Vier maanden lang probeerden joodse organisaties het tegen te houden, maar rapper Ye treedt deze zaterdag en maandag op in Arnhem. ‘Nu hij toch komt, kun je dat ook zien als een kans om met hem in gesprek te gaan.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
Wat hij zoal hoort van de leden over de komst van rapper Ye naar Gelredome? Voorzitter David Simon van de Nederlands Israëlitische Hoofd Synagoge in Arnhem hoeft niet lang over de vraag na te denken. De leden vinden het een schande, zegt hij. Een schande dat een artiest die zichzelf nog niet zo lang geleden een nazi noemde, en die in zijn webshop T-shirts met een hakenkruis verkocht, nu komt optreden in hun stad. Een schande dat tienduizenden hem zullen toejuichen.
Groot is de Joodse gemeenschap in Arnhem niet, zegt Simon. Bij zijn synagoge, die een orthodoxe signatuur heeft, zijn ‘een kleine 35 leden’ aangesloten. ‘De jongste is midden zestig, de oudste 91.’ Het is een direct gevolg van de Shoah, de Jodenvervolging, toen 90 procent van de Arnhemse Joden werd afgevoerd en vermoord. ‘Er was hier een bloeiende gemeenschap, dit was de hoofdsynagoge van Gelderland, met een eigen opperrabinaat. Dat krijg je nooit meer terug.’
Ze hebben een prachtig gebedshuis, dat wel. Een enorm gebouw tegenover de Eusebiuskerk, een Rijksmonument dat over een paar jaar de respectabele leeftijd van 175 jaar zal bereiken. Maar daar komen ze nog sporadisch samen. Eens in de zes weken, en vaak is het de vraag of ze de tien mannen op de been krijgen die nodig zijn voor een joodse dienst. ‘Ze moeten uit de hele regio komen, tot Zwolle aan toe. En dan zitten we met twaalf mannen en vier vrouwen in dat enorme gebouw. Het is eigenlijk heel verdrietig.’
Het geeft aan hoe klein en kwetsbaar de Joodse gemeenschap in Nederland is, zegt Simon. En het verklaart hoe gevoelig het ligt als een artiest die in mei 2025 nog een nummer met de titel Heil Hitler uitbracht, hier in de stad komt optreden.
Met gevoel voor ironie: ‘Met alle Joden van Nederland krijg je Gelredome niet vol, hoor.’
De afgelopen maanden ontspon zich een verhit debat over de komst van Kanye West, de Amerikaanse rapper die sinds 2018 als Ye door het leven wenst te gaan.
Joodse organisaties bestookten betrokken instanties met brieven, twintigduizend mensen tekenden een petitie om Ye geen podium in Nederland te geven en de Tweede Kamer nam een motie aan die opriep tot een inreisverbod voor de artiest.
Al die inspanningen bleken tevergeefs. De burgemeester van Arnhem, Ahmed Marcouch, zag geen mogelijkheden om een vergunning voor het concert te weigeren, hoe afkeurenswaardig hij de uitspraken van Ye ook vindt. Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie oordeelde dat er geen grond is voor een inreisverbod. Een poging van het Centraal Joods Overleg (CJO) om de minister via een kort geding terug te fluiten, strandde deze week.
En dus staat Ye deze zaterdag en maandag gewoon op het podium. Waarom lukte het niet dat te voorkomen? En was dat vanuit rechtsstatelijk perspectief überhaupt een serieuze optie?
‘Ye live concert, Gelredome Stadium Arnhem, 06 June 2026.’ Die tekst verscheen op 10 februari in kapitalen op de website van Gelredome. Daaronder: ‘Exclusively in The Netherlands’.
Het optreden zou het eerste Europese concert van de artiest worden sinds 2014. ‘Ye staat bekend om grootschalige liveproducties waarin muziek, performance en visuele elementen samenkomen’, meldde het stadion. ‘Het concert in Gelredome belooft een bijzondere avond te worden voor fans.’
Het protest kwam snel op gang. Diezelfde middag schreef het Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi) op X zich ‘grote zorgen’ te maken over het optreden. ‘West heeft recentelijk meerdere keren Hitler geprezen en nazisymbolen gebruikt. Dat zijn keuzes met een historische lading.’
En in een volgend bericht: ‘Kanye West is populair onder jongeren en heeft enorme culturele invloed. Zijn antisemitische provocaties worden online nagepraat en genormaliseerd. Dat vergroot het risico dat antisemitische ideeën zich verspreiden en dat jongeren dit gedrag zelf overnemen, online, op school en op straat. De drempel voor haatmisdaden wordt op deze manier verlaagd.’
