Als columnisten zich rechtstreeks tot de lezer richten is het meestal goed mis. Dan is het oorlog, of zijn ze eruit gegooid door de krant. Maar Angela de Jong had deze week in het AD een verzoek aan de jeugd. „Lieve jongeren, ga alsjeblieft kinderen maken.” Een zin die je onmiddellijk naar de telefoon doet grijpen voor een afspraak in de sterilisatiekliniek.
Jarenlang was het verhaal dat we met veel te veel mensen op deze aarde rondliepen, en eerlijk gezegd was dat ook wel te merken. Je hoefde maar de tweedeklascoupé van een willekeurige sprinter in te stappen om tot de conclusie te komen dat het wel wat rustiger aankon met dat vermenigvuldigen. Demografen wezen consequent op de gevaren van overbevolking, er konden simpelweg niet nog meer mensen met behoefte aan geïmporteerde avocado’s en vliegreizen bij.
De laatste tijd lijkt er iets veranderd. Het CBS berekende dat in 93 procent van de gemeenten vrouwen in 2024 gemiddeld minder kinderen kregen dan in 2014, en dat was kennelijk ook weer niet helemaal de bedoeling. De Jong haalt in haar column emeritus hoogleraar demografie Jan Latten aan, die opmerkte dat „de kinderen die nu niet worden geboren” over twintig jaar ook niet „mantelzorger of aan het werk” zijn. Waarschijnlijk waren die kinderen toch influencer of student Finance & Control geworden. In het beste geval bouwden ze aan zorgrobots die de verzorgingstehuizen moeten bestieren.
Op NPO Radio 1 wees onlangs ook demografisch onderzoeker Daniël van Wijk op de kinderwens van de arbeidsmarkt. „Op termijn is het slecht voor de economie” als er zo weinig kinderen worden geboren, omdat er dan geen mensen zijn die „personeelstekorten kunnen opvullen”. Elke keer als ik de woorden „slecht voor de economie” hoor, sterven er duizend eicellen in mij, zoveel is zeker.
Volgens Van Wijk krijgen mensen gemiddeld net wat minder kinderen dan ze zeggen te willen, bijvoorbeeld omdat het onbetaalbaar is, en zou beleid hier iets aan kunnen doen. Maar het zou natuurlijk ook kunnen dat mensen er na de eerste achterkomen dat het allemaal zo leuk niet is en het er bij nader inzien bij laten – niet iedereen hoeft zo dol op ‘koters’ te zijn als De Jong.
Hier in Nederland kunnen we de krant dichtslaan of de radio uitzetten, maar in Frankrijk hebben ze het moeilijker: daar krijgen alle 29-jarigen deze zomer een brief met het verzoek of ze eens willen nadenken over hun vruchtbaarheid en kinderwens. Er schijnt zelfs een zin over de biologische klok in te staan. Het zou wat zijn als Macron, een kinderloze man, de afzender is (goed, drie stiefkinderen, maar daar krijgt alleen Brigitte de credits voor).
Vraag blijft ook hoeveel effect zo’n brief heeft, niemand wil immers het gevoel hebben dat hij of zijn kind onderdeel is van een of ander eng Lebensborn-project. Als je als overheid per se meer baby’s wil zien kun je beter een andere brief sturen, in de trant van: ‘Jongens, we gaan binnenkort een tijdje eenkindpolitiek proberen, misschien zelfs nulkindpolitiek.’ Eens afwachten hoeveel dikke buiken er dan op de boulevards te zien zijn.
Het getuigt natuurlijk wel van lef om mensen te vragen aan kinderen te beginnen nadat je eerst een klimaat hebt geschapen waarin het al moeilijk is om jezelf in leven te houden, laat staan een baby. Ook in Nederland is het niet te doen. Waar moet dat kind wonen nadat het uit de baarmoeder is getrokken? En hoe moeten de ouders een pot Olvarit betalen? Je kunt zoiets alleen met goed fatsoen van 29-jarigen vragen als je ze vanuit de staat ook een huis met kinderkamer en een nanny aanbiedt. Zo niet, dan moet je als overheid niet raar opkijken als je ongewenst kinderloos blijft.