Energieprijzen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het onvermogen van president Donald Trump om een einde te maken aan de ondoordachte oorlog tegen Iran waar hij door de Israëlische president Netanyahu is ingetrokken, begint steeds pijnlijker te worden voor de mondiale economie. Met name de fors hogere prijzen voor energie – die wereldwijd moeten worden betaald sinds de Straat van Hormuz ruim drie maanden terug op slot ging – eisen hun tol.
Deze week bracht Eurostat nieuwe data naar buiten over de inflatie in de eurozone. Die kroop verder omhoog, en bedraagt inmiddels 3,2 procent. Er is bijna geen land in de eurozone meer te vinden dat in de buurt blijft van de door de Europese Centrale Bank gezond geachte inflatie van 2 procent. Nederland, altijd al gevoelig voor geldontwaarding wegens de relatief grote economie voor de omvang van het land en de immer krappe arbeidsmarkt, zit nog boven het eurozone-gemiddelde, met een inflatie van 3,5 procent.
De energieprijzen namen ten opzichte van vorig jaar met 10 procent toe. En hoe langer de aanbodschok van olie en gas aanhoudt, des te meer sectoren die hogere energieprijzen gaan doorberekenen. In Nederland blijkt de dienstensector wat dat betreft voorloper: daar stegen de prijzen met 4,7 procent ten opzichte van vorig jaar.
Het enige goede nieuws in deze is dat het kabinet vooralsnog niet met grootschalige steunpakketten burgers de mogelijkheid geeft om die hogere prijzen ook daadwerkelijk te betalen. Geen compensatie betekent immers ook dat consumenten een deel van hun aankopen niet meer kunnen (of willen) doen tegen de hogere prijzen. Dat tempert de prijsstijgingen.
Voor de Europese Centrale Bank zit er komende week niets anders op dan de rente te verhogen om de groei van de inflatie af te remmen. Pijnlijk genoeg zal zo’n besluit de toch al magere economische groei nog verder dempen. Analisten verwachten dat Europa een recessie net zal kunnen ontlopen, maar erkennen dat dat mede afhangt van hoe snel Hormuz open zal gaan.
De vraag is of de ECB deze keer wel op tijd is. In 2022, na de grootschalige Russische inval in Oekraïne, schoten de prijzen ook omhoog. De ECB wachtte destijds vijf maanden, tot de inflatie in de eurozone tot 8 procent gestegen was, en verhoogde toen pas de rente. De huidige situatie is op het oog minder ernstig, maar burgers en bedrijven zijn nu, anders dan in 2022, veel meer bedacht op hogere inflatie.
Dat brengt volgens DNB-president Olaf Sleijpen het risico met zich mee dat deze inflatiegolf – hoewel kleiner – zich sneller en dieper het hart van de economie in zal weten te vreten. Hogere energieprijzen die zich via hogere kosten voor diensten en producten snel gaan vertalen in hogere looneisen. De beruchte tweede orde-effecten waar centrale bankiers zo huiverig voor zijn.
De eerste tekenen dat dit het geval is dienen zich in de hele eurozone inmiddels aan. Een renteverhoging, al was het maar als signaal, kan helpen die trend te keren. Maar het enige wat echt helpt is het normaliseren van de relaties in het Midden-Oosten en het heropenen van de Straat van Hormuz. Het is uitermate verstandig dat de bestuurders van de ECB daar niet op wachten.