Het Cidi riep de Tweede Kamer en burgemeester Marcouch op in te grijpen: ‘Zeg nee tegen haat en cancel dit concert.’
Dergelijke zorgen vonden niet bij iedereen weerklank. Ondanks de forse ticketprijzen bleek de belangstelling voor het concert enorm. In de voorverkoop, die chaotisch verliep, ontstond op een zeker moment een wachtrij van driehonderdduizend mensen, ook omdat het erop leek dat dit een van de enige concerten in Europa zou worden. Al snel kondigde organisator J.Noah Entertainment een tweede concert aan.
Kanye Omari West (48) was nooit vies van een relletje. De artiest, die zich sinds de eeuwwisseling ontpopte als een van de grootste rappers aller tijden, verkocht wereldwijd tientallen miljoenen albums en won 24 Grammy Awards. Op Spotify zijn enkele van zijn nummers circa twee miljard keer beluisterd.
Maar hij raakte ook geregeld in opspraak. Zo zei hij in 2005, tijdens een live uitgezonden inzamelingsactie na de orkaan Katrina, recht in de camera: ‘George Bush doesn’t care about black people!’
In 2009 beklom hij het podium bij de uitreiking van de Video Music Awards. Hij nam de microfoon over van Taylor Swift, die zojuist een prijs had gewonnen, om te verkondigen dat Beyoncé die prijs eigenlijk had verdiend. Ruim tien jaar later kondigde hij aan te willen meedoen aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen.
Vanaf 2022 ontspoorde hij. Zo verscheen West in oktober bij de Paris Fashion Week in kleding met daarop de tekst ‘white lives matter’, een slogan die wordt gebruikt door racistische bewegingen.
Kort daarna verspreidde hij via sociale media een aantal antisemitische berichten, zoals: ‘I’m a bit sleepy tonight but when I wake up I’m going death con 3 On JEWISH PEOPLE.’ Dit wordt gezien als een verwijzing naar de term ‘defcon’, die de mate van paraatheid van het Amerikaanse leger aangeeft.
In een interview met complotdenker Alex Jones zei hij: ‘I see good things about Hitler also.’ Nog geen week later riep hij Joden tijdens een ander interviews op Hitler te vergeven.
Ruim een jaar later bood hij excuses aan. ‘Het was niet mijn bedoeling om te beledigen of te kleineren, en ik betreur ten zeerste de pijn die ik mogelijk heb veroorzaakt’, schreef hij in het Hebreeuws op X. ‘Uw vergeving is belangrijk voor mij.’
Die excuses trok hij in februari 2025 op hetzelfde platform weer in. ‘I am a Nazi’, schreef hij. En: ‘Hitler was sooooo fresh.’ Kort daarna begon hij via zijn websites T-shirts te verkopen met de afbeelding van een hakenkruis. Een paar maanden later lanceerde hij een nummer met de titel Heil Hitler.
‘Ik ben geen nazi of antisemiet’, schreef hij een jaar later in een grote advertentie in The Wall Street Journal, waarin hij opnieuw excuses aanbood. ‘Ik ben dol op Joodse mensen.’ Hij weet zijn gedrag aan een bipolaire stoornis die tot uiting zou zijn gekomen na een auto-ongeluk in 2002. ‘Het maakt je blind, en ervan overtuigd dat je inzicht hebt’, schreef hij. ‘Je voelt je machtig, zeker, onoverwinnelijk.’
Sommige mensen prezen zijn openhartigheid, anderen verweten hem opportunisme. Twee weken na zijn excuusbrief volgde de aankondiging dat hij in Arnhem zou komen optreden.
Begin april legde het Verenigd Koninkrijk Ye een inreisverbod op. De artiest zou als hoofdact optreden op het Wireless Festival in Londen. Maar de Britse regering oordeelde dat zijn aanwezigheid niet in het algemeen belang zou zijn.
Het nieuws gaf de Nederlandse critici van de rapper verse energie. Zo besloot het Centraal Joods Overleg een paar brieven te sturen. Het CJO vroeg het kabinet te onderzoeken hoe ook Nederland de rapper de toegang zou kunnen ontzeggen. Bij de Gelredome-directie werd het verzoek neergelegd de concertreeks te heroverwegen.
Veel hielp het niet. Minister Van den Brink liet al snel weten dat ‘een vreemdeling’ alleen toegang tot Nederland kan worden geweigerd als hij een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid. Daarvan was op dat moment geen sprake. Gelredome zag geen reden de concerten te annuleren.
Later die maand, nadat Ye vanwege ophef zelf een concert in Frankrijk had afgeblazen en stadions in Zwitserland en Polen de artiest hadden afgezegd, klom ook David Simon in de pen. Namens de synagoge in Arnhem schreef hij een brief aan burgemeester Marcouch: kon hij het optreden verbieden? ‘De maatschappelijke context is op dit moment al gespannen en het risico dat dit evenement aanleiding geeft tot confrontaties of rellen, achten wij niet ondenkbaar.’
