‘Het versterken van het draagvlak van de krijgsmacht is minstens zo’n grote opdracht als de opbouw ervan.’ Dat zei staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk woensdag , geconfronteerd met vele kritische vragen uit de Kamer over het materieelbeleid.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Boswijk werd door de Kamer onder meer bevraagd over het gebrek aan transparantie van het departement, het gebruik van ‘twijfelachtige tussenpersonen’ bij de aankoop van materieel voor Oekraïne, de kritiek van de Algemene Rekenkamer op defensie, en het te geringe Europese gehalte van het materieelbeleid. Ook vonden verschillende fracties dat de Nederlandse bedrijven veel meer moeten worden betrokken bij de opbouw van een sterkere krijgsmacht.
Boswijk vroeg begrip voor het stijgende aantal vertrouwelijke brieven en briefings, en verdedigde deze met de stelling dat de vroegere ‘naïviteit’ inzake informatie over materieelprojecten ‘niet meer verantwoord’ is.
Over het draagvlak van defensie spraken fracties van links tot rechts hun zorgen uit, vanwege het recent gepubliceerde kritische rapport van de Algemene Rekenkamer maar ook vanwege recente kwesties die vragen oproepen over de zorgvuldigheid waarmee het departement te werk gaat.
Daarbij werd opnieuw ‘de casus Walraven’ opgeworpen, zoals Annabel Nanninga (JA21) het noemde: de oud-taxichauffeur uit Limburg die voor honderden miljoenen maritieme spullen had geleverd aan Oekraïne. ‘Waarom kiezen voor twijfelachtige tussenpersonen?’
Boswijk zei onlangs in een debat in De Balie dat defensie naar aanleiding van mediaberichten had ‘gehandeld’ in de zin van ‘dan kunnen we met deze persoon niet meer werken’. Woensdag erkende hij echter dat het nog steeds wel gebeurt. ‘We kunnen pas echt stoppen als iemand echt is veroordeeld.’
Op de vraag hoeveel patrouilleboten via deze tussenpersoon precies aan Oekraïne waren geleverd, zei Boswijk wegens ‘operationeel risico’ niet te kunnen antwoorden. Hij zei ook dat defensie er nooit een persbericht over heeft gestuurd, wat niet klopt. In dat bericht sprak defensie van meer dan honderd patrouilleboten en militaire vaartuigen.
Boswijk werd ook kritisch bevraagd naar het Europese gehalte van de materieelaankopen van defensie. Kati Piri (Pro) zei dat het op dit moment niet te meten is voor de Kamer of het kabinet zijn eigen ambities op dit front waarmaakt (40 procent gezamenlijk aankopen, 50 procent Europees), omdat er geen cijfers over worden verstrekt. Boswijk beloofde verbetering.
Michelle Jagtenberg van coalitiegenoot D66 uitte zich ook kritisch over die Europese ambities. Als voorbeeld noemde zij, net als een aantal andere fracties, de dit voorjaar door Defensie als een nieuwe stap aangekondigde deelname aan het Amerikaanse Collaborative Combat Aircraft (CCA)-programma, een initiatief om onbemenste luchtsystemen te ontwikkelen. ‘Dan stappen we toch weer in een Amerikaans programma, we moeten deze situatie doorbreken.’
Zij vond Laurens Dassen (Volt) aan haar zijde. Hij zei dat het ‘gebrek aan Europese wapenindustrie’ vaak als argument wordt gebruikt om Amerikaans of Israëlisch te kopen, en noemde dat een ‘selffulfilling prophecy: andere landen maken andere keuzes’.
Boswijk omarmde deze aansporingen en onderstreepte dat ‘zo spoedig mogelijke afbouw’ eigenlijk geldt voor alle materieelaankopen buiten Europa. Maar hij trok een streep bij de noodzaak om ‘mannen en vrouwen in uniform altijd met de best mogelijke spullen op pad te sturen’.
Veel rechtse fracties hamerden op de noodzaak Nederlandse bedrijven meer te betrekken bij de grote defensie-investeringen – en met meer durf in te zetten op innovatie. Mona Keijzer riep defensie ook op ‘ballen’ te tonen door vaker als eerste direct orders te plaatsen bij innovatieve Nederlandse bedrijven. Daartoe riep, anders verwoord, ook Jagtenberg op. Omdat er na drie uur debat nog grote vragen op tafel lagen, zoals over steeds nieuwe vertraging in de bouw van fregatten, wordt het debat volgende week voortgezet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant