Peru kiest zondag opnieuw een president. Het land heeft er de afgelopen tien jaar acht versleten, en de twee huidige kandidaten zijn allebei niet erg populair. De keuze gaat tussen de rechtse Keiko Fujimori en de linkse Roberto Sánchez.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Fujimori heeft de laatste vier presidentsverkiezingen in de laatste ronde verloren. Haar campagne draait om de belofte dat zij recht en orde zal herstellen. Fujimori is de dochter van Alberto Fujimori, die tien jaar president was en Peru van 1990 tot 2000 regeerde als een dictator.
Fujimori’s tegenstander, Roberto Sánchez, geldt als een outsider. Hij is lid van het congres en een voormalig minister van Handel. Sánchez slaagde er in april maar ternauwernood in tweede te worden om het tegen Fujimori te kunnen opnemen.
Fujimori vecht tegen Sanchez, maar ook tegen de naam van haar vader. Hij regeerde Peru als een dictator, sloot leden van de oppositie op, sluisde enorme bedragen naar zijn privérekeningen en gebruikte het leger om de terreurorganisatie ‘Lichtend Pad’ te bestrijden en om zijn eigen macht te verstevigen.
Hij pleegde zelfs een coup, maar moest vanwege aanzwellende protesten uiteindelijk in 2000 vluchten. In 2005 werd hij in Chili opgepakt en twee jaar later werd hij in Lima tot 25 jaar gevangenisstraf veroordeeld. In 2024 overleed hij, negen maanden nadat hij vervroegd was vrijgelaten.
In feite kiest Peru zondag geen president, maar een manier van leven. Volgens waarnemers is het land hard op weg een mafiastaat te worden, waarin criminele bendes fortuinen verdienen aan illegale goudwinning, houtkap en drugshandel.
De mijnbouw heeft het land sinds begin deze eeuw jarenlang overeind gehouden, en van Peru, ondanks politieke strubbelingen zelfs een redelijk stabiel land gemaakt. De economie groeide, en de armoede nam af. Maar sinds 2016 wordt de politieke stabiliteit bedreigd door permanente ruzie tussen het congres en de zittende president.
Keiko Fujimori is een drijvende kracht in deze machtsstrijd. Zij verloor weliswaar vier achtereenvolgende presidentsverkiezingen, maar haar partij werd wel een doorslaggevende machtsfactor in het congres. Vanuit de oppositie blokkeerde haar ‘Fuerza Popular’ (kracht van het volk) met haar medestanders presidentiële besluiten en liet zij presidenten afzetten.
Dat kan het congres doen op grond van een artikel in de wet dat bepaalt dat een president uit zijn functie mag worden gezet in geval van ‘morele ongeschiktheid’. Of, zoals waarnemers het zeggen: ‘Peru kiest een president, maar het congres is de baas.’
In tien jaar tijd heeft het congres zeven van de acht presidenten het leven onmogelijk gemaakt. De vertrekkende president, José María Balcázar, is 83 en pas sinds februari 2026 in functie.
De voortdurende wisseling van presidenten heeft de stabiliteit in Peru geen goed gedaan. Criminele bendes beheersen de illegale handel in goud, hout en drugs, en met het geld dat die handel oplevert kopen ze wapens en macht. De bedragen zijn enorm.
Volgens Associated Press werd vorig jaar 100 ton goud illegaal gewonnen, bijna evenveel als de 109 ton goud die legaal uit de grond werden gehaald. Met die goudhandel was 7 miljard dollar gemoeid, met de drugssmokkel 1,2 miljard dollar. Criminelen maken zich bovendien op steeds grotere schaal schuldig aan afpersing, ontvoering en moord.
Volgens de onafhankelijke Amerikaanse denktank Council on Foreign Relations (CFR) is Peru hard op weg een mafiastaat te worden. De economie, die vroeger door technocraten werd geleid, is volgens de CFR meer en meer in handen van ‘het kortetermijndenken van politici’ gevallen, die de snelle winst boven het belang van het volk stellen.
Steeds meer inwoners zouden Peru verlaten omdat ze ‘niet in een mafiastaat willen leven’, aldus CFR.
Zondag kiezen de Peruanen behalve een president ook een parlement en een senaat. De senaat, die 60 zetels telt, is niet meer gekozen sinds 1990, toen Alberto Fujimori aan de macht kwam. Het congres van afgevaardigden, dat zondag eveneens gekozen wordt, telt 130 zetels. Volgens een peiling van Ipsos trekt de populariteit van Sánchez aan, en heeft hij nu een lichte voorsprong op Fujimori.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant