Ban This Book verscheen al in 2017, maar werd pas onlangs vertaald. Misschien omdat de roep om boekenverboden ook in Nederland luider is geworden, zoals kinderboekenschrijver Pim Lammers heeft gemerkt. Voor dit boek was er dan ook geen passendere vertaler geweest.
Brutaal gedrag, ongezonde eetgewoonten of 24 keer het woord ‘scheet’: het blijkt verbazend makkelijk om volstrekt onschuldige kinderboeken verdacht te maken. Zeker in de Verenigde Staten, waar zelfs het wereldberoemde zoekboek Waar is Wally? op de lijst met vaakst verboden boeken staat, vanwege een dame die zonder bikinitopje op haar buik ligt te zonnen.
Dat merken de 10-jarige Amy Anne en haar vrienden als ze in Verbied dit boek van de Amerikaanse schrijver Alan Gratz, vertaald door Pim Lammers, gierend van het lachen op zoek gaan naar argumenten om álle meer dan vijfduizend boeken van hun schoolbibliotheek op de zwarte lijst te krijgen.
De aanleiding van al die hilariteit is minder grappig. Als Amy Anne op een middag in de schoolbibliotheek komt, ontdekt ze dat een bezorgde moeder het bestuur zo ver heeft gekregen om een seksueel voorlichtingsboek, enkele griezelverhalen en de twaalf delen van de populaire serie Kapitein Onderbroek te laten verwijderen.
Haar eigen lievelingsboek, Het wonderlijke archief van mevrouw Fitzalan, is ook al geschrapt. Deze Amerikaanse klassieker, in Nederland in 1983 bekroond met een Vlag en Wimpel, gaat over twee kinderen die weglopen en zich dagenlang in een museum verstoppen. Ongepast, volgens het klachtenformulier: het zou ongehoorzaam gedrag bevorderen.
Amy Anne krijgt het boek alsnog van haar ouders en besluit om ook alle andere verboden boeken te gaan verzamelen. Als haar vrienden daar lucht van krijgen en de boeken ook willen lezen, lopen de verwikkelingen rond de illegale bibliotheek in het kluisje van Amy Anne al snel heerlijk uit de hand, met geheime bijeenkomsten, stiekeme briefjes en vervalste omslagen.
Gratz schrijft normaal oorlogsverhalen, zoals De jongen die tien concentratiekampen overleefde (2013). Dat is te merken: hij bouwt de spanning kundig op en zorgt dat zijn helden een paar keer behoorlijk in het nauw worden gebracht. In zijn woorden klinkt het beroep van schoolbibliothecaressen, die in de VS geacht worden om eerst bibliotheekwetenschappen te studeren, bijzonder aanlokkelijk. De leesgekke Amy Anne droomt ervan om met microscopen boeken te onderzoeken en ‘nieuwe woorden rond te laten kolken in maatbekers’.
Mooi van de uitgever om Pim Lammers te vragen dit te vertalen. In 2023 kwamen zijn verhalen en gedichten, waarin genderdiversiteit als iets heel alledaags aan de orde komt, hem op doodsbedreigingen uit conservatieve hoek te staan. Hij zal het hartgrondig eens zijn met Amy Anne: wie begint met één titel te verbieden, eindigt met een lege kast.
Ban This Book verscheen in Amerika al in 2017, maar werd pas onlangs vertaald, misschien omdat intussen is gebleken dat ook in Nederland mensen zijn die ver willen gaan om boeken te verbieden, zoals Lammers heeft gemerkt. Ban This Book werd in Florida op een zwarte lijst gezet, waarmee de ironie compleet is. Ongetwijfeld heeft dat het succes van het boek alleen maar vergroot.
Maar wat dit onderhoudende boekenwurmenavontuur bovenal sympathiek maakt, is het nergens nuffige, volstrekt vanzelfsprekende, hartstochtelijke pleidooi voor openbare bibliotheken en zelf bepalen wat je leest. Verbied dit boek is het ultieme bewijs dat het verbieden van boeken de beste leesbevordering is.
Alan Gratz: Verbied dit boek (9+). Uit het Engels vertaald door Pim Lammers. Kluitman; 265 pagina’s; € 17,99.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant