De schok is groot nu blijkt dat ook Nederlandse mannen worden verdacht van het maken en verspreiden van beelden van seksueel geweld tegen gedrogeerde vrouwen. Wie zijn deze mensen en welke rol spelen de platforms waarop dit soort content wordt gedeeld?
is redacteur van Volkskrant Magazine, ze maakt podcasts en schrijft geregeld essays en interviews.
De politie maakte donderdag bekend dat zij in een grootschalig onderzoek naar het seksuele geweld tot dusver acht verdachten heeft geïdentificeerd. Die zijn tussen de 21 en 51 jaar oud en komen uit alle windstreken van het land. De verdenkingen lopen uiteen van deelname aan besloten groepen waarin dit soort beelden worden gedeeld tot verkrachting van de eigen partner en het verspreiden van die beelden.
Het onderzoek roept sterke associaties op met de zaak van de Franse Gisèle Pelicot, die jarenlang werd misbruikt door haar echtgenoot en een groot netwerk van mannen om hem heen. Het doet ook denken aan het grootschalige onderzoek naar zogeheten ‘sleep content’ dat nieuwszender CNN eind maart naar buiten bracht.
Volgens CNN speelde de website Motherless een belangrijke rol bij het hosten en verspreiden van beelden van gedrogeerde en misbruikte vrouwen. Nadat bleek dat de servers van die pornosite in Nederland stonden, haalde het Openbaar Ministerie de site uit de lucht. Uit onderzoek van de NOS blijkt nu dat medewerkers zelf beelden van onder meer kindermisbruik online zetten.
De Nederlandse zaak roept de vraag op: moet de overheid niet harder optreden tegen sociale media en platforms waarop misbruikbeelden worden gedeeld? En wie zijn de mannen die ‘sleep content’ maken en verspreiden?
‘Het fenomeen van drogeren en verkrachten is natuurlijk niet nieuw’, zegt forensisch psycholoog Wineke Smid, die promoveerde op het recidiverisico van zedendaders. ‘Denk aan Bill Cosby, die al in de jaren zeventig vrouwen drogeerde. Maar de besloten groepen die deze beelden online delen, zijn dat wel. En het zorgelijke is: dit soort groepen en platforms neemt toe.’
Mensen duwen dit soort zaken het liefst ver van zich af, constateert Smid. ‘Alleen zwaar gestoorde mannen zouden in staat zijn hun eigen partners te drogeren en die beelden online te zetten.
‘Maar wat we uit onderzoek weten, is dat het om betrekkelijk normale mensen gaat: mannen die niet geboren zijn met sadistische neigingen, maar die veel tijd doorbrengen in de seksuele uithoeken van het internet, zoals zoveel mensen. Ze zijn soms uitgekeken op reguliere porno, zoeken een extremere prikkel en komen zo uit bij dit soort platforms.’
Sommige mannen, zegt Smid, kijken graag naar het misbruik van gedrogeerde vrouwen omdat ze controle en dominantie willen ervaren. Maar voor veel anderen geldt juist het taboe als opwindend: ze weten dat het niet door de beugel kan, en juist dát is aantrekkelijk. ‘En misschien geldt zelfs het gemak als motief: je hoeft niet buitenshuis op zoek als je je eigen partner kunt misbruiken.’
De meeste bezoekers van sites en appgroepen van drogeermisbruik zijn kijkers die niet zelf dit soort seksueel geweld filmen. ‘Maar die groepen vormen wel een toxische omgeving, ook omdat deelnemers die zelf geen materiaal aandragen uit de groep worden gegooid.
‘Deelnemers zetten elkaar onder druk om hun grenzen te verleggen. Ze kunnen verslaafd raken aan extreme seksuele prikkels; dat zien we ook terug bij mannen die deelnemen aan groepen rond kindermisbruik.’
De Nederlandse zaak vormt waarschijnlijk het topje van de ijsberg, stelt data-analist en criminoloog Michelle Rasch. Rasch doet onderzoek naar technologiegefaciliteerd geweld tegen vrouwen. Ook zij maakt zich zorgen over de giftige sfeer binnen besloten online groepen.
‘In Telegramgroepen werden mannen aangemoedigd en werden tips en middelen aangeboden over hoe ze het best de vrouwen in hun leven konden drogeren en verkrachten. Er wordt een echokamer gecreëerd waarin verkrachting wordt geaccepteerd en niet wordt tegengesproken.’
Dit soort beeldmateriaal moet veel sneller offline worden gehaald, vindt Rasch. ‘Dat is belangrijk voor zowel slachtoffers als de samenleving, om duidelijk te maken dat dit gedrag niet wordt getolereerd. Nu worden zulke beelden vaak pas verwijderd na meldingen, waardoor verkrachtingsbeelden soms lange tijd online blijven staan. De verantwoordelijkheid ligt daarmee deels bij bezoekers.
‘In andere landen zijn platforms zelf verplicht strafbaar materiaal op te sporen, op straffe van boetes. In het Verenigd Koninkrijk geldt sinds 2023 bijvoorbeeld de Online Safety Act. Vergelijkbare wetgeving zou ook in Nederland onderzocht kunnen worden.’
Psycholoog Smid ergert zich aan de naïviteit van het huidige debat. ‘Want of het nu gaat over sextortion of over de zaak-Pelicot: de gemene deler is de online omgeving waarin seksueel geweld wordt genormaliseerd en mensen erin verzuipen. We kunnen die vrijheid kennelijk niet aan. Platforms die dit soort content ongemoeid laten staan, zouden veel harder moeten worden aangepakt.’
Source: Volkskrant