Ook de Tweede Kamer begon zich te roeren. ‘Waarom lukt het andere landen wel om hier een duidelijke grens te trekken?’, vroeg fractieleider Mirjam Bikker van de ChristenUnie zich op 21 april af tijdens een debat in de plenaire zaal. ‘Is het kabinet bereid om dat voorbeeld te volgen?’
Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) antwoordde door ‘een winstwaarschuwing’ af te geven. ‘In Nederland hanteren we een vrij hoge drempel voor het ontzeggen van de toegang aan iemand’, zei hij. Dat Ye, ook gelet op zijn spijtbetuigingen, een acute dreiging voor de openbare orde zou vormen, achtte de minister ‘niet heel waarschijnlijk’.
Bikker diende vervolgens, samen met Ulysse Ellian (VVD), alsnog een motie in die het kabinet opriep de artiest de toegang tot het land te ontzeggen, en als dat onmogelijk bleek een dringend beroep te doen op de organisatoren om het concert te annuleren. De motie werd op 12 mei met een ruime meerderheid aangenomen.
Jan Brouwer, als hoogleraar recht en samenleving verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, nam met verbazing kennis van de Haagse dynamiek. Hij wijst erop dat inreisverboden sinds vorig jaar onder vuur liggen. Zo mochten drie islamitische predikers, geweigerd door het kabinet-Schoof met een beroep op de openbare orde, van de rechter toch naar de Ramadan Expo in Utrecht komen.
De zaak rond de Britse complotdenker David Icke, die in 2022 een inreisverbod kreeg toen hij op een demonstratie wilde spreken, is ook nog niet definitief beslecht. De Raad van State heeft in 2025 prejudiciële vragen gesteld aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg, om te achterhalen of dit inreisverbod binnen het Schengengebied wel rechtmatig was.
Brouwer heeft daar zo zijn bedenkingen over. ‘Die mogelijkheid voor zo’n inreisverbod was indertijd bedoeld om terroristen een voet dwars te zetten, niet om uitingen te dwarsbomen.’
Ja, ook hij vond de uitspraken van Ye walgelijk, zei Ahmed Marcouch tijdens een overleg op woensdagavond 13 mei. Maar het concert daarom tegenhouden? Dat was onmogelijk.
De Arnhemse burgemeester had vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap uitgenodigd op het stadhuis om de onvrede over de komst van de rapper te spreken. David Simon was er namens de Nederlands Israëlitische Hoofd Synagoge in Arnhem. Ook opperrabbijn Binyomin Jacobs en de vicevoorzitter van het CJO schoven aan.
Marcouch toonde zijn mededogen, maar legde ook uit dat een burgemeester maar een beperkte bevoegdheid heeft. Bij evenementen kijkt hij onder meer naar de risico’s voor de openbare orde, de gezondheid, de veiligheid en de overlast voor de omgeving. Over de inhoud van een evenement heeft hij niet te oordelen. Of een artiest in het verleden afkeurenswaardige uitspraken heeft gedaan of strafbare feiten heeft gepleegd, speelt geen rol. De vergunning weigeren? Dat was een onmogelijke opgave.
‘Ik sta er heel rechtsstatelijk in’, zegt Marcouch daar achteraf over. ‘Net als toen hier in de stad een koranverbranding was aangekondigd. Ook die hebben we laten doorgaan.’
‘Ik heb Marcouch gezegd dat het in Nederland wat mij betreft ontbreekt aan moreel leiderschap’, herinnert Simon zich.
De burgemeester vertelde de aanwezigen ook dat ze ogen en oren in het stadion zouden hebben, om bij strafbare feiten eventueel te kunnen ingrijpen. ‘Ik vroeg hoe ze dat zouden doen’, zegt Simon. ‘Ging hij het concert afbreken en tienduizenden mensen de deur uit zetten, met een rel tot gevolg? Of zouden ze de artiest na afloop vervolgen, als hij al lang weer het land uit was? Daar gaf hij geen antwoord op.’
Later zegt Marcouch tegen de Volkskrant dat in samenspraak met de politie en het Openbaar Ministerie verschillende scenario’s worden voorbereid. Details geeft hij niet.
Die woensdagavond legde de burgemeester, die in zijn stad een speerpunt maakt van antisemitismebestrijding en Holocaustonderwijs, de aanwezigen nog iets anders voor. Stel dat Ye toch zou komen optreden, zouden ze er dan niet een positieve draai aan kunnen geven, konden ze hem laten kennismaken met de Joodse geschiedenis van Nederland, hem meenemen naar Westerbork of het Nationaal Holocaustmuseum, een plek waar de artiest kan zien waarom wij antisemitisme en Holocaustontkenning zo problematisch vinden?
