Wetenschappers in Amerika moeten hun onderzoeksvoorstellen voortaan laten beoordelen door politieke functionarissen, in plaats van door andere wetenschappers. Daarbij telt vooral of het onderzoek strookt met ‘het nationale belang’.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Het voorstel, ingediend door de dienst Management en Budget (OMB) van het Witte Huis, zorgt momenteel voor een storm van opstandigheid en paniek in de Amerikaanse wetenschap. Al meer dan 3.500 officiële reacties zijn tegen het plan ingediend. In een hoofdredactioneel commentaar spreekt het gezaghebbende wetenschapsblad Science van ‘code rood’ en van een aanval die de wetenschap ‘dodelijk verwondt’.
Wetenschappelijke beroepsverenigingen spreken van ‘een enorme bedreiging voor de Amerikaanse wetenschap’, terwijl de overkoepelende vakvereniging AAAS het plan in een verklaring ‘een brutale machtsgreep’ noemt. ‘Ik denk dat iedereen snapt dat dit de big one is’, aldus Colette Delawalla, directeur van belangengroep Stand Up for Science, in vakblad Nature. ‘Als dit erdoor komt, zijn we de klos.’
Al in augustus vorig jaar tekende Trump een decreet dat bepaalt dat onderzoek met overheidsgeld ‘de beleidsprioriteiten van de president moet bevorderen’. Het nieuwe regelboek, 412 pagina’s dik, vult dat verder in. Vanaf oktober krijgen politiek aangewezen functionarissen het eerste recht om onderzoeken goed te keuren of af te wijzen. Beoordelingen door panels van collega-wetenschappers, die nu nog leidend zijn, tellen alleen nog als ‘adviserend’, aldus het voorstel.
Ook wetenschappers buiten de VS kunnen door het plan geraakt worden. Zo komt er een verbod op onderzoeksgeld voor ‘ontvangers en onderontvangers die in partnerschap werken met onze buitenlandse tegenstrevers’, stelt het plan. Welke landen daarmee worden bedoeld, zegt het document niet. Ook kan een streep worden gezet door lopende onderzoeken als die ‘niet meer de prioriteiten of het nationale belang bevorderen’.
Het OMB zelf laat geen twijfel over zijn intenties bestaan. Het plan is onder meer bedoeld om ‘ervoor te zorgen dat de dollars van belastingbetalers goed worden besteed’, aldus een OMB-woordvoerder in een verklaring aan de pers. ‘Federale onderzoeksbeurzen waren gepolitiseerd om een radicaal-linkse agenda te promoten. Dat stopt nu.’
Vakblad Science wijst er in zijn commentaar op dat het voorstel is ontleend aan ‘Project 2025’, de blauwdruk om meer bevoegdheden naar de presidentiële, uitvoerende macht te krijgen, ‘en weg van het Congres’. Het Witte Huis ‘heeft een nieuwe manier gevonden om de wil van het Congres te omzeilen en de Amerikaanse wetenschap uit te hongeren’, aldus Science.
‘Het systeem was niet perfect, maar het was niet stom’, zegt bij CNN klimaatwetenschapper Kate Marvel, die onlangs opstapte bij Nasa vanwege de volgens haar te grote politieke overheidsbemoeienis. ‘Maar ongeïnformeerde politieke houwdegens aan het hoofd zetten, is diep stompzinnig.’
Onder meer vakblad Science en belangengroep Stand up for Science roepen wetenschappers nu op om massaal te protesteren. Het Witte Huis is wettelijk verplicht om elk commentaar te lezen en van antwoord te voorzien. ‘De wetenschappelijke gemeenschap moet het OMB overspoelen met reacties’, aldus Science in een opvallend onacademisch commentaar. ‘Het rode licht knippert. Alle hens aan dek, iedereen paraat.’
Begin deze week maakte de National Science Foundation nog bekend dat zij het Ocean Observatories Initiative beëindigt, een meetnetwerk van meer dan negenhonderd diepzeesensoren. Dat levert al tien jaar gedetailleerde gegevens over onder meer de zeestroming rond de Amerikaanse kust. Het meetnetwerk is een van de instrumenten die de AMOC bekijkt, een warme uitloper van de golfstroom die warmte naar Europa en de VS brengt. Door klimaatverandering dreigt de AMOC stil te vallen.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant