is econoom en publicist.
Het economisch beeld, schreef het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze week, is ‘even negatief’ in mei. Dus: het ging al tamelijk beroerd met de Nederlandse economie in april. En in mei is er niets veranderd. Laten we kijken. En: zijn er lichtpuntjes? Of zijn de voortekenen juist somber?
Met ‘economisch beeld’ bedoelen de cijferaars van het CBS een combinatie van liefst dertien economische indicatoren, variërend van economische groei, werkloosheid en huizenprijzen tot het vertrouwen in de economie van zowel consumenten als producenten. Elf van de dertien indicatoren staan op rood, twee op groen. De uitvoer doet het iets beter dan gemiddeld, het aantal faillissementen is iets lager dan gemiddeld. Verder is het lou loene.
Het CBS tekent plaatjes van het verloop van dat economisch beeld in de tijd, zelfs sinds het begin van deze eeuw. Het patroon is steeds dat van een golf. Het economisch getij zwelt aan, zodat alle indicatoren duiden op hoge groei, de economie verkeert vervolgens korte tijd in de hoogste staat van groei, waarna het getij zich terugtrekt en de indicatoren een voor een ondergemiddelde waarden aannemen. De indicatoren staan een oogwenk in het rood. En vervolgens zwelt de economische golf weer aan.
Maar deze keer lijkt er iets vreemds aan de hand. Of in elk geval: iets nieuws. De economie is wel omlaaggegleden sinds de top in augustus 2022, bijna vier jaar geleden. En de seinen van het economisch beeld zijn ook gewoon van groen op rood gesprongen sinds oktober 2023. En het leek er twee jaar geleden, in juni 2024, ook wel even op dat het diepste dal van de golf was bereikt. Maar dat was valse hoop. Sindsdien blijft het economisch beeld namelijk negatief, nu al twee jaar achtereen. En dat is deze eeuw niet eerder voorgekomen.
Hoe kan de economie een kontje krijgen? Niet van het kabinet. Ofschoon het bevorderen van de economische groei een van de vier speerpunten is uit het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD, analyseerde het Centraal Planbureau dat het effect van het voorgenomen beleid van de coalitie op de economische groei gelijk is aan nul. Nada. Niks. De economie moet het zelf doen.
Een lichtpuntje hierbij is dat bedrijven, vanwege de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, meer beginnen te investeren in automatisering. In de jaarlijkse conjunctuurenquête, waarover het CBS deze week ook rapporteerde, geven twee op de drie bedrijven aan last te hebben van personeelskrapte. Zeiden de meeste bedrijven vorig jaar nog dat ze de krapte te lijf gingen door een aantrekkelijker werkgever te worden, nu is het parool: investeren in robotisering en kunstmatige intelligentie.
Maar sombere voortekenen zijn er helaas ook. Door de gestegen energieprijzen loopt de inflatie snel op (in Nederland 3,5 procent in mei volgens de eerste snelle raming) en dit leidt bijna zeker tot renteverhogingen door de Europese Centrale Bank later dit jaar. Als de Nederlandse economie al tekenen van een conjuncturele opleving zou gaan vertonen, maken renteverhogingen daar een einde aan, vrees ik.
We hangen dus met zijn allen wat onderuitgezakt op de bank, qua economie. Nou is het daar heus niet zo slecht toeven. Maar er komt hopelijk snel een moment dat we uitgerust weer in de benen kunnen. Een vrolijk economisch beeld doet ook wonderen voor het nationale humeur.
Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.