De Joodse aanwezigen stonden er niet negatief tegenover. ‘Ik had liever dat hij niet zou komen’, zegt opperrabbijn Jacobs. ‘Maar als hij toch komt, kun je dat ook zien als een kans om met hem in gesprek te gaan, om hem te laten zien: je zat verkeerd.’
Twee weken later, op 28 mei, verleende Marcouch de vergunning, wat hem her en der verwijten van lafheid opleverde. Tot verbazing van Jan Brouwer: ‘Ondertussen moeten politici wel snappen dat burgemeesters de vrijheid van meningsuiting niet zomaar kunnen inperken’, zegt de hoogleraar. ‘En dat is maar goed ook.’
Het nieuws dat Kanye West al in Nederland was gesignaleerd – hij zat volgens Het Parool dinsdagavond te tafelen in restaurant Ciel Bleu in het Okura Hotel in Amsterdam – kwam naar buiten op een saillant moment: een halfuur voordat de rechter zich in de Amsterdamse rechtbank zou buigen over een mogelijk inreisverbod voor de artiest.
Het CJO had het kort geding aangespannen, in een laatste poging het concert tegen te houden. Minister Van den Brink had een paar dagen eerder nogmaals duidelijk gemaakt geen mogelijkheden te zien Ye de toegang tot het land te ontzeggen. Het CJO besloot dat besluit aan te vechten.
In de rechtszaal betoogde de advocaat van het CJO dat de minister een ‘te smal criterium’ hanteert waar het verstoringen van de openbare orde betreft. Hij zou ook iemand de toegang kunnen weigeren omdat die ‘een bedreiging vormt voor de samenleving in algemene zin – een gevaar dat onder meer verband kan houden met strafbare gedragingen in het verleden, maar ook met het delen van denkbeelden die kunnen aanzetten tot geweld en als zodanig een bedreiging vormen voor de maatschappelijke rust’, aldus de advocaat.
De landsadvocaat zei namens de minister dat er uitgebreid onderzoek is gedaan, onder meer door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, maar dat er ‘tot op heden onvoldoende grond is om Kanye West de toegang te weigeren vanwege een mogelijke bedreiging voor de openbare orde’.
Tijdens de zitting in de Amsterdamse rechtbank vertelde directeur Hasan Öztürk van concertorganisator J.Noah, aanwezig als belanghebbende, dat met Ye is gesproken over zijn uitspraken. ‘Hij heeft sorry gezegd, en ik geloof hem’, zei Öztürk, die na de zitting geen vragen van de Volkskrant wilde beantwoorden. ‘Je moet iemand ook een tweede kans kunnen geven.’ De organisator beweerde failliet te zullen gaan als de twee concerten worden afgelast. ‘Dan zijn we de 15 miljoen kwijt die we hebben geïnvesteerd.’
De rechter wees het verzoek van het CJO af. ‘De minister heeft erop gewezen dat Kanye West zich al een jaar niet meer antisemitisch heeft uitgelaten en dat hij openlijk excuses heeft gemaakt. En ook dat eerdere concerten in deze tournee zonder antisemitische incidenten zijn verlopen’, zei ze. En tegen de delegatie van het CJO: ‘U vindt daar iets van, maar u zet er niet tegenover dat er wel incidenten zijn geweest.’
Het idee liet Ahmed Marcouch niet los: het idee om van de nood een deugd te maken, om de ophef om te zetten in iets positiefs, door Ye mee te nemen naar een historische locatie. ‘Daarmee kon hij ook een statement maken voor een miljoenenpubliek’, zegt Marcouch. ‘Een statement tegen antisemitisme.’
De burgemeester en zijn team waren al begonnen de plannen concreter te maken. Een rondleiding in het Nationaal Holocaustmuseum. En daarna misschien een krans leggen bij het Namenmonument, samen met de opperrabbijn?
Marcouch besprak het met de concertorganisatie. Zou Ye dit zien zitten? Konden ze een datum afspreken? De burgemeester blokkeerde de donderdag voorafgaand aan de concerten in zijn agenda. Een toezegging liet op zich wachten. Deze week deed hij een nieuw voorstel: de zondag tussen de twee concerten?
Op vrijdagmiddag had Marcouch nog geen antwoord. ‘De uitnodiging staat nog steeds’, zegt de burgemeester. ‘We hebben hem perspectief geboden, het is aan hem om erop in te gaan. Ik hoop dat hij dat nog doet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant