Liegen is niet meer immoreel, het is blijkbaar een verdienmodel. Nu zelfs ‘authentieke’ indiebands als Geese hun sporen niet eerlijk blijken te hebben verdiend, vraagt Annelot Prins zich af: doet oprechtheid er nog toe in het laatkapitalisme?
In het tweede seizoen van de net verschenen en veelgeprezen serie Beef wemelt het van de oplichters. De economisch precaire gen Z-medewerkers van een chique countryclub chanteren hun financieel instabiele millennialmanagers, die op hun beurt dan weer de kas van de boomer-eigenares langzaam leeghalen.
De eigenaar speelt ondertussen het spel op grotere schaal: zij zwendelt om het belastingstelsel en de regering te slim af te zijn.
Over de auteur
Annelot Prins promoveerde dit najaar op celebrityfeminisme in Amerikaanse popmuziek. Ze woont en werkt in Berlijn.
De verklaring voor al deze oplichterij wordt in de eerste aflevering expliciet benoemd. De eerste keer door een klant van personal trainer Austin die een afspraak afzegt omdat hij in Dubai zit. ‘Gotta make my $$$ work for me’, appt hij als verklaring. ‘Fucking love late-stage capitalism.’
Aan het eind van dezelfde aflevering begint Austin over laatkapitalisme tegen zijn vriendin, die slecht nieuws heeft ontvangen in het ziekenhuis. Ze heeft een levensbedreigende cyste op haar eileider, maar kan zich de rekening van de noodzakelijke operatie niet veroorloven.
Denkend aan zijn cliënt in Dubai begint Austin over het belang van verzet, over hoe het systeem wanhoop normaliseert, hoe systemisch ongelijkheid is.
Het is niet jouw schuld dat je je zo verloren voelt, zegt hij tegen haar. Zij die de macht hebben, hebben het onmogelijk gemaakt om iets anders dan wanhoop te voelen.
In de eerste twee afleveringen van de serie wordt de toon gezet: in de huidige context is oplichten het enige dat erop zit om te kunnen overleven. Iedereen sjoemelt. Scammen is de norm van het systeem geworden.
Marketingbedrijf Chaotic Good Projects had tot voor kort trots een lange lijst klanten op zijn website staan. Bekende muzikanten als Justin Bieber, Coldplay, Childish Gambino, Dua Lipa, Tame Impala, Zara Larsson, Dijon en Geese huurden het bedrijf in voor allerhande promotieklussen: verhalende campagnes, campagnes rondom door gebruikers gegenereerde content en campagnes rondom fanpagina’s.
Dat klinkt chic, maar in de praktijk betekent het dat de medewerkers muziek op de achtergrond van TikTokvideo’s plaatsen om te zorgen dat deze viral gaan. Via nepaccounts laten de medewerkers van het bedrijf enthousiaste reacties achter, die helpen om hun opdrachtgevers hoger in het algoritme te hijsen.
Twee van de oprichters van het bedrijf, Andrew Spelman en Jesse Coren, legden tijdens een liveopname van de Billboard-podcast On the Record op SXSW (het grootste muziek- en techcongres ter wereld) in maart 2026 enthousiast uit dat ze dit ‘trendsimulatie’ noemen.
‘We kunnen alles onder de aandacht brengen’, schepte Spelman op. ‘We weten hoe we iets viraal kunnen laten gaan. We hebben er duizenden pagina’s voor tot onze beschikking.’
Zijn deze praktijken echt zo ongebruikelijk? De Volkskrant onthulde al in 2018 dat de Nederlands-Israëlische popster Dotan eigenhandig 140 nepaccounts runde. De accounts promootten zijn muziek, vielen critici persoonlijk aan en creëerden al met al de indruk een grote en organisch gegroeide fanbase te vormen rond de muzikant.
Een van de bekendste fans van Dotan was de fictieve en stervende Aron, wiens laatste wens het was om Dotan nog eens live te zien spelen. Dotan ontmoette de niet-bestaande kankerpatiënt in een zelfverzonnen auto na een echt bestaand concert en nam achteraf een emotionele videoboodschap op voor Aron om hem nogmaals te bedanken voor zijn fanschap.
De gefingeerde ontmoeting inspireerde de gefantaseerde jongen om met frisse moed en hernieuwde kracht voor zijn niet-bestaande leven te vechten. Allemaal dankzij Dotan!
Socialemediagebruikers vonden het een mooi verhaal, totdat het niet meer dan dat bleek te zijn: zoetsappig proza, verzonnen om Dotan in een engelachtig licht te plaatsen.
Het onderzoek dat dit aan het licht bracht zette een streep door Dotans carrière: zijn contract werd ontbonden, zijn team stapte op, en ik heb persoonlijk nooit meer iets van hem vernomen.
Dus: waar Dotan toentertijd werd afgestraft, zit Spelman acht jaar later op een groot festivalpodium comfortabel op te scheppen over de kunst om een via nepaccounts gegenereerde fanbase organisch te doen voorkomen.
Niet voor individueel gewin, maar als vakexpertise.
Waar Dotan overkwam als een zielig individu, in een donker kamertje slechts verlicht door het blauwe flikkerende licht van zijn computermonitor, presenteert Chaotic Good zichzelf als een lichtend voorbeeld voor digitale marketeers. Dotans 140 accounts steken schraal af tegenover de duizenden pagina’s van het bedrijf.
Dat online talloze mensen over Chaotic Goods achteloze gescam vielen, ging niet om het feit dat het bedrijf Justin Bieber tussen hun klanten had staan, maar om de aanwezigheid van indierockband Geese en diens frontman Cameron Winter.
Geese: de leden leerden elkaar kennen op school in Brooklyn, en brachten hun tienerjaren samen muziekmakend door. In een kelder van het ouderlijk huis van een van hen namen ze hun eerste album op. Projector (2021) ontstond gewoon voor de lol. Geen van de jongens had van tevoren bedacht dat hier een muzikale carrière uit zou kunnen ontstaan. Ze maakten gewoon samen de muziek die ze graag wilden maken.
Maar Projector werd opgepikt door Partisan Records, een gerenommeerde onafhankelijke platenmaatschappij, en introduceerde de band als de nieuwe voorhoede van eclectische en genreoverstijgende muziek. Toen vorig jaar hun album Getting Killed verscheen, brak de band écht door bij het grote publiek: ze waren te vinden op vele eindejaarslijstjes, speelden een uitverkochte tour en traden op bij Saturday Night Live en op muziekfestival Coachella. The Guardian kroonde de jongens tot de redders van rock-’n-roll.
Hoewel de vele fans tot nu toe het gevoel hadden gehad dat hun grote doorbraak samenhing met de ongekende creatieve talenten van een groep jongens die het écht meenden, bleek nu dat Chaotic Good hen met heel hard werken een flink handje geholpen had.
En zo kwam er een smet op het gesprek rondom Geese: het ging niet langer alleen over goeie muziek, maar ook over slimme marketing.
Dat Justin Bieber daarvan gebruikmaakt verbaast niemand, maar bij Geese stak het. De band floreerde op romantische beloftes van authenticiteit, coolness en nostalgie naar een pre-commerciële muziekwereld – een wereld waarin muziek slechts gemaakt wordt als creatieve zelfexpressie, niet om geld te verdienen.
Geese verkocht zijn publiek deze droom vol betekenis, maar bleek nu wel degelijk commerciële motieven te hebben. Hoe authentiek was de band dan eigenlijk?
Er zitten een aantal scènes in Beef die ik niet gauw zal vergeten. In een ervan heeft het getrouwde stel Lindsay en Josh – de millennials met wie ik mij om leeftijdsredenen wellicht het meest identificeer – een vreselijke ruzie die volledig uit de hand loopt. Hoewel het smijten met wijnglazen en dreigen met golfclubs een soort fysieke climax vormt, werd ik eigenlijk vooral geraakt door het moment waarop Lindsay compleet verslagen en verloren concludeert dat Josh haar leven heeft verspild.
Hij heeft, zegt ze, haar tijd verspild.
De liefde die ze dacht te delen met hem blijkt, zo vreest Lindsay, een hologram. Een fata morgana in een laatkapitalistische woestijn. Het was allemaal nep. Betekenisloos.
Het is precies dezelfde angst als die van de Geese-fans: wat als de muziek van de band ook slechts een hologram bleek te zijn, geprojecteerd door duizenden pagina’s die niet eens echt bestaan?
Mijn vriendin Grace hoorde voor het eerst iets over de band Geese toen acteur Cillian Murphy tijdens een interview deelde dat hij en zijn zoon samen zoveel plezier beleefden aan hun Geese-fanschap.
Eerst dacht Grace dat Murphy het over ganzen had. Ze was ontroerd. Wie geniet er vandaag de dag nog zoveel van ganzen? Prachtig dat een vader-zoonrelatie kon floreren op deze zijtak van de vogelarij.
Toen ze doorkreeg dat hij het over een band had, zocht ze hun muziek op. Ze beschreef het gevoel dat ze ervoer toen ze voor het eerst luisterde. Het raakte haar diep. Hoe vaak gebeurt het nou nog dat je iets vindt dat je zo aanspreekt, zei ze tegen me. Dat iets zo goed voelt.
De ophef over de campagnes op sociale media begreep ze niet goed, maar wellicht hangt dat samen met haar eigen afwezigheid op dit soort platforms.
Natuurlijk gebruiken artiesten dit soort campagnes om hun muziek te verspreiden, aldus Grace. Uiteraard zijn culturele ontdekkingen nooit helemaal organisch. Vroeger las ik muziektijdschriften en ontdekte ik daar mijn bands, zei ze. Nu reikt het internet ze aan.
Soms, als ik bijna mijn schouders ophaal over de verderfelijke effecten die de uitvinding van het internet met zich heeft meegebracht, denk ik aan een beschonken Mark Zuckerberg in zijn studentenkamer, circa 2003.
Hij was boos op zijn ex en wilde een website bouwen waarop foto’s van vrouwen als zijn ex, of ‘bitches’ in zijn woorden, naast die van boerderijdieren werden geplaatst. Bezoekers werden vervolgens uitgenodigd om te klikken op de meer aantrekkelijke foto.
Na flink wat wijzigingen te hebben aangebracht in deze eerste versie van zijn platform kwam Zuckerberg uit op Facebook, een van de eerste vormen van sociale media die begreep dat haar gebruikers het product waren. Het verdienmodel werd gebouwd op het verkopen van onze aandacht aan adverteerders, onze gebruikersdata aan marketeers, en onze politieke sentimenten aan belangengroepen.
Authentiek en echt zijn deed niet ter zake. Facebook gaf onjuiste kijkcijfers weer bij video’s, werd betrapt op het faciliteren van Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen van 2016, en gaf bedrijven als Netflix en Spotify toegang tot de privéberichten van haar gebruikers.
Toch heeft het platform vandaag de dag meer dan drie miljard gebruikers wereldwijd. Ondanks de opkomst van nieuwere, hippere socialemediaplatformen, zoals het door Chaotic Good zo geliefde TikTok, host Facebook nog steeds elk jaar meer accounts dan het jaar ervoor.
Het frustrerendste is dat zelfs de meer dan vijf miljard mensen op de aardbol die géén Facebook gebruiken alsnog gedwongen worden om in de wereld te leven die Facebook mogelijk heeft gemaakt. De data van alle gebruikers beïnvloeden het politieke landschap waarin iedereen gedwongen moet overleven. Het algoritme bepaalt welke discussies wel en niet worden gevoerd. Sociale media hebben impact op welke cultuurproducten al dan niet worden gemaakt. Onze sociale behoeften, onze nieuwsgierigheid, onze smaak: ze kunnen allemaal worden omgevormd tot een product dat verkocht en gemanipuleerd kan worden door de juiste programmeur.
Met een Geese-liedje op de achtergrond van je TikTokfilmpje ben je fan en marketingmedewerker tegelijk.
Volgens Chaotic Good is dit nou juist waarom hen niks te verwijten valt. Het bedrijf maakt slechts gebruik van een infrastructuur die allang genormaliseerd is. Ze bestuderen wat organisch goed werkt in bijvoorbeeld het algoritme van TikTok, en proberen dat vervolgens op grote schaal artificieel na te bootsen. Ze proberen de taal van de algoritmes te begrijpen zodat ze deze kunnen inzetten om ons de schijn te bieden van een organische groep mensen die samen iets moois ontdekken.
Als de interviewer op SXSW aan Spelman en Coren vraagt wat ze zouden willen zeggen tegen de mensen die zich gemanipuleerd voelen door hun marketingstrategieën, halen de mannen hun schouders op.
Alles op het internet is nep, werpen ze terug. Het enige wat zij doen is gebruikmaken van die giftige infrastructuur om verhalen te vertellen over mooie muziek.
Spelman en Coren praten in militaire bewoordingen over hun werk: ze hebben het over volume campaigns, wapenwedlopen, het veroveren van gebieden op het internet via hand-to-hand combat.
De publieke ruimte en culturele sector worden afgeschilderd als een slagveld dat doelgerichte bezetting vereist. In plaats van een wazig verhaal over een ondoorgrondelijke wirwar aan algoritmische codes, confronteerde de podcastaflevering de luisteraars met een menselijk gezicht, een enthousiaste stem en een kraakheldere intentie. Misschien maakt dat het nou juist zo onverdraaglijk.
Niet de manipulatie an sich, maar de zelfvoldane toon waarop de vakmannen vertelden over hun werk.
Wat wellicht nog moeilijker te verkroppen is dan die irritante toon waarop het hele gesprek werd gevoerd – een toon die we maar al te goed kennen van iedere onuitstaanbare marketeer en gemiddelde LinkedIn-gebruiker – is dat de openlijke manipulatie van Chaotic Good afbreuk doet aan het idee dat sommige muziek, zoals die van Geese, doorbreekt enkel en alleen omdat het heel erg goed is. Dat talent altijd zegeviert.
Wat als dit hele debacle ons dwingt om tot dezelfde conclusie te komen als Lindsay in Beef: wat als onze tijd is verspild en alles nep bleek te zijn? Wat als we onze tijd verspillen aan dingen – een huwelijk, een band – die het uiteindelijk niet echt waard blijken te zijn?
Chaotic Good heeft na de rel rond Geese de namen van hun klanten inmiddels verwijderd van hun websites en sociale media. Er is nu weinig meer te vinden dan hun logo en een contactformulier.
Ik ben benieuwd wat Dotan over dit alles denkt. Met terugwerkende kracht bleek hij een marketingvisionair – hij was slechts acht jaar te vroeg.
Ik luisterde weer eens naar zijn grootste hit Home en dacht: hopelijk maakt hij nog steeds ergens muziek, al is het maar gewoon om het muziekmaken.
Zoals ik geniet van de pulserende en filmische drums in Home geniet Grace nog steeds van de ingewikkelde instrumentatie en technische hoogstandjes die Geese produceert.
Het kan haar gestolen worden hoe de band haar bereikt heeft, ze is gewoon blij dat ze Geese kent. Mocht ze ooit concertkaartjes weten te bemachtigen dan zal ze haar smartphone niet uit haar zak halen. Ze heeft toch geen TikTok. In plaats daarvan zal ze tussen de rest van het publiek staan te dansen, meezingend met al haar favoriete nummers.
Hoewel Beef je in eerste instantie de indruk geeft een nihilistisch wereldbeeld te omarmen waarin iedereen slechts om zijn eigen belangen geeft, steekt de allerlaatste aflevering daar een stokje voor.
Op een moment waarop alles verloren lijkt, maken Josh en Lindsay nogmaals de balans van hun huwelijk op. Josh heeft in een podcast gehoord dat een gemiddeld mensenleven uit 960 maanden bestaat.
Negenhonderdzestig maanden, en dan ben je dood. Na een korte stilte zegt Lindsay: we hebben ze niet verspild.
De maanden die ze samen hebben doorgebracht in hun huwelijk, de tijd die ze aan elkaar besteed hebben – het betekende wel degelijk iets. Het was niet allemaal voor niets.
Spoiler alert: Josh offert zich op om zijn vrouw te beschermen en komt in de gevangenis terecht. Een medegevangene vertelt Josh later dat Lindsay inmiddels hertrouwd is en een nieuw gezin heeft. Hij biedt Josh aan om haar adres te achterhalen, maar Josh slaat het aanbod af.
Als we Lindsay in een van de laatste scènes een interview met de net vrijgekomen Josh zien kijken op haar telefoon, zegt Josh dat hij zich vasthoudt aan de gedachte dat iedereen van wie hij houdt gelukkig is. Net als Grace maakt het Josh niet uit hoe die liefde tot stand kwam of zich uiteindelijk uitspeelde. De ervaring ervan is hoe dan ook het koesteren waard.
Het tweede seizoen van Beef is te zien op Netflix. Het recentste album van Geese is Getting Killed.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant