Als eerste grote stad presenteerde Amsterdam woensdag een coalitieakkoord. Het nieuwe college van Pro en D66 zet onder meer in op schonere straten, hogere toeristenbelasting en extra investeringen in woningbouw.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Een crisisteam moet alle troep op de Amsterdamse straten te lijf gaan. Toeristen gaan meer belasting betalen. In het ambtenarenapparaat wordt flink gesneden. En het openbaar vervoer voor kinderen tot 16 jaar wordt gratis. Met deze maatregelen, en vele andere, hoopt het nieuwe Amsterdamse stadsbestuur dat de stad weer een plek wordt waar alle Amsterdammers het gevoel hebben erbij te horen, en waar de gemeente door burgers weer wordt gezien als bondgenoot.
Dat bleek woensdag bij de presentatie van het Amsterdamse coalitieakkoord. ‘De uitvoering van de gemeentetaken moet gewoon beter. In alle gesprekken die we de afgelopen tijd voerden, of het nu met bewoners, ondernemers of organisaties was, kwam dit terug. Jullie organisatie is te ingewikkeld, zeiden ze. Als gemeente moeten we dus meer gaan leveren aan de Amsterdammers’, aldus Melanie van der Horst, die de afgelopen elf weken namens D66 (8 zetels) onderhandelde met Zita Pels van Pro (17 zetels).
In aanloop naar de verkiezingen op 18 maart botsten de twee lijsttrekkers vooral als het ging om woningbouw. D66 pleitte ervoor dat het nieuwe college zich moest vastleggen op 9.000 nieuwe woningen per jaar, Pro wilde geen vast aantal noemen.
In het coalitieakkoord staan geen concrete aantallen. Wel kondigen de partijen een Bouwagenda aan, waarin voor de komende vijftien jaar plannen gemaakt zullen worden voor de woningmarkt. ‘We willen samen een nieuw tijdperk inluiden voor volkshuisvesting’, zegt Pels daarover.
Behalve dat er extra geïnvesteerd wordt in woningbouw, zal er ook een ‘doorstroomoffensief’ komen. Pels: ‘We gaan bijvoorbeeld beter kijken hoe nieuwbouw dienstbaar kan zijn aan bestaande bouw, zodat niet alleen de mensen die in nieuwbouw komen wonen een plek vinden in de stad, maar anderen ook kunnen doorstromen.’
Daarnaast willen partijen ‘doorstroomcoaches’ aanstellen in buurten waar veel ouderen wonen in relatief grote woningen. Het idee is onder meer om met een verhuisservice ouderen die willen verhuizen te ‘ontzorgen’.
Een ‘moeilijk’ punt in de onderhandelingen was het erotisch centrum. D66 wilde niet dat dat er zou komen. Het idee voor zo’n grootschalig centrum, afkomstig van burgemeester Halsema, werd in het vorige coalitieakkoord nog omarmd. Door een deel van de ramen op de Wallen te verplaatsen, zou onder meer de overlast in de oude binnenstad afnemen, was het idee. Het plan stuitte op veel weerstand, en is nu definitief van de baan.
‘Vervolgens was de vraag: als je dit niet wil, wat komt er dan tegenover te staan?’, zegt Pels. Om de druk op de Wallen toch te verlichten, wordt onderzocht of er elders in de stad kleinschalige locaties voor sekswerkers haalbaar zijn.
‘Daarnaast verhogen we de toeristenbelasting fors’, zegt Pels. Momenteel betalen toeristen 12,5 procent belasting per overnachting. Dat wordt 16 procent in 2027; in de jaren erna zal het elk jaar met 1 procent stijgen tot 20 procent. ‘Dat extra geld gaan we onder meer investeren in een schonere stad.’
Want zowel D66 als Pro vinden de stad nu ‘te vies’. ‘Toerisme is één van de oorzaken, net als de statiegeldregeling op blikjes’, zegt Van der Horst. ‘Maar wij als gemeente kunnen het ook beter doen.’ Om de straten snel schoner te krijgen, wordt een ‘crisisteam’ samengesteld. Ook komt er een wethouder ‘Schoon’ en een directie ‘Schoon’, om alle diensten binnen de gemeentelijke organisatie die zich bezighouden met afval beter te coördineren.
Het nieuwe college gaat daarnaast snijden in het ambtenarenapparaat. Bij de gemeente werken nu zo’n 22 duizend mensen. In 2030 moeten er 2.500 fte verdwenen zijn. Met name naar beleids- en adviesfuncties zal kritisch worden gekeken. ‘Vanuit de organisatie zelf horen we vaak: ik ben alleen maar aan het vergaderen, terwijl ik wil werken met Amsterdammers. Natuurlijk wordt dit spannend voor ambtenaren, maar veel van hen vinden ook dat er iets doorbroken moet worden’, zegt Pels, die zelf aan de slag gaat als wethouder Volkshuisvesting en Woningbouw.
Het nieuwe college bestaat voor twee derde uit vrouwen, bij het vorige college was dat de helft. Van der Horst wordt verantwoordelijk voor Economische Zaken. Ook twee andere zittende wethouders gaan door: Sofyan Mbarki (Pro, Werk en Inkomen) en Alexander Scholtes (D66, Ruimtelijke ordening).
Formateur Hendrik Jan Biemond (Pro) is een van de nieuwkomers. Hij wordt wethouder Financiën, Kunst en Cultuur. Araya Sumter (Pro), voormalig directeur-generaal bij het ministerie van Sociale Zaken, gaat zich in Amsterdam bezighouden met sociale rechtvaardigheid, armoede en schuldhulpverlening. Elise Moeskops (D66) was raadslid en wordt wethouder Mobiliteit en Openbare Orde. Lian Heinhuis (Pro) was eveneens raadslid en wordt nu verantwoordelijk voor duurzaamheid, energietransitie en afval.
Dinsdag werd al bekend dat Esmah Lahlah (Pro) naar Amsterdam overstapt. De Tilburgse oud-wethouder zat sinds 2023 in de Tweede Kamer, en wordt wethouder Onderwijs, Jeugdzorg en Jongerenwerk.
Amsterdam is de eerste grote stad met een nieuw stadsbestuur. In Rotterdam klapte eind mei de coalitieonderhandelingen; ook in Utrecht en Den Haag lopen de gesprekken stroef.
Volgens Pels en Van der Horst was al snel duidelijk dat Pro en D66 er samen uit zouden komen. ‘Onze houding was: we gaan niet zeggen: jij krijgt dit, en dan krijg ik dat. We wilden geen politieke pijn uitruilen, maar kijken: wat hebben Amsterdammers nodig’, zegt Pels. Wat haar betreft scheelde het ‘dat er geen haantjes’ aan de onderhandelingstafel zaten. ‘We willen voorkomen dat het komende vier jaar een strijd wordt met elkaar’, voegt Van der Horst toe. ‘Daarom hebben we vooral pragmatisch gekeken: wat is uitvoerbaar?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant