WK-voetbal Het WK in de VS, Mexico en Canada – met 48 landen de meest omvangrijke editie tot nu toe – wordt neergezet als mondiaal voetbalfeest. Maar dure tickets, hotels en reizen en strenge visumregels bepalen wie er straks bij kan zijn. „Eigenlijk zeg je hiermee: we hebben jullie hier liever niet”.
De Amerikaanse president Donald Trump schudt FIFA-voorzitter Gianni Infantino de hand nadat hij tijdens de WK-loting in Washington de eerste FIFA Peace Prize heeft ontvangen.
De FIFA Peace Prize was nog maar nauwelijks uitgevonden, of de voorzitter van wereldvoetbalbond FIFA Gianni Infantino hing de eerste al om de nek van Donald Trump. Bij de uitreiking van de prijs in het Kennedy Center in Washington DC in december stelde Infantino de Amerikaanse president voor als een zorgzame wereldleider. „Dit is wat we willen van een leider”, zo probeerde Infantino bij Trump in het gevlij te komen. „Iemand die om mensen geeft.” Drie dagen eerder had Trump Somalische immigranten „vuilnis” genoemd en gezegd dat het land waar ze vandaan kwamen stonk.
Het zijn woorden van een president wiens land deze maand 78 van de 104 WK wedstrijden organiseert en daarmee als poortwachter optreedt van wat als mondiaal voetbalfeest wordt verkocht. Het WK van 2026, dat op 11 juni begint, wordt groter dan alle eerdere edities, met 48 landen in drie gastlanden: de VS, Mexico en Canada. Maar wie kan er straks bij zijn? Voor veel supporters wereldwijd liep een potentiële WK-ervaring vast op het prijskaartje: dure tickets, dure hotels, dure reizen.
Voor voetballiefhebbers in het Afrikaanse continent kwam een oude vraag bovendrijven: wat is hun paspoort waard? Een Duitse, Spaanse of Japanse fan kan vaak met ESTA, de eenvoudige digitale visumaanvraag, naar de Verenigde Staten reizen. Veel Afrikaanse supporters moeten de gebruikelijke visumroute volgen: een aanvraag, een interview bij de ambassade, financiële stukken voorleggen en aannemelijk maken dat zij na het WK weer vertrekken.
„Wow!” De reactie van Sonia Mendoza, trouw fan van de Mexicaanse nationale ploeg, was uitzinnig toen ze hoorde dat haar land mede-organisator zou worden van het WK voetbal. Ze reisde El Tri, zoals Mexicanen hun ploeg noemen, overal achterna. Op het WK 2022 in Qatar was ze de organisator van de supporterskaravaan. „Om in mijn eigen land, in mijn eigen stad en in het geliefde Estadio Azteca een WK te mogen meemaken, voelde als een eer”.
„Wow!” Dat was ook de reactie van Mendoza toen ze eind 2025 zag hoeveel ze moest betalen voor een kaartje voor een van de groepswedstrijden. Maar dan een van ongeloof. „Helaas is het iets wat we al jaren zien in het voetbal, maar om je grote droom zo te zien verdampen omdat het voetbal een sport voor de rijken is geworden, is moeilijk. Voetbal is een luxeproduct geworden.” De wedstrijden van Mexico, die Mendoza zo graag in het stadion had willen meemaken, moet ze noodgedwongen op de televisie kijken.
In december stelde de FIFA op het eigen verkoopplatform een basisprijs vast voor de goedkoopste tickets, rond de 1.120 dollar. Hoewel sommige van de dynamische ticketprijzen – die afhankelijk zijn van de vraag – sindsdien sterk zijn gedaald is de gemiddelde prijs voor de goedkoopste tickets voor een groepswedstrijd nog steeds rond de 500 dollar. Een kaartje voor een wedstrijd in Mexico kost ten minste 1.100 dollar, ongeveer evenveel als een maandsalaris in het land.
De goedkoopste tickets voor de finale kosten inmiddels rond de 8.000 dollar. Wie de beste zitplaatsen wil hebben in die wedstrijd, telt zo’n 35.000 dollar per ticket neer. Zelfs de allergoedkoopste wedstrijd, de groepswedstrijd tussen Kaapverdië en Saoedi-Arabië, is met zo’n 170 dollar verre van een koopje. Bij het WK in Qatar kostte een ticket voor een groepswedstrijd tussen de 60 en 200 euro, de duurste kaarten voor de finale waren zo’n 1.400 euro.
„We bevinden ons in de meest ontwikkelde entertainmentmarkt ter wereld. Dus we moeten marktconforme prijzen hanteren”, verdedigde Infantino de ticketprijzen voor het komende WK. Desondanks liet zelfs president Trump zich ontvallen dat hij zulke prijzen „ook niet zou betalen”.
Die prijzen hebben ook juridisch de aandacht getrokken. De procureurs-generaal van New York en New Jersey hebben FIFA formeel om informatie gevraagd over de ticketverkoop voor de acht wedstrijden in MetLife Stadium, waaronder de finale. Zij willen weten of fans zijn misleid over zitplaatsen en of FIFA’s gefaseerde verkoop en variabele prijzen de kosten van de tickets kunstmatig hebben opgedreven. Die vragen botsen met het beeld dat FIFA zelf van dit WK wil oproepen.
Het was met ingestudeerde lichtheid dat Infantino afgelopen maand de WK-bal vanaf het podium door de zaal van de Verenigde Naties in New York liet rondgaan, waar kinderen ermee speelden tussen diplomaten in voetbalshirts. Dit is niet zo maar een bal, zei Infantino over de Trionda, de officiële WK-bal waarvan de naam verwijst naar drie golven en de drie gastlanden. „Dit is een magisch object.” Het beeld paste bij de belofte die FIFA graag op het toernooi plakt: voetbal laat mensen even kind zijn, biedt iets gemeenschappelijks. „America welcomes the world”, zei Infantino in november al in het Witte Huis: het wordt het meest inclusieve WK ooit, belooft hij.
Billboards met foto’s uit het Panini Word Cup Album in Mexico-Stad.
Volgens Ebenezer Obadare, Afrika-deskundige bij de denktank Council on Foreign Relations in New York, had dit een historisch moment moeten zijn voor het Afrikaans voetbal. Het continent was in 1974 met slechts één land vertegenwoordigd op het WK. Nu zijn het er tien. „Een vijfde van het deelnemersveld, werkelijk ongekend. Normaal gesproken zouden jij en ik dat moeten vieren, toch? Maar we hebben we het over iets heel anders: de duizenden, miljoenen Afrikaanse fans die het toernooi alleen op televisie zullen kunnen volgen. Dat is pijnlijk.”
De Senegalese parlementariër Guy Marius Sagna noemde het Amerikaanse visumsysteem afgelopen maand een „beschamende visa-business” en sprak van een „vernederende behandeling” van Afrikaanse aanvragers: zij betalen voor een procedure waarin zij telkens opnieuw moeten aantonen dat zij geen risico vormen. Voor supporters uit Algerije, Kaapverdië, Ivoorkust, Senegal en Tunesië geldt een extra eis: een visumborg van 5.000, 10.000 of 15.000 dollar.
Inmiddels heeft de Amerikaanse regering de borg onder voorwaarden kwijtgescholden voor supporters uit deelnemende landen. Alleen wie vóór 15 april een ticket kocht en zich via FIFA-PASS registreerde, kan daarvan profiteren, mits hij alsnog door de gewone visumcontrole komt. Zo’n pas versnelt de afspraak bij een Amerikaanse ambassade of consulaat wel, maar is geen garantie op een visum.
Voor Afrika-deskundige Obadare verandert dat weinig aan de logica achter de maatregel, omdat alleen de „één procent van de één procent” zo’n bedrag kan besteden aan een voetbalreis. Dan hebben we het niet over de gewone supporters, zegt hij. „Eigenlijk zeg je hiermee: we hebben jullie hier liever niet. En vergeet niet: 15.000 dollar is in feite de prijs die je betaalt om je voordeur uit te mogen. Maar het neemt de onzekerheid eromheen niet weg. Mensen vrezen dat ze aan de Amerikaanse grens alsnog worden teruggestuurd of geweigerd worden, zelfs wanneer ze alle officiële vakjes hebben aangevinkt.”
Reizigers uit Afrikaanse landen hebben altijd al meer moeten bewijzen dan reizigers uit rijkere delen van de wereld, zegt Obadare. „Dat deze ongelijkheid nu het voetbal raakt? In zekere zin is daar niets nieuws aan. Het verschil is dat het nu zichtbaar wordt op een podium dat juist van zichzelf zegt dat het de wereld samenbrengt.”
Intussen lijken fans niet warm te lopen voor het WK. Scott Friedman, oprichter van The Ticket Talk Network dat trends in de evenementenindustrie duidt, voorziet dat de prijsdaling nog wel gaat doorzetten. „De FIFA heeft een vreselijk slechte inschatting gemaakt van de vraag naar WK-tickets. Infantino doet alsof het WK 104 Super Bowl-wedstrijden zijn”.
Daarnaast zijn fans van ver buiten de speellanden een vermogen kwijt om een van de gastlanden te bereiken. Vliegtickets zijn door de oorlog in het Midden-Oosten en de daaropvolgende oliecrisis met gemiddeld een kwart gestegen. Vooral voetbalfans uit minder welvarende voetballanden worden hierdoor geraakt, blijkt uit een tool van persbureau AP, waarmee werd berekend hoeveel het fans kost om drie groepswedstrijden van hun land te bezoeken.
Een fan uit het voetbalgekke Brazilië zou in totaal 12.646 dollar kwijt zijn aan vluchten, visa, tickets, eten en hotelovernachtingen, terwijl het gemiddelde jaarsalaris in Brazilië 15.678 dollar is. Fans uit Curaçao zijn met 9.781 dollar bijna de helft van het gemiddelde jaarsalaris op het eiland kwijt. Marokkaanse en Japanse voetballiefhebbers met eenzelfde programma zijn zo’n 30 procent van het gemiddelde jaarsalaris uit hun land kwijt.
Zuid-Afrikaanse supporters in Johannesburg met vuvuzela’s tijdens het WK van 2010.
In de aanloop naar het toernooi werden ook hotels fors duurder. Volgens The Athletic stegen de prijzen in de zestien gaststeden eind 2025 gemiddeld met 300 procent. Mexico-Stad sprong eruit met een gemiddelde stijging van 961 procent. De Mexicaanse toerisme-expert Ian Poot noemt de prijsstijgingen in de hotelsector „een misrekening van de FIFA” die een afschrikkende werking heeft op voetbalfans. „De FIFA heeft in alle gaststeden grote aantallen kamers gereserveerd, waardoor er een inflatiebubbel ontstond en prijzen kunstmatig omhoogschoten”, legt Poot uit. „Toen de FIFA die later annuleerde vanwege de tegenvallende kaartverkoop zaten hotels met een overschot aan beschikbare hotelkamers met torenhoge prijzen.” Eerder deze maand kwam de American Hotel & Lodging Association (AHLA) met een soortgelijke conclusie.
Ook binnen de VS lopen de reiskosten verder op. Een retour met de trein vanaf binnenstad New York naar het MetLife Stadium zo’n 20 kilometer buiten de stad gaat tijdens het WK van 13 naar 93 dollar; bij Boston stijgt de prijs voor de trein vanaf het centrum naar het Gillette Stadium in Foxborough van 20 naar 75 dollar. Katy Nastro van het Amerikaanse reisplatform Going, gespecialiseerd in het vinden van goedkope vluchten, noemt de prijsverhogingen „ronduit schandalig” en wijst erop dat buitenlandse toeristen de VS al langer mijden door het politieke klimaat. „Toeristen uit bepaalde landen voelen zich niet welkom, en dat geldt ook voor voetbalfans. Het is een gemiste kans: juist dit WK hadden we kunnen aangrijpen als een pr-moment om ons te laten zien als een goede gastheer.”
Weekblad The EastAfrican schreef deze week over het WK als plaats van culturele uitwisseling. Op het toernooi kunnen kleine gebruiken worden geïntroduceerd: de Mexican wave die na 1986 de wereld overging, de Zuid-Afrikaanse vuvuzela die in 2010 overal opdook.
Op de tribunes worden de elftallen niet alleen gesteund door fans uit het land zelf, maar ook door de diaspora-gemeenschappen. Vooral voor de Afrikaanse diaspora voelt hun team met het nationale shirt soms dichterbij dan het land zelf, zegt Obadare. „Je viert Afrikaanse teams, en eigenlijk ook Afrikaanse cultuur. Want vergeet niet hoeveel Afrikaanse diaspora er in veel Europese ploegen speelt. Het WK wil de kleur en de verhalen. Maar niet altijd de mensen zelf. Moreel wringt dat.”
Voor Obadare blijft de vraag wat zo’n voetbalfeest waard is als de mensen die het WK kleur, enthousiasme, volume en spektakel geven ontbreken. „Je wilt niet dat de camera’s over lege tribunes glijden. Daar wordt niemand beter van. Een vol stadion: daar zit iets magisch in. Het is moeilijk om je een sportief spektakel voor te stellen zonder deze fans. Zonder hen verliest het WK een deel van zijn ziel.”
Mexicaanse supporters doen de wave tijdens een voetbalwedstrijd op het WK in 1986 in Mexico.