Een sterke onderwijscultuur verdedigt hoge verwachtingen en duidelijke normen. De lat verlagen door minder te toetsen, zoals de Onderwijsraad adviseert, is volgens student Javier Añino Stuivenwold een belachelijk idee.
De Onderwijsraad heeft een opmerkelijk advies uitgebracht. In het rapport Kijk anders naar toetsing pleit de raad voor minder nadruk op toetsen en cijfers, en meer ruimte voor bredere, schooleigen beoordeling. De redenering daarachter is even modieus als misleidend. Het onderwijs zou te veel draaien om scores en te weinig om ontwikkeling. Merkwaardig, want moderne toets- en cijfervrije schooltjes schoten de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond.
De oplossing die de Onderwijsraad aandraagt, bestaat uit minder gewicht voor meetbare prestaties en meer ruimte voor het professionele oordeel van scholen en docenten. Het klinkt allemaal warm, pedagogisch en modern. In onderwijsland klinkt vrijwel alles sympathiek zodra woorden als ‘brede ontwikkeling’ en ‘maatwerk’ op tafel verschijnen. En zoals wel vaker bij leuke nieuwe ideeën geldt: de praktijk mag straks weer uitzoeken waarom het op papier zo goed klonk.
Over de auteur
Javier Añino Stuivenwold (20) studeert Economie en Bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Achter deze vriendelijke taal schuilt namelijk een ongemakkelijke keuze: minder selectie door toetsen en meer selectie door mensen. Leerlingen krijgen nog steeds een schooladvies, moeten nog steeds overgaan en moeten nog steeds slagen voor hun diploma. Van alle warme woorden verandert één werkelijkheid niet: sommige leerlingen verlaten school met een vwo-diploma en de kansen die daarbij horen, anderen niet. De werkelijke vraag is daarom niet óf er geselecteerd wordt, maar wie of wat die selectie bepaalt.
Volgens de Onderwijsraad zou minder toetsen eerlijker uitpakken. Maar op basis van welke maatstaf precies? Volgens de docent die een acht geeft waar een collega een zesje geeft? Volgens de school die lage verwachtingen heeft of juist hoge? Volgens een onderwijsvisie die liever spreekt over welzijn dan over niveau of volgens een visie die prestaties serieus neemt?
De Onderwijsraad lijkt te vergeten dat een toets een eigenschap heeft die het oordeel van mensen zelden bezit: hij meet volgens dezelfde maatstaf. Meer schooleigen beoordelingen leiden onvermijdelijk tot meer verschillen tussen scholen, meer verschillen tussen docenten en meer verschillen in normering. Daarmee groeit ook de ruimte voor voorkeuren en vooroordelen. Dit zorgt hoe dan ook voor meer kansenongelijkheid.
Het Nederlandse onderwijs kent namelijk niet alleen verhalen over prestatiedruk, maar ook verhalen over onderschatting en overschatting. Leerlingen blijken regelmatig meer of minder te kunnen dan aanvankelijk van hen wordt verwacht. Juist meetbare prestaties kunnen dat zichtbaar maken. Dat is precies de ongemakkelijke waarheid die in het rapport nauwelijks doorklinkt: een toets kan soms harder zijn dan een oordeel, maar ook eerlijker.
Stel bijvoorbeeld twee leerlingen voor. De eerste begint op het vwo en mag daar, gedragen door subjectieve beoordelingen, probleemloos blijven zitten. De tweede begint op het vmbo en krijgt nauwelijks de kans om via objectieve prestaties te laten zien dat die eerdere inschatting misschien verkeerd was. Het is de vraag waarom dit tegenwoordig als eerlijker onderwijs moet gelden.
Het meest opmerkelijke aan dit rapport is misschien nog wel de timing ervan. Basisvaardigheden van Nederlandse leerlingen gaan de laatste jaren achteruit in vergelijking met omringende landen. En precies op dát moment klinkt deze boodschap. Dat is een merkwaardige vorm van ambitie. Wanneer het niveau daalt, ligt de oplossing zelden in minder nadruk op prestaties.
Dat is alsof een coach van een verliezend team besluit het scorebord uit te zetten omdat de stand ongemakkelijk is. De wedstrijd verandert daardoor niet, maar het wordt wel minder zichtbaar dat je achterstaat. Een sterke onderwijscultuur verdedigt hoge verwachtingen en duidelijke normen. De lat verlagen door minder te toetsen is dus een belachelijk idee.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant