is redacteur klassieke muziek van de Volkskrant.
‘Het was zeker niet een makkie meer, daar had meneer de recensent wel gelijk in, maar het is ook heel respectloos, eigenlijk. Alsof ik een soort robot ben.’
Aan het woord is de Nederlandse sopraan Charlotte Margiono, 71 inmiddels. Ze is een van de vier zangeressen die centraal staan in de documentaire Tot de laatste noot, terug te zien op NPO Start. Regisseur Marlou van den Berge ondervroeg hen (naast Margiono, Doris Soffel, Sandrine Piau en onvolprezen Roberta Alexander, die vorig jaar onverwachts overleed) over hoe het is om als oudere zangeres op het podium te staan.
En Margiono werd dus ook herinnerd aan haar laatste Don Giovanni bij De Nederlandse Opera in 2006. Nooit was ze uit de bocht gevlogen in een Mozart-opera, maar in deze productie – met een decor van hotelbedden en een dirigent die haar niet lag – ging het toch mis, in de aria Mi tradì.
In de krant kon ze vervolgens over haar prestatie lezen dat zij als Donna Elvira ‘de vocale bruikbaarheid voorbij’ was.
De criticus werd niet bij naam genoemd, maar dit moest natuurlijk Roland de Beer zijn, mijn voorganger bij de Volkskrant. In de documentaire toont Margiono ook begrip: haar stem had een ‘bredere vorm’ gekregen door de overgang. Na de recensie vroeg ze zich af: heb ik nog wel zin om me zo kwetsbaar te maken? In 2008 trok ze zich terug uit de operawereld.
Ik hoor het vaker van musici, dat er zinnetjes zijn die altijd door hun hoofd blijven spoken. Dat kan ook om een kanttekening gaan in een jubelrecensie, of dat iemand – in de ogen van de musicus – om net de verkeerde reden wordt geprezen. De opmerking die Margiono te verwerken kreeg, is op zich al hard, maar zal extra zijn aangekomen omdat die zo terloops komt, als terzijde tussen de komma’s. De beul neemt niet eens de moeite om een schavot op te tuigen; hij maait al met zijn bijl als hij met ontbijtreep in de mond de cel betreedt.
Zouden we zo’n opmerking nu nog maken? Ik denk dat critici over het algemeen minder vilein zijn dan twintig jaar geleden. Maar als recensent weet ik ook dat je vooral wordt onthouden om die paar keer in je leven dat je iets afkraakt. De keren dat ik één ster heb uitgedeeld, zijn op één hand te tellen (twee sterren: drie handen), toch spreekt nou nooit iemand me aan over die vijfsterrenrecensies (veel handen). Echt waar: ook Roland de Beer heeft vaker positief geschreven.
We zijn er voor de lezer, niet voor de artiest; een recensie waarin we onszelf gaan censureren is niet leuk om te lezen en, belangrijker, niet waarachtig. Maar recensenten mogen zich er wel van bewust blijven dat dat de stem grillig is, en twijfel bij een zanger eerder te horen is dan bij een musicus die zich achter een instrument verschuilen kan. Dus mogen we voor zangers toch zeker 2 procent coulanter zijn.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Els de Grefte, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof of Anna van Leeuwen stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant