Franse liefde Rond liefde en seks is het in Frankrijk geaccepteerder om je te laten leiden door emoties, leerde correspondent Floor Bouma. Dat heeft ook een schaduwzijde.
A. had over me gedroomd. We waren oud en gerimpeld en zaten in een huisje in de Alpen. Hij keek naar de besneeuwde bergtoppen, ik bracht hem een kopje thee. Toen hij wakker werd, zo vertelde hij me in een rumoerig cafeetje in Parijs, besefte hij dat hij hoopte dat ik nog lang in zijn leven zou blijven. Terwijl hij me over zijn glas wijn aankeek, bekende hij dat hij me graag eens zou zoenen. Dat hij un crush op me had.
Steeds als ik over de liefdesverklaring van mijn goede vriend A. vertelde aan een Nederlandse vriendin, gaf ik vooraf een trigger warning: „Het was wel heel Frans hoor.” Want na ruim vier jaar in Parijs weet ik: c’est pas moi, het zijn de Fransen. De Franse benadering van seks en liefde is diametraal anders dan de Nederlandse. En, als gevolg daarvan, ook de positie van de vrouw.
Een van de kernpunten waarop in Frankrijk anders naar seks en liefde wordt gekeken, legde Tatty Macleod (36) me uitstekend uit. De Britse comédienne groeide op in Frankrijk en wijdde een comedyshow en vele Instagramvideo’s aan de Franse omgang met liefde en seks. Zij zegt dat het in Frankrijk, in vergelijking met het Verenigd Koninkrijk en ik denk ook met Nederland, meer geaccepteerd is om „je te laten leiden door emoties”.
Engelse en Nederlandse vrouwen – althans de millennialgeneratie waartoe Macleod en ik behoren – houden zich vaak aan „uit de VS overgewaaide regels”, zegt de comédienne. „Na drie dates mag je seks hebben, na nog een paar dates ontmoet je vrienden en na een paar maanden heb je het gesprek over ‘waar we staan’.”
In Frankrijk is het volgens Macleod, zeker in de grote steden, totaal geaccepteerd om na de eerste date seks te hebben. „En het gesprek over het ‘officieel maken’ van de relatie bestaat niet: als het goed voelt, dan ben je samen.” Ik herinner me mijn Nederlandse vriendin die na twee weken daten met een Fransman tot haar schrik al zijn copine werd genoemd.
Ik merkte ook een verschil in de reacties toen ik vorig jaar op mijn 32ste na ruim tien jaar mijn relatie verbrak. In Nederland kreeg ik blikken vol medelijden – één vriendin zei bemoedigend dat ik „de hoop niet moest opgeven”. Mijn Parijse kennissen daarentegen vonden het volstrekt normaal dat ik een lange relatie beëindigde omdat we niet meer op één lijn zaten. Scharrel K. zei zelfs dat volgens hem de meeste relaties niet gemaakt zijn voor langer dan tien jaar. En dat vond hij prima: „Daarna gun je het jezelf en de ander toch om opnieuw liefde en passie te vinden?”
Franse mannen kunnen intens overkomen in hun flirterij. Macleod noemt een oudere man die haar na een kort gesprekje in een café een zelfgeschreven gedicht toeschoof met verwijzingen naar haar lichaam als „sprookjesland”. Zelf moet ik denken aan G., die ik via een datingapp leerde kennen en die al voor de eerste ontmoeting een lijst appte van dingen die hij samen wilde doen (van „je kennen, je respecteren” tot „elkaar intellectueel uitdagen” en „reizen en orgasmes”). Na één date wilde hij me „opnieuw, opnieuw en opnieuw” zien.
De rijkdom van de Franse taal en de hogere waardering van literatuur en poëzie speelt natuurlijk een rol in de manier waarop de Franse man flirt. Net als de Franse traditie van galanterie, volgens het Franse woordenboek „vleiende opmerkingen en complimenten gericht aan een vrouw”. Het openhouden van deuren en betalen op de eerste date vallen er ook onder. Politicoloog en socioloog Janine Mossuz-Lavau (83), die al decennia onderzoek doet naar seksualiteit in Frankrijk en verbonden is aan Sciences Po, zegt dat galanterie Franse vrouwen vooral vertelt dat iemand goede manieren heeft. „Een vrouw die verontwaardigd is omdat een man de deur voor haar openhoudt, wordt gezien als een beetje paranoïde.”
Verleiden mag in Frankrijk ook op meer plekken en tussen meer mensen plaatsvinden. Zo is het minder not done om met mensen van een andere leeftijd te flirten of een relatie te krijgen. President Emmanuel Macron heeft een relatie met een 24 jaar oudere vrouw. Tijdens zijn eerste verkiezingscampagne werd dat uitgelegd als iets positiefs omdat het zou laten zien dat Macron ‘een onafhankelijke geest’ is. Al worden er ook grappen over gemaakt, zeker nadat de complottheorie ontstond dat de première dame transgender zou zijn.
Sowieso lijkt schoonheid er minder voorbehouden aan jonge mensen. Een Nederlandse kennis op leeftijd zei eens dat ze zich in Frankrijk meer ‘gezien’ voelt omdat haar schoonheid er vaker benoemd wordt. In Nederland voelt ze zich vaak „onzichtbaar”.
Ook is het in Frankrijk meer geoorloofd om te flirten op de werkvloer. In een onderzoek van Reuters uit 2011 zegt een op de drie ondervraagde Fransen wel eens een workplace romance te hebben gehad. Met mij is wel eens geflirt tijdens bloedserieuze interviews, en ik weet dat vrouwelijke collega’s dezelfde ervaring hebben. De uit clichés opgebouwde Netflix-serie Emily in Paris zit vol met dit soort scènes.
Anders dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten is het ongebruikelijk dat ceo’s of politiek leiders worden afgerekend op hun buitenechtelijke escapades. Een uitzondering vormde de affaire van François Hollande met actrice Julie Gayet. In 2014 publiceerde roddelblad Closer foto’s waarop de toenmalige president per scooter naar zijn minnares werd gebracht voor een cinq à sept, de Franse uitdrukking voor de twee uurtjes na een werkdag die met een minnaar of minnares doorgebracht worden. Hollandes partner Valérie Trierweiler was zo overrompeld door de berichtgeving dat ze in het ziekenhuis moest worden opgenomen, het presidentiële koppel ging uit elkaar.
Hollande legde aan het Amerikaanse Time uit dat hij net als ieder ander „recht heeft op een privéleven”. Volgens een peiling van onderzoeksbureau IFOP was meer dan driekwart van de Fransen het met hem eens: Hollandes avontuurtjes waren „een privékwestie” die geen invloed had op hun oordeel over de president – 3 procent vond Hollande er zelfs leuker door.
„In Frankrijk vindt men over het algemeen dat je het recht hebt te leven zoals je dat zelf wil”, zegt onderzoekster Mossuz-Lavau. „Daarom is er weinig verontwaardiging over vreemdgaan en andere seksuele uitspattingen.” Dat verklaart volgens haar ook waarom het zo makkelijk is om in grote Franse steden clubs échangistes (parenclubs) en georganiseerde orgies te vinden.
Deze libertijnse kijk op liefde en seks heeft ook een schaduwzijde. Zo werden tijdens de seksuele revolutie van 1968 veel boeken uitgebracht waarin nogal grenzeloze seks werd gepropageerd. In de nasleep daarvan werd seks met minderjarige meisjes geromantiseerd in het essay Les moins de seize ans (1975) van de gevierde schrijver Gabriel Matzneff – in 2020 kwam uit dat hij destijds ook seks had met een 14-jarige, schrijfster Vanessa Springora. Ook de cultfilm Les Valseuses (1974), waarin steracteur Gérard Depardieu een jongeman speelt die zich vergrijpt aan vrouwen die hij tegenkomt, werd lange tijd niet gezien als problematisch.
Dezelfde Depardieu is inmiddels door veel vrouwen beschuldigd van seksueel wangedrag. Hij werd vorig jaar veroordeeld voor aanranding en naar verwachting komt er nog een verkrachtingszaak tegen hem aan.
En in haar boek La vie sexuelle de Catherine M. (2001) beschreef kunstcritica Catherine Millet hoe zij seks had met een eindeloze lijst mannen, vaak meerdere tegelijk. Hoewel ze in 2008 in Jour de souffrance een boekje opendeed over de keerzijde van dit leven als libertine – ongezonde jaloezie, ontwrichtende psychische crises – zei ze in 2017 in een interview dat ze het jammer vond dat ze nooit verkracht was, omdat ze dan had kunnen bewijzen dat je daar overheen kunt komen.
De aan onderzoeksinstituut CNRS verbonden antropoloog Mélanie Gourarier stelt dat 1968 in Frankrijk vaak wordt gepresenteerd als „een moment van seksuele bevrijding voor vrouwen”, terwijl de ‘seksuele revolutie’ juist de mannelijke dominantie in de samenleving versterkte. „Je hoeft alleen maar naar de beeldcultuur en de boeken uit die tijd te kijken om te beseffen dat het ging om het vrije verkeer van vrouwen tussen mannen. Ook werden relaties tussen jonge meisjes en volwassen mannen, zelfs incestueuze relaties, genormaliseerd en zelfs als aantrekkelijk voorgesteld.”
In 2011 leek er iets te kantelen toen uitkwam dat IMF-baas Dominique Strauss-Kahn zich had vergrepen aan een medewerkster van een New Yorks hotel, waarna bovendien bleek dat hij seksfeesten organiseerde en een netwerk van mannen om zich heen had die prostituees voor hem regelden. (Met de hotelmedewerkster trof ‘DSK’ een schikking; in 2015 werd hij wegens gebrek aan bewijs vrijgesproken in de prostitutiezaak.)
Hierna spraken meer Franse vrouwen zich uit over seksueel wangedrag door machtige mannen. Zo leidde de DSK-zaak tot het aftreden van een minister die vrouwen had betast en beklaagden vrouwelijke politici zich over de „ontzettend gore grappen” die gemaakt werden in het Franse parlement.
Dat er nog geen sprake was van een echte maatschappelijke draai, bleek in 2017 toen in de VS de #MeToo-beweging ontstond na onthullingen over het grootschalige misbruik door filmregisseur Harvey Weinstein. Deze wereldwijde beweging kwam in Frankrijk maar moeizaam van de grond. In Le Monde deed een groep bekende Françaises, onder wie Catherine Millet en actrice Catherine Deneuve, zelfs een oproep tot het beschermen van „de vrijheid om lastig te vallen” omdat die „onmisbaar zou zijn voor de seksuele vrijheid”.
En nog steeds kunnen bekende Franse mannen die van seksueel misbruik worden beschuldigd, op steun rekenen. Zo nam president Macron het eind 2023 op voor acteur Gérard Depardieu door op tv te stellen dat hij „Frankrijk trots maakt”. Presidentsvrouw Brigitte Macron verdedigde komiek Ary Abittan – ze noemde feministische activisten die zijn show hadden verstoord „sales connes” (vuile teven).
Ook opvallend was de stilte die volgde toen actrice Judith Godrèche zich in 2024 publiekelijk uitsprak over misbruik van kindactrices in de Franse cinéma. Toen zij een tiener was vergrepen twee veel oudere regisseurs zich aan Godrèche (beiden ontkennen), terwijl collega’s wegkeken. Een van de twee maakte de film La fille de 15 ans (1989), waarin de 15-jarige Godrèche als een begeerlijke jonge vrouw wordt neergezet op wie de vader van haar vriendje verliefd wordt. Godrèche vertelde me tijdens een interview dat ze dacht dat vooral gezwegen wordt omdat praten over seksueel wangedrag wordt gezien als uit de VS overgewaaid „woke-gedoe”.
Toch heeft #MeToo ook in Frankrijk impact gehad. In het onderzoeksboek La sexualité qui vient (De seksualiteit die eraan komt, 2025) beschrijft de in Frankrijk wonende Zweedse sociologe Marie Bergström (44) dat de beweging „een langere politieke, sociale en culturele transformatie” heeft ingezet. Dankzij #MeToo werd consent een breed gedeelde norm en gingen veel meer vrouwen en andere slachtoffers van seksueel geweld zich uitspreken. Ook werden artikelen, uitzendingen, podcasts en socialemedia-accounts over thema’s als consent, seksueel plezier en vrouw-zijn in een patriarchale samenleving gemeengoed.
#MeToo beïnvloedde de manier waarop de jongste generatie naar seks en liefde kijkt, zegt Naomi Titti (26), maakster van de podcasts Les Couilles sur la Table (de ballen op tafel, over mannelijkheid) en Le Coeur sur la Table (het hart op tafel, over liefde en seks): „Toen #MeToo uitbrak, was mijn generatie op de leeftijd dat we bezig waren onszelf te ontdekken, voor te stellen hoe onze seksualiteit eruit zou zien, hoe we ons verhouden tot anderen. We hebben daarbij de waarden van #MeToo vanaf het begin in praktijk kunnen brengen.”
Dat oudere landgenotes het negen jaar geleden opnamen voor „het recht om lastig te vallen” verklaart ze vanuit hun maatschappelijke positie. „Het waren vrouwen op leeftijd uit de culturele bourgeoisie. Zij danken hun geprivilegieerde positie mede aan het feit dat ze decennialang wangedrag hebben getolereerd. Dat erkennen is moeilijk en kan hen hun positie kosten.”
Er zijn meer veranderingen. Uit Bergströms onderzoek blijkt dat jonge Françaises „steeds zichtbaarder en zelfstandiger zijn geworden in alle delen van de samenleving, ook in de privésfeer. Ze laten niet meer toe dat ze alleen als seksobject worden gezien en nemen steeds meer afstand van traditionele rolpatronen.” Wat helpt is dat Franse vrouwen relatief vaak financieel onafhankelijk zijn: nog geen 30 procent van de Franse vrouwen werkt parttime, in Nederland ruim 65 procent.
Dit alles draagt bij aan de recente ontwikkelingen op liefdesgebied: vooral de jongste generatie Fransen heeft meer bedpartners, is vaker vrijgezel, en kent een breed scala aan relatievormen: van een plan cul (bootycall) tot ‘vrienden met een extraatje’. Ook identificeren meer jongeren – vooral meiden – zich als homo-, bi of panseksueel.
In het Parijse nachtleven zie ik vaker dan in Nederland mannen met mannen zoenen en vrouwen met vrouwen. Een Nederlandse kennis die op mannen valt en Parijs goed kent, zegt ook dat Fransen die op papier heteroseksueel zijn, makkelijker experimenteren met mannen dan Nederlanders. „Nederlanders zijn progressief, Fransen liberaal”, concludeert hij.
En waar galanterie een onwrikbaar onderdeel van de Franse cultuur leek, wordt dat voor de jongste generatie minder vanzelfsprekend. „Er is een kleine minderheid ontstaan die galanterie seksistisch, discriminerend vindt omdat ze het zien als een teken dat vrouwen minderwaardig zouden zijn”, zegt onderzoekster Mossuz-Lavau. Vooral op de werkvloer worden opmerkingen over uiterlijk minder geaccepteerd. Titti: „Van vrouwen van veertig, vijftig hoor ik dat ze op mijn leeftijd continu opmerkingen over hun uiterlijk kregen van mannelijke collega’s. Destijds konden zij dat nergens aankaarten omdat het normaal werd bevonden of werd gebagatelliseerd.” In de meeste Franse bedrijven zou dat nu niet meer kunnen, denkt Titti. „Er is meer bewustzijn gekomen.”
Ze noemt ook het schandaal rond Dominique Strauss-Kahn. „De manier waarop Franse media over die rechtszaak schreven, was dramatisch” – in de podcast Shame on You blikken twee journalisten terug: ze vonden dat ze te veel het perspectief van de dader volgden en ten onrechte de verklaringen van het slachtoffer in twijfel trokken. „Nu zie ik dat niet meer gebeuren.”
Het volgende schandaal rondom een bekende Fransman is overigens ophanden: acteur Patrick Bruel wordt door meerdere vrouwen in België en Frankrijk beschuldigd van seksueel geweld.
De meest recente en invloedrijke zaak was die rond Gisèle Pelicot, die een decennium lang werd gedrogeerd en verkracht door haar eigen echtgenoot en tientallen andere mannen die hij online had ontmoet. De rechtszaak leidde eind 2024 tot grote commotie – wereldwijd werd Pelicot een feministisch icoon omdat zij had besloten de rechtszaak in het openbaar te laten plaatsvinden en daarmee „de schaamte van kant” deed wisselen.
Deze zaak had tot gevolg dat eind 2025 in de Franse wet werd opgenomen dat voor alle seksuele handelingen toestemming moet worden gegeven, ook kwam er meer aandacht voor het thema drogering en meer geld voor slachtofferhulp. En weer gingen meer vrouwen praten over het seksuele geweld dat zijzelf hebben meegemaakt: Gisèle Pelicot vertelde me tijdens een interview dat ze duizenden brieven kreeg van vrouwen die, soms voor het eerst, hun eigen pijn deelden. Tijdens de rechtszaak riepen ook tweehonderd progressieve Fransmannen in de linkse krant Libération alle mannen op tot zelfreflectie omdat „alle mannen profiteren van een systeem waarin vrouwen worden gedomineerd”.
Toch moet de impact van zowel de zaak-Pelicot als de #MeToo-beweging gerelativeerd worden, zegt antropoloog Gourarier. „Die zaken hebben zeker impact, maar ze maken niet ineens een einde aan het patriarchaat.”
Voorlopig moeten we het dus nog even met dat patriarchaat zien te rooien. Hoewel er natuurlijk uitzonderingen zijn: zo is mijn vriend A. (van de liefdesverklaring) een echte homme déconstruit, zoals de Fransen dat noemen: een man die zich bewust is geworden van patriarchale patronen en traditionele mannelijkheid actief bevraagt. Maar dat betekent dus níét dat hij zijn poëtische flirterij hoeft op te geven.
Niet lang na het moment met A. moest ik vanwege privéomstandigheden weer vaker in Nederland zijn. En dus keerde ik noodgedwongen terug op de Nederlandse datingmarkt. Dat was wennen. Toen ik op een datingapp aan ene J. vroeg waarom hij naar rechts had geswipet, zei hij: „Gewoon, omdat ik je lekker vond.” En waar hij naar op zoek was? „Seks.”
Dat zijn we allemaal weleens, maar in Frankrijk weten ze het zoveel mooier te verpakken.