedoelingen: het wil dat Israël stopt met het aanvallen van Libanon. Er is op dit moment een diplomatiek proces gaande tussen Israël en de Libanese regering over een bestand, maar dat weerhoudt Israël er niet van Beiroet onder vuur te nemen. Ik zag ergens voorbij komen dat het bestand een ‘voortzetting is van de oorlog met dezelfde middelen’ – vrij naar oorlogsstrateeg Carl Von Clausewitz’ uitspraak ‘oorlog is voortzetting van de diplomatie met andere middelen’. Dat typeert wel aardig wat we hier zien.’
‘Hezbollah is een belangrijk instrument voor Iran in het Midden-Oosten.’ In de oorlog tegen de Verenigde Staten en Israël heeft Hezbollah Iran ook duidelijk gesteund. Dus de machthebbers in Teheran staan bij hen in het krijt. Ze moesten iets doen om Hezbollah te beschermen.’
De afgelopen tijd leek Libanon op een apart spoor te zijn beland in het diplomatieke proces. Wil Iran dat op deze manier tegengaan?
‘Zeker. Iran wil nadrukkelijk niet dat Libanon wordt losgezongen van het onderhandelingsproces met de VS, dat overigens ook op een laag pitje staat. Ze hebben ook steeds duidelijk gezegd: als hier bij ons een staakt-het-vuren komt, moet die er ook komen in Libanon. In april leek Teheran van Trump zijn zin te krijgen, maar we zagen al dat de afspraken in Libanon minder waard waren. Je kan deze aanvallen zien als een poging om daar verandering in te brengen.’
‘Iran meent een sterke positie te hebben in de onderhandelingen. Je kan je afvragen of ze hiermee niet te overmoedig worden, maar het zou goed kunnen dat ze zich veel kunnen veroorloven. Met het afsluiten van de Straat van Hormuz heeft Iran zichzelf een machtig wapen gegeven in de onderhandelingen.’
‘Ten aanzien van Israël is dat wapen wel minder effectief dan ten aanzien van de VS. Als het gaat om Hezbollah, trekt Israël zich weinig aan van de sluiting van de zeestraat. Israël is minder afhankelijk van wat er doorheen komt.’
Is Israël wel geïnteresseerd in een bestand in Libanon?
‘Je kan twee redenen bedenken voor de Israëlische premier Benjamin Netanyahu om toch nog uit te pakken in Libanon terwijl de onderhandelingen bezig zijn. De eerste is dat Israël militair gezien zo veel mogelijk wil binnenhalen voordat Trump een akkoord bereikt met Iran, waarvan Libanon ook onderdeel is.
‘Een tweede overweging zou kunnen zijn dat Israël de onderhandelingen wil saboteren. Netanyahu ziet de onderhandelingen tussen de VS en Iran niet zitten. Dus als deze aanvallen over en weer de chaos vergroten en de kansen op een akkoord verstoren, dan zal Netanyahu daar niet rouwig om zijn.’
‘Ik was vrijdag in Noord-Israël, aan de grens met Libanon. Dorpen daar liggen nog steeds in de vuurlinie. Je hoort daar de hele dag door het geluid van Israëlisch artilleriegeschut of van Hezbollah-projectielen die uit de lucht worden geschoten. Je zal daar geen mensen horen zeggen dat er zoete broodjes gebakken moeten worden met Hezbollah. Zij willen dat het Israëlische leger Hezbollah op de knieën dwingt, net als grote delen van de rest van de Israëlische samenleving.’
President Trump zei Netanyahu gemaand te hebben af te zien van een tegenreactie, die er toch kwam. Dreigt hij de controle te verliezen?
‘Je zou best kunnen zeggen dat hij die al maanden kwijt is. Trump probeerde na de Iraanse aanval zondag de boel te temperen. Hij benadrukte dat er geen slachtoffers waren gevallen in Israël. Dat is wel opvallend. In normale omstandigheden zou een Amerikaanse president moord en brand schreeuwen als Iran Israël zou aanvallen, nu doet hij zijn best om te benadrukken dat die aanval niet zo veel voorstelde.
‘Het ziet er allemaal tamelijk wanhopig uit, juist omdat hij zo nadrukkelijk hengelt naar een akkoord met Iran. Dat zien de Iraniërs ook. Die denken daardoor dat ze nog wel even kunnen doorgaan met eisen stellen.’
Zouden de onderhandelingen ook kunnen mislukken door de aanvallen van vannacht?
‘Dat is niet te voorspellen, juist ook omdat Libanon en de Straat van Hormuz op dit moment nog twee aparte theaters zijn. Iran heeft afgelopen weekend gezegd dat het niet betekent dat de onderhandelingen voorbij zijn. Pakistan is nog steeds bezig met bemiddelen. En Trump houdt ook nog vol dat er snel een akkoord komt.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant