Plastic dat pas na inzameling uit het vuilnis gefilterd wordt, is viezer en bevat meer schadelijke stoffen dan thuis gescheiden plastic, ontdekten wetenschappers. Dat maakt het moeilijk herbruikbaar.
Zelf thuis plastic afval scheiden zorgt voor beter recyclebaar materiaal dan wanneer gemeenten het plastic uit restafval halen. Dat blijkt uit onderzoek door Belgische wetenschappers, dat zij woensdag publiceerden in Nature. Zij vonden in het plastic uit restafval meer gevaarlijke metalen zoals cadmium en lood. Ook was het plastic viezer en geuriger, en daardoor lastiger te hergebruiken.
De vraag of mensen thuis plastic moeten scheiden leidt in veel gemeenten tot debat. Voor ongeveer de helft van de Nederlanders is het thuis scheiden van PMD (plastic, metaal, drinkpakken) de norm; ‘bronscheiding’ in afvaljargon.
Grote gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zijn de laatste jaren juist overgegaan op ‘nascheiden’: PMD mag bij het restafval, waarna het later uit het vuilnis gefilterd en gerecycled wordt.
Die ontwikkeling verbaasde hoogleraar Steven De Meester, die het onderzoek leidde. Bij een afvalbedrijf waar hij vroeger werkte zag hij hoe vies het plastic uit restafval was. Hij geloofde er ‘geen sikkepit’ van dat de twee methoden even goed zouden werken.
In een fabriek in Groningen, waar op dezelfde lopende band afwisselend balen bron- en nagescheiden plastic worden verwerkt, kon hij met zijn team die twee methoden vergelijken. De onderzoekers plukten acht balen van de band – vier per methode – en analyseerden de geur, vervuiling, vochtigheid, soort polymeren en de metaal- en halogeenconcentratie.
Dat zij in het nagescheiden plastic onder andere lood en cadmium vonden, komt doordat mensen ook oudere plastic spullen bij het restafval gooien, aldus De Meester. Die bevatten soms meer schadelijke stoffen dan nu is toegestaan. Daarnaast zag zijn team ook medicijnresten en batterijen in het nagescheiden plastic. Lithiumbatterijen kunnen in recyclefabrieken brand veroorzaken.
Hoogleraar Maarten Bakker, die aan de TU Delft afvalsystemen onderzoekt en niet betrokken was bij de studie, spreekt van een ‘bonafide publicatie’. ‘Ook al wordt nagescheiden plastic niet gebruikt om voedselverpakkingen te maken, in andere producten kunnen mensen alsnog met de schadelijke stoffen in contact komen. Lood en cadmium wil je het het liefst gewoon helemaal uit de circulaire economie halen.’
Wel vindt hij de onderzoeksmethode iets te kleinschalig. ‘Het zijn kleine samples en ze testen plastic uit één fabriek, op één moment. Bij de zware metalen is het dus onzeker of het representatief is voor al het afval in Nederland.’
Merijn Tinga, die met zijn stichting Plastic Soup Surfer een belangrijke rol speelde bij het invoeren van statiegeld op blikjes en flesjes in Nederland, zegt: ‘Wij roepen al jaren dat bronscheiding beter is, en dit onderzoek beaamt dat.’
Het woord ‘nascheiden’ vindt hij overigens een onjuist beeld geven. ‘Het suggereert dat er een magische machine bestaat die al het restafval zo uit elkaar kan halen, wat niet zo is.’
Daarnaast gooi je volgens Tinga ook bewustwording in de prullenbak als mensen niet thuis scheiden, omdat zij niet dagelijks geconfronteerd worden met hun plasticverbruik. Die kritische consument is volgens hem nodig om de verpakkingsindustrie tot verduurzaming te dwingen.
Verpact, de stichting die het statiegeldsysteem beheert voor de verpakkingsindustrie, zegt dat nascheiding soms praktischer is. ‘Correcte bronscheiding is uiteraard de allerbeste keuze’, zegt directeur Hester Klein Lankhorst. ‘Maar voor iemand die in Amsterdam op drie hoog achter woont gaat dat gewoon niet lukken. Uiteindelijk moeten we kijken naar wat het beste bij een plek past’.
Europa streeft naar meer recyclebaar plastic. Volgens EU-doelstellingen moet in 2030 30 procent van de verpakkingen van gerecycled plastic zijn. Een jaar later moet ook 15 procent van het plastic in nieuwe auto’s gerecycled zijn en in 2036 is dat 25 procent. Veel landen in Europa, inclusief Nederland en België, liggen volgens De Meester momenteel niet op schema om dat doel te halen. ‘Meer bronscheiding zou ons hierbij kunnen helpen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant