Oorlog in Oekraïne Oekraïense droneaanvallen op Russische militaire transporten ver achter de frontlinies verstoren de logistieke operaties van de Russen steeds meer. „Het achterland van de vijand is niet langer een veilige haven”, zegt de Oekraïense minister van Defensie.
Oekraïense droneaanval op een Russisch legervoertuig op de weg tussen de bezette stad Melitopol en Dzjankoi, op de Krim.
Het was maar een kort bericht op Facebook, afgelopen zondag, van de Oekraïense brigadegeneraal Andri Biletsky, commandant van het Derde Legerkorps. Maar de consequenties voor de Russische militaire activiteiten in Oekraïne zijn, in potentie, enorm. De stad Loehansk staat volgens Biletsky sinds kort „onder controle van de drones” van zijn troepen.
De bezette hoofdstad van de gelijknamige regio in Oost-Oekraïne ligt zo’n honderd kilometer van het front, maar Oekraïense drone-eenheden voeren er volgens Biletsky aanvallen uit op Russische militaire infrastructuur in de wijde omgeving: van luchtafweerinstallaties tot munitiedepots en van tankauto’s tot commandoposten.
Nieuw is dat de Oekraïners met grote precisie Russische doelwitten kunnen aanvallen op afstanden tussen de twintig en tweehonderd kilometer achter de frontlijn. De jongste reeks droneaanvallen is onderdeel van een campagne waarmee Kyiv de Russische logistieke operaties in het zuiden en oosten van Oekraïne verstoort.
Een slinkend wagenpark van legertrucks en tankauto’s maakt het voor de Russen steeds moeilijker de fronttroepen te bevoorraden. Dat afknijpen van de logistieke lijnen heeft een domino-effect op de militaire activiteiten, zoals analisten van het Institute for the Study of War (ISW) eind mei beschreven: aan het front doven de Russische offensieven langzaam uit en lijken de Oekraïners het initiatief te nemen.
De aanvalscampagne – vorige week door minister van Defensie Michajlo Fedorov gedoopt tot „logistieke lockdown” – is al enkele maanden aan de gang en bestrijkt inmiddels vrijwel het hele oosten en zuiden van Oekraïne. „Het achterland van de vijand is niet langer een veilige haven”, noteerde hij bij een filmpje van brandende tankauto’s en ander smeulend militair materieel in de berm van de belangrijkste verbindingsweg in het zuiden van Oekraïne. „We nemen het initiatief – gebruikmakend van technologie en kille oorlogscijfers, om hun operaties te verlammen.”
Een Oekraïense droneaanval op Russische legervoertuigen, gefilmd vanuit de drone.
President Volodymyr Zelensky schreef enkele weken geleden al dat het aantal Oekraïense droneaanvallen over afstanden boven de twintig kilometer binnen twee maanden was verviervoudigd. De aanvallen op de middellange afstand vormen een nieuwe tactiek van de Oekraïners en zijn een cruciale aanvulling op de strategische aanvallen die Kyiv al enkele jaren op de lange afstanden uitvoert, gericht tegen de olie-infrastructuur, de motor van de Russiche oorlogseconomie.
Vorige maand toonden eenheden van het Eerste Azov Korps videobeelden van aanvallen met goedkope Amerikaanse Hornet-drones op militaire transporten rond Marioepol. De aanvallen op legertrucks langs de Zee van Azov zijn zo hevig dat de Russische bezettingsmacht strenge beperkingen heeft ingesteld voor het civiele verkeer over de M-14, de cruciale ‘landcorridor’ van Rostov aan de Don in Rusland naar de Krim, zo meldde een Russischtalige nieuwssite. Volgens de Oekraïense Inlichtingendienst (HUR) liggen delen van de snelweg permanent binnen het schootsveld van de Oekraïners, zo openbaarde de geheime dienst met een video vol droneaanvallen op rijdend Russisch materieel.
Eerder toonde het Azov Korps beelden vanuit de stad Donetsk waar Oekraïense drones alle rondwegen van de stad in de gaten zouden houden. De nieuwe tactiek is goed zichtbaar in de dagelijkse cijfers van de Oekraïense krijgsmacht over de Russische oorlogsverliezen. Volgens Kyiv werden alleen al afgelopen maandag 517 militaire (tank-)voertuigen en brandstoftanks uitgeschakeld. De aantallen lopen elke dag in de honderden.
De Hornet-drone – een onbemand vliegtuigje van bijna anderhalve meter – zou mede zo effectief zijn omdat het deels autonoom kan navigeren, gebruikmakend van automatische doelherkenning via vooraf geprogrammeerde algoritmen. Dat maakt ze grotendeels immuun voor elektronische verstoring. Daarnaast zetten de Oekraïners zelf ontwikkelde drones over steeds grotere afstanden in, zoals de Morrigan en de RAM-2X.
De Russen lijken er geen antwoord op te hebben, zei de Duitse defensiespecialist Fabian Hoffmann in de podcast Mildly Alarmed. „De Russische luchtverdediging is de afgelopen jaren al zodanig verzwakt dat de minder verfijnde drones er doorheen komen. Het succes van de Hornet is waarschijnlijk het gevolg van een bredere campagne die aan deze middellangeafstandscampagne vooraf is gegaan. De vraag is hoe de Russen zich gaan aanpassen. Rusland heeft steeds minder luchtverdedigingssystemen, en die moeten ze over een steeds groter gebied verspreiden.”
De Oekraïense middellangeafstandsaanvallen hebben directe gevolgen voor de Russische capaciteiten aan het front: ze kunnen minder aanvallen uitvoeren – en zich minder goed verdedigen bij tegenaanvallen.
Dankzij het Oekraïense drone-overwicht komen die tegenaanvallen steeds vaker voor, vooral in het zuidoosten, waar de Russische opmars nagenoeg tot stilstand is gekomen. Oekraïne herovert al enkele maanden méér terrein dan de Russen weten te bezetten, al gaat het slechts om enkele tientallen vierkante kilometers.
Oekraïense drone-aanval op Russische legervoertuigen in bezet Oekraïne.
Naast de Oekraïense dronerevolutie wijzen legercommandanten ook op de invloed van het afsluiten van Starlink voor de Russen, het satellietcommunicatienetwerk van Elon Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX. Daardoor raakte Moskou in februari zijn belangrijkste communicatiemiddel op het slagveld plotseling kwijt.
Zo lijkt de oorlog een nieuwe fase in te gaan. Volgens militaire analisten is Rusland niet langer de bovenliggende partij. Oekraïne schept „de voorwaarden”, aldus de analisten van ISW, om de patstelling aan de frontlinies te doorbreken en mogelijk zelfs weer gepantserde voertuigen aan het front te gebruiken. Dat was de afgelopen jaren binnen dertig kilometer van de frontlinies vrijwel onmogelijk door de talloze drones die elke beweging op de grond binnen de kortste keren registreren en afstraffen.
Militaire analisten zien dit jaar kansen voor Oekraïne, zolang het het huidige voordeel kan uitbuiten. „Ik denk dat de komende zes maanden de meest kritieke zijn”, zei generaal Biletsky vorige week tegen Reuters. Hij ziet dat Russische eenheden aan de frontlinies steeds meer uitgedund en uitgeput raken. „Het gebrek aan manschappen zorgt ervoor dat ze niet meer zo kunnen oprukken als zij een jaar geleden deden.”