Wat moeten zo veel Hollywoodsterren met een wijngaard in de Provence? De meeste buurtbewoners houden hun lippen stijf op elkaar.
Wijndomein Mas des Infermières van regisseur Ridley Scott.
Bestaat hij nu wel of niet, de wijn van George Clooney? Nadat ik de acteur afgelopen winter kort heb geïnterviewd over zijn laatste film Jay Kelly en over zijn leven, zoek ik informatie op over zijn woning in Frankrijk en bots op een oude primeur van de lokale krant Var-Matin. Die schrijft dat de eerste wijnen binnenkort te verkrijgen zijn die zijn gemaakt van de druiven van het domein dat de ster in de Provence kocht. Beoogde naam: ‘La Bastide Saint-Georges’, gemaakt onder de appellatie Coteaux Varois en Provence. Alleen is er nergens een follow-up te vinden op dit inmiddels twee jaar oude nieuwtje. Ook tussen de vele YouTubevideo’s waarin wijnen worden geproefd, een van mijn guilty pleasures sinds ik een wijncursus volg, zit ‘La Bastide Saint-Georges’ niet. Opmerkelijk, want sterrenwijnen, zoals die van zangeres Kylie Minogue, zijn een geliefd onderwerp bij zulke proefvideo’s. Ook opmerkelijk: na nog wat googelen zie ik dat Domaine du Canadel, dat Clooney in 2021 kocht, op een half uurtje rijden ligt van Miraval, het wijndomein van acteur Brad Pitt, gekocht in 2011, én vlak bij de wijngaard die Skywalker Vineyards, het wijnbedrijf van regisseur-producent George Lucas (Star Wars, Indiana Jones), in 2017 kocht. Wat is toch die aantrekkingskracht van de Provence op de Hollywoodsterren?
Als ik online de zonovergoten foto’s van Château Canadel bekijk, een kasteel in de Provence waar je familiekamers kunt huren met retro-tegeltjes en uitzicht op de bergen én waar je wijn kunt proeven, begin ik te fantaseren over een bezoek aan Clooneys domein. Maar als ik het chateau mail wordt snel duidelijk dat Château Canadel en Domaine du Canadel niets met elkaar te maken hebben. Bij de tweede zijn toeristen en journalisten niet welkom, blijkt ook al snel, bij Miraval van Brad Pitt evenmin.
Toch waag ik het erop. Want Château Marguï van George Lucas’ Skywalker Vineyards is wél te bezoeken en iets verder landinwaarts in de Provence, in de Luberon, blijkt Alien- en Gladiator-regisseur Ridley Scott sinds 2020 een wijndomein te hebben dat proeverijen geeft. Zijn Mas des Infermières bestaat uit elf hectare wijngaarden, drie villa’s met zwembad die verhuurd worden en, een beetje verstopt tussen de wijnranken en bijenkorven, het woonhuis van de familie Scott. De burgemeester van Brignoles, waaronder Domaine du Canadel valt, laat ook weten dat hij me te woord kan staan. Hij heeft af en toe publieke optredens met George Clooney: ze openden een tijdje terug samen de lokale bioscoop.
De proeverij op het landgoed van Ridley Scott vindt plaats in wat lijkt op een sober, streng landhuis met dikke buitenmuren. Eenmaal op de binnenplaats wordt het gebouw iets uitnodigender: door de glazen deuren van de wijnwinkel en de naastgelegen wijnmakerij klinkt zachte jazz. Tussen de wijnflessen hangen originele kostuums uit films als Alien (1979) en The Martian (2015) en storyboards van House of Gucci (2021).
Scott zocht al een tijdje „een vakantieverblijf in de zon in Zuid-Frankrijk”, vertelt commercieel directeur Mélanie de Rudder. Toen hij in 1992 in Cannes was voor 1492: Conquest of Paradise nam een makelaar hem mee naar Mas des Infermières. „Hij wilde een plek waar hij kon tekenen en schilderen en vond het licht hier uniek. Binnen een uur was hij verkocht. Mister Scott waardeert de rust, natuur en het levensritme hier enorm. Het leven in de Luberon is tegengesteld aan dat in Cannes, met zijn sterren en uiterlijk vertoon.” Dat het landhuis omgeven werd door wijngaarden was voor de familie eigenlijk bijzaak, zegt ze.
De druiven werden in eerste instantie naar de plaatselijke coöperatieve gebracht. Die combineerde ze met druiven van andere lokale wijnboeren. Later koos Scott ervoor een wijn bij de coöperatie te maken die slechts uit zijn eigen druiven bestond. Hij schakelde de hulp in van oenoloog Christophe Barraud en kocht extra wijngaarden. De winkel en wijnmakerij werden gebouwd in 2020. „Christophe is verantwoordelijk voor de technische kant, maar verder is alles, ook het gebouw, ontworpen door mister Scott zelf”, zegt De Rudder.
De ruimte waar de wijn in eiken vaten rijpt, is een filmische, halfverlichte zaal met betonnen gietvloeren. In de muren zitten gouden munten verwerkt, afkomstig uit zijn film The Last Duel (2021), tussen de vaten staan filmprops als middeleeuwse vlaggen. Voor de ingang van het kelderzaaltje waar de proeverijen worden gehouden ligt de levensgrote zwarte latex neushoorn die opduikt tijdens gevechten in Gladiator 2 (2024).
Mas des Infermières blijkt meer dan tien verschillende wijnen te produceren, waaronder een drietal instapwijnen, Vin de France-wijnen van rond de 10 euro, vernoemd naar de honden van de Scott-familie. De rosé die wordt ingeschonken, vernoemd naar Dolly, zijn zwart-witte King Charles Spaniël, is fruitig en fris. De Rudder: „De Scott-familie begrijpt dat we niet alleen dure, prestigieuze wijnen moeten produceren die mensen vijf jaar moeten bewaren. Je hebt goedkopere wijnen nodig om mensen kennis te laten maken met het landgoed.” Momenteel produceert Mas des Infermières zo’n 100.000 flessen per jaar, het doel is om dat aantal te verdubbelen.
Op enkele minuten rijden van de wijnmakerij van Scott ligt de wijngaard van acteur John Malkovich en zijn echtgenote Nicoletta Peyran, Les Quelles de la Coste (LQLC). Het koppel woonde al jaren in Frankrijk toen ze in 2011 hun eerste wijnen op de markt brachten. En ze maken, net als Malkovich bij zijn rollen, behoorlijk eigenzinnige keuzes – zo combineren ze pinot noir met cabernet sauvignon. Iedereen die ooit wijnfilm Sideways (2004) heeft gezien weet: pinot noir is notoir lastig om te verbouwen en kan niet overal floreren. De druif levert op zichzelf goede wijnen met een complexe smaak op. De meeste wijnmakers willen niet het risico lopen dat te verpesten door te kiezen voor een blend. Malkovich wel.
Maar na bijna twintig mails en telefoontjes met de projectmanager, die eerder voor de wijngaarden van Sting en zijn echtgenote werkte, krijg ik vlak voor ik naar Frankrijk vertrek een bericht waarin staat dat een bezoek toch niet mogelijk is. Hij is tijdens mijn bezoek zelf niet in Frankrijk, schrijft hij. Bovendien: de wijngaard ziet er volgens hem pas over een maand „op z’n best uit”.
Een paar uur verderop, tussen de Luberon en Cannes, kochten George Clooney, Brad Pitt en het wijnbedrijf van George Lucas wijngaarden, allemaal vlak bij het dorpje Correns. Wat is de aantrekkingskracht van dat dorpje van nog geen duizend inwoners? Omdat we niet langs kunnen bij Miraval van Pitt en het domein van Clooney, hoop ik op antwoorden van de voormalige burgemeester van Correns, Michaël Latz, die zelf wijnbouwer is en Brad Pitt en Angelina Jolie ooit welkom heette in zijn dorp.
Voor de afspraak rijd ik langs de lokale coöperatieve van Correns. Als Var-Matin gelijk heeft, zou daar Clooneys ‘La Bastide Saint-Georges’ verkocht worden. En ja: in een onooglijk hoekje staan enkele flessen en dozen ‘Saint Georges’ (zonder streepje) uitgestald, wit en rosé. Op het etiket een cryptische tekening van een woeste waterspuwer, of gargouille. Op de achterkant de vermelding dat de witte wijn is gemaakt van rolle-druiven. De naam van de acteur ontbreekt op het etiket, maar de verkoper verzekert me dat er druiven van Clooney in zitten, „vermengd met andere druiven”. De rosé is 8,70 euro, een fles wit 9,10 euro.
Nadat ik in zijn wijnmakerij drie wijnen heb geproefd, vertelt Michaël Latz dat in Correns midden jaren negentig alle wijnboeren op zijn initiatief overstapten op biologische landbouw. „Nu zien mensen ons als voorbeeld, maar toen vonden andere wijnbouwers ons naïeve idealisten. Ze noemden ons hippies die waarschijnlijk te veel wiet hadden gerookt”, zegt de zeventiger, met woeste, grijze baard.
De overstap ging opmerkelijk vlot, volgens hem. „Wat hielp is dat de biologische werkwijze oudere landbouwers herinnerde aan de manier van werken uit hun jeugd. Wat ook hielp is dat de wijnen plots beter verkochten.” Het zorgde ook voor een opleving van de omgeving, aldus Latz. „Door de overstap kwamen hier jonge mensen naartoe om kippen te houden of geitenkaas te produceren.” Voor Brad Pitt en Angelina Jolie zou het zeker hebben meegespeeld dat Château Miraval in een biodorp ligt. „Angelina was heel gevoelig voor de milieuproblematiek.” Drie jaar nadat ze het landgoed in 2011 kochten, trouwden ze in het kasteel.
De oud-burgemeester betwijfelt of Jolie en Pitt hun landgoed kochten om wijn te produceren. Het stel kwam volgens hem in eerste instantie vanwege „de prachtige natuur, op een uur van de zee en met minder toeristen dan aan de Côte d’Azur”. Anders dan Scott wachtten ze geen jaren, maar grepen ze meteen „de kans die Miraval bood”. Het domein ligt in de AOP (l’appellation d’origine protégée) Côtes de Provence en produceert onder meer de bleke, frisse rosés die sinds de jaren negentig sterk aan kwaliteit en populariteit hebben gewonnen.
Jolie en Pitt zochten voor hun wijngaard de samenwerking met de Fransman Marc Perrin, „een wijngenie” volgens Latz. Het glamoureuze imago van ‘Brangelina’ en het commerciële talent van Perrin, uit de familie achter de wijn Château de Beaucastel in Châteauneuf-du-Pape in het Rhônedal, bleek een gouden combinatie. Toen in 2013 de eerste zesduizend flessen Miraval Rosé 2012 te koop werden aangeboden, waren ze in vijf uur uitverkocht.
Sindsdien is Miraval uitgegroeid tot een van de grootste roséproducenten van Frankrijk. Ze delen zelf geen cijfers, maar volgens vakblad MarketWatch verkochten ze een paar jaar geleden bijna een miljoen flessen per jaar. Wereldwijd wordt er de afgelopen jaren overigens steeds minder wijn geconsumeerd, al houden wit en rosé iets beter stand dan rood. Miraval gebruikt niet alleen druiven van het eigen domein, maar koopt ook elders druiven, weet Latz. Voor een fles Miraval Côtes de Provence-rosé – een goede, frisse maar vrij simpele rosé – betaal je in Nederland bijna 19 euro.
Twee jaar na de bruiloft op het landgoed vroeg Jolie een echtscheiding aan. De juridische strijd over het wijnlandgoed duurt nog steeds voort. Volgens Pitt zou zijn afgesproken dat Jolie haar aandelen in Miraval niet zou verkopen zonder zijn toestemming. Dat deed ze wel, aan een Russische oligarch. Afgelopen maand wees een rechter de eis van Pitt af om de berichten tussen Jolie en haar advocaat over haar aandeel in de verkoop openbaar te maken. Het moddergooien lijkt het merk weinig te schaden. Fleur de Miraval, Miravals champagnemerk dat in 2020 op de markt kwam, werd de afgelopen jaren geserveerd bij de uitreiking van de Oscars.
Van links naar rechts: Een rosé van LQLC (John Malkovich), een rosé van Miraval (Brad Pitt), een rode wijn van Mas des Infermières (Ridley Scott) en een witte wijn en rosé van het merk Saint George (vermoedelijk met druiven van George Clooney)
Als we afscheid hebben genomen en ik langs de lichtroze en lichtgele huizen naar het centrum van Correns loop, ben ik dus nog steeds weinig wijzer over Clooney-wijn. Wie duidelijkheid zou kunnen verschaffen is een oenoloog die door de Franse krant Le Figaro ooit werd omschreven als de lokale wijngaardfluisteraar. Ze heeft een kantoor in de buurt en zou volgens de Franse krant miljonairs, inclusief George Clooney, hebben geadviseerd over het planten van nieuwe druivenrassen of de omschakeling naar biologische wijnbouw. Maar ze heeft geen enkele van mijn mails en telefoontjes beantwoord. Nu ik in de buurt ben probeer ik het nog een keer, maar ik krijg haar ook nu niet te spreken. Ondertussen lukt het bij de burgemeester van Brignoles ook maar niet om een moment te prikken voor een gesprek.
Die avond gaan we eten in restaurant La Picotte in het nabijgelegen Cotignac waar George Clooney af en toe zou aanschuiven. De website belooft dat „het team van levensgenieters” klanten er „meeneemt op een reis door de Provence”. Hoofdgerechten zijn allemaal 29 euro. De ingemaakte sinaasappels en groenten in de weckpotten in het interieur worden volgens de serveerster echt gebruikt. Ze bevestigt dat „monsieur Clooney” er komt, maar benadrukt meteen dat ze hem niet anders behandelen dan andere gasten. En gaat snel verder met werken als ik verdere vragen wil stellen.
Het begint te dagen dat er voor Hollywoodsterren nóg een aantrekkelijk aspect lijkt te zitten aan de regio, naast het licht, het levenstempo en de biologische landbouw: de discretie. De meeste mensen houden de lippen stijf op elkaar als ik begin over hun Hollywoodburen. Ze zitten hier duidelijk niet te wachten op sterrentoerisme. In het interview dat ik afgelopen winter met hem had, vertelde Clooney dat hij zijn tweeling in Frankrijk naar de basisschool laat gaan omdat het er verboden is foto’s van hen te maken.
Terug op mijn logeeradres krijg ik tot mijn verrassing antwoord van de wijngaardfluisteraar. Ze kan me de volgende ochtend te woord staan en vraagt of ik van tevoren mijn vragen mail. Dat doe ik. De volgende ochtend laat ze weten dat ze „me niet meer wenst te ontvangen”.
Château Marguï van George Lucas’ Skywalker Vineyards, eveneens op een kwartiertje rijden van Correns, heeft een slagboom en een bewaker, die me vakkundig naar de elegante „boutique” stuurt waar de wijnproeverij zal plaatsvinden, en wijn en olijfolie wordt verkocht. Vooraf was in een mailtje gemeld dat vragen over Lucas zelf niet zouden worden beantwoord. De salesmanager die ons ontvangt in het kleine, zandkleurig gebouwtje omgeven door rozemarijn en lavendel, reageert ook op bijna alle andere vragen met: „Daar kan ik jammer genoeg niet op antwoorden.”
Marguï maakt sinds 2017 deel uit van de door George Lucas opgerichte Skywalker Vineyards-groep. Begin jaren negentig liet de regisseur uit jeugdsentiment de eerste wijnstokken planten op zijn ranch in Californië. Hij groeide zelf op tussen de wijngaarden in Modesto, Californië. Het bedrijf breidde uit met wijngaarden in Toscane (2007) en de Provence.
Directeur Yann Jouët vertelt later telefonisch waarom ze voor deze provincie kozen: de ‘hospitality’-mogelijkheden van Château Marguï. Bij Skywalker Vineyards blijkt, zoals bij vele grote wijngaarden in de VS, het ontvangen van gasten op wijnlandgoederen even belangrijk als de wijnen zelf. In de wijngaard van regisseur Francis Ford Coppola in Californië worden bijvoorbeeld naast proeverijen ook ‘experiences’ aangeboden, zoals een dagje relaxen bij een van de zwembaden of deelnemen aan een pizzabakwedstrijd.
Marguï mikt duidelijk op een andersoortig publiek. Zo legt Jouët uit dat de weg achter de slagboom naar de bastide leidt, het centrale gebouw uit 1784 op het domein. Dat heeft achttien slaapkamers, een zwembad en een tennisbaan, is ingericht door ontwerper Michael Smith, verantwoordelijk voor een make-over van the Oval Office in de Obamajaren, en alleen in zijn geheel te huur voor 180.000 tot 280.000 euro per week. „Ideaal voor families en een paar vrienden die willen genieten van rustige momenten”, zegt de salesmanager. Château Marguï blijkt de naam voor het gehele landgoed én voor de appellatie van de wijnen die er worden gemaakt.
Hospitality is nu nog de belangrijkste inkomstenbron, maar Jouët verwacht dat de wijntak binnenkort even belangrijk is. „Toen Skywalker Vineyards het kocht was er vijftien hectare wijngaard, waarvan drie in slechte staat. We willen naar 25 hectare en 150.000 tot 180.000 flessen per jaar, een verdubbeling van de huidige opbrengst.”
In de winkel valt ondertussen op dat er weinig verwijst naar Lucas’ naam of films. Tussen de flessen hangen een paar foto’s met ruimtevoertuigen – een hint naar Star Wars? Wat is de rol van de regisseur bij de wijnen? Jouët: „Hij is aandeelhouder, met anderen. Hij let erop dat onze kwaliteit hoog blijft en dat we de beste wijnen maken met ons terroir.” Verwijzingen naar de filmindustrie zijn bewust afwezig, zegt Jouët. „Niet alleen omdat Star Wars tegenwoordig eigendom is van Disney, we willen ook bekendstaan om onze kwaliteit, niet om de naam van de eigenaars. We willen ons niet profileren als celebritywijn.”
Wijndomein Mas des Infermières van regisseur Ridley Scott.
Ridley Scott wilde in eerste instantie ook zijn naam niet op de etiketten voor zijn wijnen, vertelde De Rudder eerder, hoewel hij wel enthousiast de afbeeldingen erop ontwierp. „Hij wilde focussen op de kwaliteit van de wijnen en zag het nut van zijn naam erbij plaatsen niet.” Het kostte haar veel moeite om hem te overtuigen dat het zou helpen om de aandacht te trekken. Vervolgens zouden ze de mensen wel voor zich winnen met de wijn zelf, zei ze.
Château Marguï stond al voor de verkoop aan Skywalker Vineyards bekend om de witte en rode wijnen van zijn Cuvée Château (AOP Coteaux Varois), populair in lokale restaurants. Ook in La Picotte staat hij op de kaart. Tegenwoordig verkopen ze ook een Cuvée Bastide (AOP Coteaux Varois) met onder meer een rosé die vijf maanden op eik is gerijpt, waardoor je hem kunt bewaren. Maar er wordt me aangeraden de witte wijn te proeven, gemaakt van rolle-druiven, die ook deels op eiken vaten is gerijpt. Het is een zeer gebalanceerde, florale wijn, met honingachtige toetsen. De flessen van Château Marguï zijn gemiddeld iets duurder dan die van Ridley Scott, tussen de 30 en 40 euro. Dat ze de officiële ‘wijnpartner’ van het filmfestival van Cannes zijn, past dus wel. Jouët: „Cannes staat toch voor prestige en luxe.”
Verblijft Lucas zelf soms in de Bastide? „Daar kan ik niet op antwoorden.”
Mijn laatste afspraak is met Graaf Guillaume de Chevron Villette, die al veertig jaar in het wijnvak zit. Tussen 2019 en 2021 produceerde hij een wijn voor actrice Sarah Jessica Parker. Ik zoek hem op in de hoop wat meer te leren over de Provence-wijnen van sterren die zelf geen wijngaard hebben in de regio, maar hun naam en gezicht verbinden aan een wijn die er wordt geproduceerd. In eerste instantie missen we het kleine bordje voor de afslag naar zijn Château Reillanne op de Route de Saint-Tropez.
De Chevron Villette, oenoloog en wijnboer, ontvangt in een sober wit kantoorblok en is de eerste die koffie aanbiedt in plaats van een glas rosé. Met proeverijen organiseren en toeristen ontvangen houdt De Chevron Villette zich niet bezig, lacht hij, wel met het produceren van vijf tot zes miljoen flessen Côtes de Provence. Zowel onder eigen naam, als voor anderen.
Het effect van de sterren in de Provence is volgens De Chevron Villette immens. „Brad Pitt en Angelina Jolie hebben ervoor gezorgd dat er in de VS een schijnwerper op de wijnen van deze regio werd gezet.” Waar in 2016 nog 25 procent van de in de Provence geproduceerde wijn werd geëxporteerd, is dat tegenwoordig 42 procent. En de VS is de belangrijkste exportmarkt geworden. De Chevron Villette: „Ik begon met veertig hectare wijngaarden. Nu heb ik er vijfhonderd. Dat heb ik te danken aan mijn harde werk en aan de investeringen die ik in de jaren tachtig en negentig heb gedaan, omdat ik toen al voelde dat er mogelijkheden lagen. En vervolgens gaven Pitt en Jolie me een zetje in de rug. Ik verkocht – vóór Trumps-invoerheffingen – tot wel een miljoen flessen aan de VS per jaar.” Hij is zich wel zeer bewust van de kwetsbaarheid van zijn vak. „De consumptie van wijn daalt wereldwijd. Hier in de Côte d’Azur zullen mensen wel Provence-rosé blijven drinken, maar of het in de VS modieus blijft, geen idee.”
In het verlengde van het succes van Miraval zag De Chevron Villette een aantal ontwikkelingen. Zo kwamen er sterren die niet zelf in Frankrijk een wijndomein kochten, maar er wel een Côtes de Provence-rosé lieten maken, zoals zangers Kylie Minogue en Post Malone: de Provence draagt bij aan hun levensgenieters-imago. Zijn samenwerking met actrice Sarah Jessica Parker was geen succes. „De kwaliteit moest steeds meer omlaag om de prijzen laag te kunnen houden en marges te behouden. Toen ben ik ermee gestopt.” Al kijkt hij met bewondering naar Miraval en naar wat Kylie Minogue opzette met streekgenoot Château Sainte Roseline. „Hun wijnen zorgen voor de internationale zichtbaarheid van rosé uit de Provence.”
Maar de belangrijkste ontwikkeling is volgens hem dat grote bedrijven als Pernod Ricard en LVMH talloze wijngaarden begonnen op te kopen als investering. Dat veel mensen ingaan op het verzoek hun wijngaard te verkopen, vindt hij niet gek. Kleinere, onafhankelijke wijngaardeigenaren in de Provence die hun eigen wijnen produceren en verkopen, maken volgens hem zelden winst. „Je verdient in deze regio meestal meer als je je grond verkoopt dan als je druiven verbouwt. Maar je vraagt je af hoe leuk het nog is als alles hier in handen is van een paar mensen.”
Zou Pitt zelf weten wat hij teweeg heeft gebracht in de regio? „Absoluut niet. Ik ken hem natuurlijk niet, maar ik denk dat hij, net als Clooney, hierheen is gekomen voor zijn plezier.”
Eenmaal thuis besef ik dat ik de flessen Saint Georges nog niet heb opengetrokken. Ik bel toch nog maar eens naar de coöperatieve: ze verzekeren me nogmaals dat in de flessen ook druiven van Clooney zitten. Ik open de flessen samen met mijn wijndocent. De witte wijn is een typische frisse, simpele Provencewijn: goed gemaakt, een beetje ziltig, met toetsen van rijpe citroen, steen en venkel. De rosé is, met een geur van rijpe aardbeien, prettig aromatisch. Al heeft hij na een fruitige aanzet een wat zure nasmaak.